ĐỂ TỰ DO VÀ HẠNH PHÚC HƠN

HOME LINH ĐẠO ĐỂ TỰ DO VÀ HẠNH PHÚC HƠN HPH1 HPH2 HPH3 HPH4 HPH5

ĐỂ TỰ DO VÀ HẠNH PHÚC HƠN

Joseph Phạm Thanh Liêm, S.J.

C. CON ĐƯỜNG THIÊNG LIÊNG (TU ĐỨC) 1

1). Con người và ý định của Thiên Chúa. 1

2). Chương trình Yêsu. 3

3). Thánh Thần Thiên Chúa hoạt động để dẫn đưa con người đến với Thiên Chúa. 7

4). Con người tại thế tự do trước những tác động. 10

5). Cầu nguyện và nhận định các thần. 11

PHẦN BA: TIẾN TRÌNH LINH THAO.... 17

C. CON ĐƯỜNG THIÊNG LIÊNG (TU ĐỨC)

Ở mục trên, chúng ta đã nhìn con người thực của chính chúng ta một cách cụ thể, và đã phần nào thấy nét cao qúy của con người. Bây giờ, chúng ta tiếp tục tìm hiểu con người trong ý định của Thiên Chúa, để rồi chúng ta có thể đến với Thiên Chúa một cách dễ dàng hơn dưới sự hướng dẫn và trợ giúp của Ngài.

1). Con người và ý định của Thiên Chúa

Con người là ai? Con người sẽ đi về đâu? Đời sống con người có giá trị và ý nghĩa nào không? Những câu hỏi trên đã được nhiều người quan tâm thao thức đưa ra những lý thuyết trả lời; và có những lý thuyết đã ảnh hưởng rất sâu đậm trên lập trường sống của nhiều người. Có những lý thuyết sai lầm đã làm băng hoại bao nhiêu tâm hồn, và đã làm bao người đau khổ. Ánh sáng của mặc khải sẽ giúp chúng ta có cái nhìn đúng đắn về con người, và Thiên Chúa sẽ chỉ cho chúng ta con đường để chúng ta sống hạnh phúc đích thực.

a). Những cái nhìn sai lạc về con người

Với lý trí của mình, con người đã mò mẫm đi tìm lời giải đáp về chân tính của mình. Lời lý giải thì nhiều và đa dạng, và đôi khi cũng mâu thuẫn nhau; nhưng điều đáng bận tâm hơn là: “những lý giải này có đúng thực không”?

i). Con người, một hiện hữu “tình cờ”

Có người cho rằng con người do tiến hóa ngẫu nhiên mà có. Nếu con người ngẫu nhiên mà hiện hữu, thì con người đâu có giá trị trường tồn! Và nếu đúng như vậy, chết là hết! Và người ta có thể kết luận: “con người có thể làm những gì mình thích, mình muốn, hoặc những gì làm thỏa mãn mình”.

Một nhãn quan như vậy về con người, kéo theo những hệ luận vô cùng tai hại:

· không có hạnh phúc đích thực;

· nếu nói đến hạnh phúc, thì hiểu hạnh phúc là thỏa mãn nhu cầu thể lý; nếu có nói tới nhu cầu tinh thần, thì tinh thần ở đây cũng chỉ là dạng khác của thân xác;

· con người không là một gía trị trường tồn; vì tất cả sẽ hư vô khi cái chết đến;

· con người có thể làm tất cả; luật pháp chỉ có gía trị giúp trị an, để đời sống “xã hội” được dễ dàng hơn thôi, không phản ánh bản chất con người.

ii). Con người, “một hiện sinh phi lý”

Một số người cho rằng không thể lý giải sự hiện hữu của con người, con người là hiện sinh “phi lý”, cuộc đời đáng “buồn nôn”.

Những người thuộc trường phái này không biết mình từ đâu tới và mình sẽ đi về đâu, họ không thấy ý nghĩa cuộc đời. Một nhân sinh quan như vậy sẽ dẫn con người tới thái độ bi quan chán chường:

· họ có thể sống buông thả theo những khuynh chiều “thú tính” của con người;

· và tệ hơn, họ có thể tự tử nếu họ gặp quá nhiều thất bại trên đường đời!

iii). Con người, một trò chơi của Tạo Hóa?

“Ấy Con Tạo đành hanh quá quắt,
Chết đuối người trên cạn mà chơí”!

Tại sao lại có lắm cảnh éo le trong cuộc đời? Phải chăng con người chỉ là trò chơi của Tạo Hóa, của những thần linh “thích vui đùa trên sự đau khổ của con người”? Phải chăng con người đã có một phần số rõ ràng, không gì có thể tránh được?[1] Tại sao có sự ác, phải chăng vì Tạo Hóa muốn vậy, bởi vì Tạo Hóa quyền năng vô cùng mà?

Một cái nhìn sai lệch về Thiên Chúa kéo theo cái nhìn sai lệch về con người. Và nếu chấp nhận cái nhìn như vậy về con người và về Thiên Chúa, thì con người không thể sống hạnh phúc được vì luôn ở trong tình trạng lo sợ bất an.

b). Thiên Chúa muốn con người hạnh phúc

Thiên Chúa không phải là “ông kẹ”, cũng không phải là “Con Tạo đành hanh quá quắt”, cũng không phải là ông chủ độc ác, nhưng là Cha Vô Cùng Nhân Từ và Yêu Thương.

“Thiên Chúa muốn cho tất cả mọi ngưòi được cứu độ và nhận biết chân lý” (1Tm.2,4). Thiên Chúa muốn chia sẻ hạnh phúc với con người khi Ngài tạo dựng con người.

i). Thiên Chúa tạo dựng con người vì yêu thương

Thiên Chúa hoàn toàn tự do trong việc tạo dựng con người, và Ngài đã tạo dựng con người vì tình yêu và trong tình yêu. Không gì buộc Thiên Chúa phải tạo dựng con người; và việc Ngài tạo dựng con người không mang lại gì thêm cho bản tính Thiên Chúa.

Thiên Chúa có thể không tạo dựng con nguời mà Ngài vẫn hạnh phúc tròn đầy; thế nhưng vì yêu thương con người nên Ngài đã tạo dựng con người, và Ngài muốn con người được hạnh phúc vĩnh cửu với Ngài: “Thiên Chúa là Tình Yêu” (1Yn.4, 8.16).

ii). Thiên Chúa muốn chia sẻ hạnh phúc vĩnh cửu với con người

Thiên Chúa tạo dựng con người, vì Ngài muốn cho con nguời thông phần hạnh phúc vĩnh cửu với Thiên Chúa.

Hạnh phúc đích thực và vĩnh cửu của con người, không hoàn toàn nằm trong tầm tay con người, nhưng cũng không phải là điều mà con người không thể có được. Con người có thể sống hạnh phúc, nhưng con người không thể sống hạnh phúc thật nếu con người muốn tách biệt hay độc lập với Thiên Chúa.

Hạnh phúc vĩnh cửu, là thuộc tính của Thiên Chúa; hạnh phúc vĩnh cửu nơi con người chỉ có thể có, nếu con người sống hiệp thông với Thiên Chúa, thuộc trọn về Thiên Chúa.

iii). Nên giống Thiên Chúa thì hạnh phúc

Thiên Chúa luôn luôn hạnh phúc, và chỉ những ai nên giống Thiên Chúa mới hạnh phúc thật sự mà thôi.

“Thiên Chúa là Tình Yêu” (1Yn.4, 8. 16). Ai yêu thương thì nên giống Thiên Chúa, và ai không yêu thương thì không giống Thiên Chúa. Như vậy, chỉ những người sống yêu thương mới hạnh phúc và hạnh phúc thật sự.

Thiên Chúa tạo dựng con người “giống hình ảnh Ngài” (Stk.1,26), Ngài tạo dựng con người tự do, Ngài tạo dựng con người có khả năng yêu thương để sống hạnh phúc vĩnh cửu với Ngài. Thế nhưng con người “tự do” đã không sống yêu thương như Thiên Chúa muốn, con người đã lạm dụng tự do để thù ghét và làm hại anh em mình : đó là tội! Để con người được hạnh phúc, cần Thiên Chúa cứu độ con người, làm cho con người sống yêu thương: yêu Chúa và yêu người. Cứu độ con người, là làm con người sống yêu thương, để con người giống Thiên Chúa, để con người được hạnh phúc.

2). Chương trình Yêsu

Thiên Chúa là Tình Yêu, Ngài là Đấng chỉ biết yêu thương, và làm tất cả vì yêu thương: “Ngài tạo dựng con người để con người sống và hạnh phúc vĩnh cửu với Ngài”. Thực tế con người đã từ chối tình yêu của Ngài, từ chối sống thông hiệp với Ngài, và như vậy là xúc phạm Thiên Chúa, là tội. Tuy vậy, Thiên Chúa đã không bỏ mặc con người, Ngài tiếp tục yêu thương con người qua hành vi làm con người trở về sống thông hiệp với Ngài, đáp trả tình yêu của Ngài.

Từ đời đời Thiên Chúa đã biết con người từ chối Ngài, phản bội Ngài khi Ngài tạo dựng họ “tự do”; nhưng Thiên Chúa vẫn tạo dựng con người; và Ngài có chương trình cứu độ con người khi Ngài quyết định tạo dựng con người “tự do”. Tự do của con người vẫn được tôn trọng và bảo vệ[2].

Các kitô-hữu tiên khởi đã diễn tả chương trình Thiên Chúa yêu thương và cứu độ con người qua bài ca trong thư gởi Eâphêsô của thánh Phaolô:

“Chúc tụng Thiên Chúa là Thân Phụ đức Yêsu Kitô Chúa chúng ta.

Trong đức Kitô, từ cõi trời Người đã thi ân giáng phúc cho ta hưởng muôn vàn ơn phúc của Thánh Thần.

Trong đức Kitô, Người đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người ta trở nên tinh tuyền thánh thiện nhờ tình thương của Người.

Theo ý muốn và lòng nhân ái của Người, Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử nhờ đức Yêsu Kitô, để ta hằng ngợi khen ân sủng rạng ngời, ân sủng người đã ban tặng cho ta trong Thánh Tử yêu dấu.

Trong Thánh Tử, nhờ máu Thánh Tử đổ ra mà chúng ta được cứu chuộc được thứ tha tội lỗi theo lượng ân sủng rất phong phú của Người.

Aân sủng này Thiên Chúa đã rộng ban cho ta cùng với tất cả sự khôn ngoan thông hiểu.

Người cho ta được biết Thiên Ý nhiệm mầu: Thiên Ý này là kế hoạch yêu thương Người đã tiền định từ trước trong đức Kitô.

Đó là đưa thời gian tới hồi viên mãn là quy tụ muôn loài trong trời đất dưới quyền một thủ lãnh là đức Kitô.

Cũng trong đức Kitô, Thiên Chúa là Đấng làm nên mọi sự theo quyết định và ý muốn của Người, đã tiền định cho chúng tôi đây làm cơ nghiệp riêng theo kế hoạch của Người, để chúng tôi là những người đầu tiên đặt hy vọng vào đức Kitô, chúng tôi ngợi khen vinh quang Người.

Trong đức Kitô cả anh em nữa, anh em đã được nghe lời chân lý là Tin Mừng cứu độ anh em; vẫn trong đức Kitô, một khi anh em đã tin, anh em được đóng ấn Thánh Thần, Đấng Thiên Chúa đã hứa.

Thánh Thần là bảo chứng phần gia nghiệp của chúng ta, chờ ngày dân riêng của Thiên Chúa được cứu chuộc, để ngợi khen vinh quang Thiên Chúa”(Eph.1,3-14).

a). Thiên Chúa cứu độ con người

Phạm tội là từ chối Thiên Chúa và muốn độc lập với Ngài. Qua hành vi phạm tội con người chọn và làm mình trở thành “qủy”. Điều này không hợp lý và “không hiểu được”, nhưng đó lại là sự thật! Một điều ác điều dữ, tại sao con người vẫn làm?!

Thiên Chúa đã yêu thương con người ngay cả khi con người là tội nhân. Đây cũng là điều “không hiểu được”!

i). Con người cần được cứu độ vì đã từ chối tình yêu

Thiên Chúa yêu thương con người, Ngài muốn con người hạnh phúc, Ngài muốn con ngưòi trưởng thành và triển nở về mọi phương diện. Nhưng thực tế, bằng chính hành vi phạm tội của mình, con người đã từ chối vươn lên và đã đồng hóa mình với con vật, và đôi khi còn tệ hơn cả con vật, chẳng hạn trường hợp con nguời lợi dụng lý trí của mình nhằm diệt hẳn một dân tộc như hành vi của Hitler đối với dân tộc Do Thái thời đệ nhị thế chiến. Tội là xúc phạm Thiên Chúa bằng hành vi từ chối sống yêu thương như Thiên Chúa đã muốn cho con người.

Trình thuật “sa ngã” của sách Sáng Thế Ký chương 3 cho thấy: con người không tin rằng Thiên Chúa yêu thương mình, mà hơn nữa lại tin vào ma qủy qua hình ảnh con rắn, coi Thiên Chúa là Đấng lừa dối mình, cho rằng Thiên Chúa không muốn cho con người trở thành thần linh, coi Thiên Chúa như một vị sợ con người được “ngang hàng” với mình. Khi con người không tin vào Thiên Chúa nữa, thì con người không còn trông cậy vào Thiên Chúa, và con người không sống trong tình yêu của Ngài nữa. Tội là từ chối tình yêu của Thiên Chúa.

Không ai có thể tha tội nếu không phải là chính Thiên Chúa (Mc.2,7). Quan niệm này của người Do Thái hoàn toàn chính xác: con người không thể đền được tội mà mình đã xúc phạm đến Thiên Chúa. Chính vì thế con người cần được Thiên Chúa cứu độ.

ii). Từ khi phạm tội, con người đã “yếu đi”

Con người đầu tiên đã phạm tội cách tự do, và bây giờ con người vẫn còn tự do để phạm tội hay không phạm tội; thế nhưng kể từ biến cố phạm tội đầu tiên của con người đó, con người cảm thấy mình “như thể bất lực” để làm điều tốt mình biết là nên làm hay phải làm.

Kinh nghiệm đời sống thiêng liêng cho thấy: có nhiều lúc trong đời tôi không muốn phạm tội, tôi không muốn làm “điều đó” nữa, nhưng rồi tôi lại đã tự do làm điều tôi đã quyết định rằng sẽ không bao giờ làm nữa; sau khi làm điều đó rồi, tôi lại hối hận vì mình đã làm điều đó... và rồi lại quyết định...!

Con người đã bị ảnh hưởng bởi tội, và đặc biệt bởi tội đầu tiên đó. Con người đã bị “yếu” kể từ khi con người phạm tội, và con người càng trở nên yếu khi con người càng chìm sâu trong tội. Có lẽ ai trong chúng ta cũng có kinh nghiệm về điều này.

Kinh nghiệm “điều tôi muốn (tôi biết là đúng, là nên làm) tôi không làm, nhưng tôi lại làm điều tôi không muốn (tôi biết là không đúng và không nên làm)” của thánh Phaolô (Rm.7,19), là kinh nghiệm “bất lực” của con người, và đúng hơn của mầu nhiệm tự do của con người, của tội. Khi nói con người cảm nghiệm sự “bất lực làm điều tốt”, người viết hoàn toàn không có ý muốn nói “con người không còn khả năng hành thiện”, hoặc “con người mất tự do để làm điều tốt”! Con người vẫn còn khả năng chọn lựa làm điều tốt hay điều xấu tùy họ.

iii). Được cứu độ trong đức Yêsu và nhờ đức Yêsu Kitô

Ai cứu tôi khỏi tình trạng khốn nạn này?

“Tạ ơn Chúa, nhờ đức Yêsu Kitô Chúa chúng ta!”(Rm.7,24-25). “Trong đức Kitô và nhờ đức Kitô, chúng ta được cứu chuộc, được thứ tha tội lỗi”(Eph.1,7).

Nhập thể là sáng kiến tình yêu tuyệt vời của Thiên Chúa để cứu độ con người, bởi vì con người không thể trả gía đền tội mình, vì con người chỉ là tạo vật: “chỉ có Con Chiên mới xứng đáng mở sách ấy mà thôi”(Kh.5,9)! Chỉ có Con Thiên Chúa mới có thể trả được giá “thục hồi” cho Thiên Chúa, và như vậy chỉ có đức Yêsu Kitô, Ngôi Lời Nhập Thể, Con Thiên Chúa làm người, mới có thể cứu độ được con người mà thôi.

b). Ngôi Lời nhập thể để làm chứng cho Tình Yêu

Con người từ chối Tình Yêu Thiên Chúa, con người coi thường và cho rằng mình không cần Thiên Chúa. Thái độ khinh thường Thiên Chúa là thái độ đáng tội. Làm sao để cứu độ con người?

Làm sao để cứu độ con người?

Vì con người là hữu thể tự do, nên Thiên Chúa không thể cứu độ được con người nếu con người không chấp nhận.

Con người được cứu độ nếu con người coi trọng Thiên Chúa và mệnh lệnh của Ngài, nếu con người vâng phục Thiên Chúa, tin tưởng và phó thác nơi Thiên Chúa. Cứu độ con người, là làm cho con người cảm nghiệm được rằng Thiên Chúa yêu con người, và đó là sứ mạng của đức Yêsu.

i). Sứ mạng đức Yêsu

Cứu độ con người là hướng dẫn và trợ giúp con người, làm sao để con người cảm được Thiên Chúa yêu thương họ, và rồi họ đáp trả tình yêu, và như vậy là con người được hạnh phúc, được cứu độ.

Sứ mạng của đức Yêsu là làm sao để con người cảm được rằng Thiên Chúa yêu thương con người. Để thực hiện công trình cứu độ này, Thiên Chúa đã có cả một chương trình, và trải dài trong giòng lịch sử, đặc biệt là nơi dân tộc Do Thái với lịch sử của họ.

Có thể nói: sứ mạng của đức Yêsu là làm chứng cho Tình Yêu, là chứng nhân tình yêu: làm cho con người cảm nghiệm Thiên Chúa yêu thương con người vô cùng.

ii). Thập gía diễn tả tình yêu

Liệu Thiên Chúa có thể cứu độ con người mà không cần Ngôi Lời nhập thể, không cần đức Yêsu phải chết không?

Nếu Ngôi Lời không nhập thể, liệu con người có tin Thiên Chúa yêu con người không? Nếu đức Yêsu không chịu chết, liệu con người có được đánh động bởi hành động và đời sống của Ngài, để cảm nhận rằng Thiên Chúa yêu thương mình không?

Bằng hành vi nhập thể, Ngôi Lời Thiên Chúa vĩnh viễn thành người:

· Đức Yêsu sống hoàn toàn như con người (trừ tội, vì tội không thuộc bản chất con người). Ngài biết đói, biết khát, biết đau, biết khổ nhục; Ngài bị cám dỗ trong hoang địa, trong vườn dầu, trên thập giá; Ngài bị thử thách về đức tin nhưng không bao giờ qụy ngã[3].

· Ngài luôn nói sự thật dù người ta không tin và không chấp nhận Ngài (Mc.2,7), dù người ta kết án tử hình Ngài (Mc.14,62).

· Ngài ý thức Ngài chết vì yêu thương con người, vì Ngài hiến mạng Ngài cho con người: “không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của Người hiến mạng sống mình vì bạn hữu” (Yn.15,13).

Dường như thập giá là con đường duy nhất diễn tả tình yêu một cách thuyết phục nhất. Một cô gái có thể tin rằng một anh nào đó nói yêu cô ta, là thực chăng? Nếu cô gái này khôn ngoan, cô ta biết mình có thể bị lừa! Để tin lời nói của người đó có thực không, cô ta cần có thời gian để nghiệm xét: chính qua hành động và đời sống, chứ không chỉ bằng lời nói, mà cô ta biết được anh ta có yêu cô ta thực không! Chính nhờ hành động, xem người đó có hy sinh quên mình vì tôi không, xem người đó có muốn tôi được hạnh phúc thực không, mà tôi nhận biết người đó có yêu tôi thực không. Cũng tương tự như vậy, qua việc Đức Yêsu dám chết vì yêu con người, mà con người tin biết rằng Ngài yêu con người, và nhờ Ngài mà con người cũng biết rằng Thiên Chúa yêu con người vô cùng.

iii). Con người được cứu độ khi đáp trả tình yêu

Tội là coi thường Thiên Chúa, không tin Thiên Chúa, không trông cậy gì nơi Ngài, không vâng phục Ngài! Nhưng Thiên Chúa luôn yêu thương con người, Ngài sẵn sàng tha thứ tội lỗi con người đã xúc phạm đến Ngài, Ngài mong muốn con người trở lại với Ngài, để con người được hạnh phúc. Khi con người trở lại với Ngài, rung động trước tình yêu của Thiên Chúa đối với mình, trân trọng Thiên Chúa, tín thác nơi Thiên Chúa, vâng phục Thiên Chúa trong mọi sự..., thì con người được cứu độ.

Rung động trước tình yêu của đức Yêsu và của Thiên Chúa đối với con người, hối hận vì tội lỗi mình, ao ước đáp trả tình yêu Thiên Chúa bằng chính cuộc sống mình, đó là khởi đầu ơn cứu độ. Chính tình yêu của Thiên Chúa đối với con người và làm con người đáp trả tình yêu Thiên Chúa, làm cho con người được sống, và sống tròn đầy, sống hạnh phúc.

Tình yêu không chỉ là cảm giác, và tình yêu cũng không chỉ là lý trí. Tình yêu diễn tả và cảm nhận bằng cả lý trí và thân xác. Con người cần cảm nghiệm Thiên Chúa yêu thương mình bằng cả con người, để mình sống một đời đầy ý nghĩa, và được hạnh phúc.

3). Thánh Thần Thiên Chúa hoạt động để dẫn đưa con người đến với Thiên Chúa

Cứu độ con người là chương trình của cả Ba Ngôi Thiên Chúa:

· Thiên Chúa Cha như nguồn gốc mọi sự, là sáng kiến của chương trình;

· Thiên Chúa Con như Lời thực hiện chương trình qua hành vi nhập thể vĩnh viễn;

· Và Thánh Thần hoạt động trong tâm hồn mỗi người để dẫn đưa con người trở về với Thiên Chúa[4]. Thánh Thần giúp các tông đồ hiểu Lời của đức Yêsu (Yn.14,26), dẫn đưa các tông đồ vào tất cả sự thật (Yn.16,13), giúp các tông đồ làm chứng cho đức Yêsu (Yn.15,26-27). Thánh Thần hoạt động trong Hội Thánh để giúp các Kitô-hữu sống đức tin, và giúp các Kitô-hữu rao giảng tuyên xưng đức Yêsu Phục Sinh là Thiên Chúa.

a). Thiên Chúa luôn hoạt động để làm con người trở về với Ngài

Con người là tạo vật được Thiên Chúa yêu thương, nên cứu độ con người là công việc quan trọng đối với Thiên Chúa.

i). Thiên Chúa luôn ở với con người

Thiên Chúa yêu thương con người, và yêu con người vô cùng. Thiên Chúa Cha yêu con người như yêu chính Con Một của Ngài (Yn.17,23), và Ngài yêu con người đến độ ban Con của Ngài cho con người (Yn.3,16). Chúa Yêsu yêu con người như Thiên Chúa Cha yêu Ngài (Yn.15,9), và Ngài yêu con người đến độ hiến mạng sống bản thân Ngài cho con người (Yn.15,13), và còn biến bánh rượu thành thân xác Ngài để trở thành của ăn của uống cho chúng ta.

Chính vì yêu thương con người nên Thiên Chúa luôn ở với con người:

· “Nơi nào có hai hay ba người họp nhau vì danh Thầy, thì Thầy ở giữa họ” (Mt.18,18). “Này đây Thầy ở cùng anh em cho đến tận thế” (Mt.28,20);

· “Ai yêu mến Ta thì giữ Lời Ta, Cha Ta sẽ yêu thương người đó, và chúng ta sẽ đến và ở với người đó” (Yn.14,23);

· “Thầy sẽ xin Cha, và Ngài sẽ ban cho các con một Đấng Bầu Chữa khác, để Ngài ở với các con luôn mãi” (Yn.14,16).

Yêu nhau, người ta muốn ở gần nhau. Thiên Chúa muốn ở với chúng ta, và Ngài muốn chúng ta ở trong tình yêu của Ngài (Yn.15,9). Thiên Chúa ở với chúng ta để cứu độ chúng ta, để chúng ta sống hạnh phúc với Ngài.

ii). Thánh Thần dạy dỗ con người

“Sự sống đời đời là chúng nhận biết Cha và đức Yêsu Đấng Cha sai” (Yn.17,3).

Để sống hạnh phúc tròn đầy, con người cần biết mình đang hạnh phúc. Chúa Thánh Thần là thầy dạy chúng ta, Ngài giúp chúng ta nhận ra sự thật cứu độ: ”Thánh Thần sẽ dẫn chúng con vào tất cả sự thật” (Yn.16,13). Không có Thánh Thần, con người không thể làm gì tốt, ngay cả việc tin đức Yêsu là Thiên Chúa: “Không ai tuyên xưng đức Yêsu là Kitô, nếu không bởi Thánh Thần” (1Cor.12,3).

Thánh Thần giúp con người tin vào đức Yêsu và tin vào Thiên Chúa, giúp con người cầu nguyện than thở với Thiên Chúa (Rm.8,26-27), giúp con người sống bình an hạnh phúc, giúp con người hưởng ân phúc cứu độ.

iii). Thiên Chúa lôi kéo con người

“Không ai có thể đến với Ta, nếu Cha, Đấng đã sai Ta, không lôi kéo nó, và Ta sẽ cho nó sống lại ngày sau hết” (Yn.6,44).

Con người không thể tự cứu chính mình, nhưng chính Thiên Chúa cứu độ con người: Thiên Chúa cứu độ con người nhưng cần con người ưng thuận cách tự do.

Chính Thiên Chúa lôi kéo con người đến với Thiên Chúa, chứ không phải con người tự mình có khả năng đến với Thiên Chúa. Thiên Chúa lôi kéo con người, và con người ưng thuận để Thiên Chúa lôi kéo mình đến với Ngài. Lôi kéo con người đến với Thiên Chúa mà con người vẫn hoàn toàn tự do, đó là đặc điểm của Thiên Chúa.

Thiên Chúa là Tình Yêu, Thiên Chúa yêu con người, nên “Ngài muốn tất cả mọi người được cứu độ và nhận biết chân lý” (1Tm.2,4). Ngôi Lời Thiên Chúa đã nhập thể làm người để ở mãi với con người theo cách thức mà con người lãnh hội được; Thánh Thần Thiên Chúa luôn hoạt động trong con người để lôi kéo con người đến với Thiên Chúa, để làm con người rung cảm trước tình yêu Thiên Chúa, để con người có thể sống an bình và phó thác tất cả trong tay Thiên Chúa, để con người được hạnh phúc.

b). Chỉ được cứu độ khi cảm nhận mình được yêu

Tuy con người hoàn toàn tự do nhưng Thiên Chúa lại rất tuyệt vời: Ngài chinh phục con người bằng tình yêu.

i). Muốn điều tốt cho người mình yêu

Thiên Chúa yêu thương con người, Ngài muốn những điều tốt lành cho con người, Ngài muốn con người được hạnh phúc vĩnh cửu với Ngài. Sở dĩ như vậy, bởi vì khi yêu, người ta muốn cho người mình yêu được những điều tốt lành, được hạnh phúc đích thực.

Thiên Chúa muốn con người được sống hạnh phúc tròn đầy với Ngài: “Ta đến để chúng được sống, và sống sung mãn” (Yn.10,10).

ii). Thiên Chúa trao ban cho con người tất cả

Thiên Chúa Cha đã ban Con Ngài cho con người (Yn.3,16), Chúa Con đã ban chính mình Ngài cho con người qua bí tích Thánh Thể và bằng hành vi chết cho người mình yêu (Mc.14,24-25; Yn.15,13), Thánh Thần hiện diện với con người như quà tặng của Ba Ngôi (Yn.14,16).

iii). Thiên Chúa tôn trọng tự do con người

Để hạnh phúc và cảm nghiệm hạnh phúc, cần có tự do.

Thiên Chúa luôn tôn trọng tự do của con người. Chính vì vậy, Ngài chỉ mời gọi và đề nghị, còn tùy con người có đáp trả hay không.

Thiên Chúa tôn trọng ý muốn của con người; ngay cả khi con người không đáp trả lại tình yêu của Ngài, không làm theo ý muốn của Ngài, thì Ngài vẫn kiên nhẫn chờ đợi, Ngài vẫn luôn tác động để con người trở lại với Ngài, hầu con người được sống hạnh phúc đích thực.

iv). Làm con người nên một với Ngài trong Tình Yêu

Khi yêu nhau, họ trở nên một, một thân xác một tinh thần. Nói một cách chính xác, những người yêu nhau đều hướng tới hiệp nhất dù mỗi cá vị vẫn được tôn trọng và duy trì: “Mình với ta tuy hai mà một, ta với mình tuy một mà hai”. Hai người yêu nhau, sẽ được hạnh phúc hơn khi họ cùng lý tưởng, cùng ước muốn và đồng cảm[5].

Chúa Yêsu yêu Chúa Cha, nên đã lấy Ý Cha làm ý Ngài (Mc14,36), đã lấy Ý Cha làm của ăn (Yn.4,34). Cũng tương tự như vậy, khi con người yêu Thiên Chúa, sẽ lấy ý Thiên Chúa làm ý mình, sẽ vâng giữ Lời Ngài: “Ai yêu mến Ta thì giữ Lời Ta, Cha Ta sẽ yêu mến người đó, và chúng ta sẽ đến và ở nơi người đó” (Yn.14,23).

Con người chỉ có thể nên một với Thiên Chúa trong cầu nguyện, nếu con người đã cố gắng để nên một với Thiên Chúa trong suốt đời sống thường ngày.

v). Trân trọng đón nhận và phó thác đời mình

Trong tình yêu người ta thường nghe nói, “Anh là tất cả với em” hoặc “Em là tất cả với anh”. Khi hai người yêu nhau, người này là qúy nhất với người kia. Chính vì thế, ý kiến hay ý thích của người yêu rất được coi trọng.

Ai càng yêu thì càng yếu, vì khi yêu người ta muốn chiều lòng người mình yêu, để thấy người yêu hạnh phúc và mình cũng được hạnh phúc vì người mình yêu hạnh phúc.

Khi yêu nhau, người ta tin tưởng lẫn nhau và có thể tin tưởng cậy nhờ người mình yêu, vì mình tin rằng người mình yêu sẽ làm theo ý mình. Khi yêu, người ta tin tưởng trông cậy lẫn nhau.

Tội là coi thường và không tin tưởng trông cậy gì nơi Thiên Chúa, còn yêu Thiên Chúa là trân trọng và tin tưởng phó thác đời mình trong tay Thiên Chúa là Đấng yêu thương mình.

Tin rằng Thiên Chúa yêu thương mình, và Ngài sẽ làm cho mình những điều tốt lành nhất, và như vậy mình sẽ bình an hạnh phúc để phó thác đời mình trong tay Thiên Chúa.

4). Con người tại thế tự do trước những tác động

Con người không có tự do tuyệt đối, nhưng con người chỉ tự do trong hành động của mình.

Là tinh thần nhập thể, nên con người trở thành tinh thần qua thân xác, nghĩa là, con người được mời gọi vượt lên những khuynh chiều xác thịt để thành nhân, để nên thánh, để sống như Thiên Chúa muốn, để thuộc trọn về Thiên Chúa.

a). Trí tưởng tượng như chiến trường

Lý trí con người với những hình ảnh được cảm thụ qua giác quan, do tác động bởi những khuynh chiều thân xác, làm nên trí tưởng tượng. Trí tưởng tượng thuộc về “tôi”, cấu thành con người tôi, nhưng “tôi” không chỉ là nó; tôi hoàn toàn tO