ĐỂ TỰ DO VÀ HẠNH PHÚC HƠN

Chúng ta đang ở trong tuần thứ hai của Linh Thao: cầu nguyện về Ngôi Lời nhập thể, từ mầu nhiệm nhập thể cho đến ngày đức Yêsu được rước vào thành Yêrusalem cách long trọng.

1). Mục đích và yêu cầu

“Xin hiểu biết thâm sâu về Chúa, Đấng đã làm người vì tôi, để yêu Ngài hơn và theo Ngài” (LT.104).

a). Hiểu Chúa hơn, yêu Chúa và theo Chúa hơn

Vô tri bất mộ. Nếu càng hiểu biết về Chúa, thì sẽ càng yêu mến Chúa hơn. Cái biết ở đây không chỉ là cái biết do nghe nói, nhưng chủ yếu là cái biết thâm sâu do được cảm nghiệm.

Thiên Chúa là ai? Là Đấng yêu tôi đến độ nhập thể làm người vì tôi. Nếu Thiên Chúa yêu tôi như vậy, tôi phải làm gì để đáp lại tình yêu của Thiên Chúa đây? Chỉ có tình yêu mới đáp trả được tình yêu.

Tình yêu được diễn tả cách cụ thể, chính Thiên Chúa đã nhập thể để phục vụ con người: “con người đến không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ và hiến mạng sống làm giá chuộc cho nhiều người” (Mc.10,45); còn tôi, tôi phải làm gì để yêu Thiên Chúa đây? Tôi phải nên giống Ngài, phải theo Ngài.

b). Đồng hình đồng dạng với Chúa hơn

Hiểu Chúa hơn, để yêu Ngài hơn và theo Ngài hơn. Đó là cách nói khác của cùng nội dung “để trở nên đồng hình đồng dạng với đức Yêsu Kitô” (Pl.3,10), “nếu ta cùng chết với Người, ta sẽ cùng sống với Người, nếu ta cùng đau khổ với Người, ta sẽ cùng thống trị với Người”, “tôi sống nhưng không còn phải tôi sống, nhưng là chính đức Kitô Ngài sống trong tôi” (Gl.2,20).

Nên giống Chúa Yêsu hơn, vì Chúa Yêsu là người mẫu của chúng ta, Ngài là thần tượng, là Đấng mà chúng ta phải bắt chước và quy chiếu về. Yêu thương là trở nên một với nhau, nếu chúng ta yêu thương Thiên Chúa, nghĩa là, chúng ta nên giống Chúa Yêsu hơn.

2). Những bản văn dùng cầu nguyện

a). Mầu nhiệm nhập thể

· Lời đã thành xác phàm (Yn.1,1-18);

· Nhập thể là tự hủy (Pl.2,6-11);

· Sinh bởi người nữ (Gl.4,4-6);

· LT.101-109

b). Đời bình thường “phi thường”

· Lời nhập thể được giáng sinh (Lc.2,1-20);

· Lời Thiên Chúa Nhập Thể được cắt bì và đặt tên (Lc.2,21);

· Đức Yêsu được dâng trong đền thờ (Lc.2,22-40);

· Trốn sang Ai-cập (Mt.2,13-23);

· Đức Yêsu thời thơ ấu (Lc.2,39-40);

· Đức Yêsu ở lại đền thờ (Lc.2,41-50);

· Đức Yêsu sống một thời gian rất dài ở Nadarét (Lc.2,51-52).

c). Con đường đức Yêsu đi

· Đức Yêsu chịu phép rửa (Mc.1,1-13);

· Đức Yêsu chịu cám dỗ (Mt.4,1-11);

· Trọn ngày sống cho Thiên Chúa (Mc.1,21-39);

· Đức Yêsu luôn tìm và thực hiện Thánh Ý Cha (Yn.4,34);

· Mối phúc thật (Mt.5,1-12);

· Thái độ của dân chúng đối với đức Yêsu (Mc.1,32-3,12);

· Thái độ của người thân, ký lục và biệt phái đối với đức Yêsu (Mc3,20-30);

· Khủng hoảng sứ vụ tại Galilê (Mc.4);

· Hạt giống âm thầm mọc (Mc.4,26-29);

· Loan báo tin mừng bằng trừ qủy (Mc.5-6);

· Các tông đồ không hiểu đường lối của đức Yêsu (Mc.4;6);

· Đức Yêsu là Kitô (Mc.8,27-30);

· Con đường đức Yêsu đi là con đường thập giá (Mc.8,31-33);

· Ai muốn theo tôi phải vác thập giá mình (Mc.8,34-9,1);

· Con đường đức Yêsu đi: cầu nguyện và ăn chay (Mc.9,14-29);

· Con đường đức Yêsu đi: phục vụ (Mc.9,33-37);

· Con đường đức Yêsu đi: yêu thương (Mc.12,28-34);

· Tinh thần của đức Yêsu (Mc.9,38-41);

· Không muốn hiểu bài học thập giá (Mc.10,32-45);

· Người mù được sáng (Mc.10,46-52);

· Những người không chấp nhận con đường đức Yêsu đi (Mc.11,15-19;12,1-12;12,13tt);

· Đức Yêsu, con người tự do (với bạc tiền,danh vọng, tình duyên);

3). Ghi chú

Chúng ta tìm hiểu thêm về cầu nguyện và nhận định thần loại. Trước tiên chúng ta tìm hiểu cầu nguyện như chiêm niệm, sau đó tìm hiểu về các quy luật nhận định thần loại tuần thứ hai.

a). Cầu nguyện như chiêm niệm

Trong những bài cầu nguyện về mầu nhiệm nhập thể, giáng sinh, ..., thánh Y-nhã đều chỉ cách chiêm niệm.

i). Nhìn, nghe, quan sát, suy nghĩ để rút ích lợi

Nhìn đức Yêsu, suy nghĩ để rút ích lợi; Nghe đức Yêsu, suy nghĩ để rút ích lợi; Quan sát cung cách hành xử của đức Yêsu, suy nghĩ để rút ích lợi: đó là cách cầu nguyện “chiêm niệm”.

Có những đề tài cầu nguyện không thể chiêm niệm được, nhưng nếu đề tài cầu nguyện là về Chúa Yêsu, thì có thể áp dụng cách cầu nguyện chiêm niệm.

ii). Để nên đồng hình đồng dạng với Chúa Yêsu hơn

Chúng ta nhìn, nghe, quan sát, để thấy Chúa đã nhìn nghe hành xử như thế nào trong những trường hợp và tình huống khác nhau, để mình trở nên giống Thiên Chúa hơn, giống đức Yêsu hơn.

Trở nên giống đức Yêsu hơn, nên đồng hình đồng dạng với Ngài, không phải trên bình diện thể lý, nhưng trên bình diện thiêng liêng: có con tim “nhân từ, bao dung, thương yêu” như Chúa, có ánh mắt “nhân từ, trong sáng, cảm thông” như Chúa, có cung cách hành xử “độ lượng, kiên nhẫn, cương quyết dứt khoát” như Chúa.

Chúa Yêsu luôn là mẫu để chúng ta noi theo và bắt chước: quan điểm lập trường của Ngài, cách sống của Ngài. “Để yêu Chúa hơn và theo Ngài hơn”, đó là mục đích của những bài cầu nguyện tuần thứ hai này.

b). Nhận định thần loại

Thiên Chúa muốn con người được sống trong tình yêu và hạnh phúc với Ngài; các thần lành cũng muốn chúng ta sống trong hạnh phúc với Thiên Chúa như các ngài; còn các thần dữ thì luôn chống đối Thiên Chúa và tìm mọi cách để làm con người sống xa Thiên Chúa.

Khi có nguyên do, cả thần lành lẫn thần dữ đều có thể “an ủi”, nhưng nhằm mục đích trái ngược (LT.331).

i). An ủi không cần trung gian

Chỉ có Thiên Chúa mới có thể tác động trực tiếp trên con người không cần trung gian; Điểm đặc biệt của Thiên Chúa là có thể lôi kéo con người đến với Ngài không qua trung gian, mà con người hoàn toàn tự do (LT.330).

Chỉ có Thiên Chúa có thể can thiệp trên tự do con người; đó là lý do tại sao chúng ta cầu nguyện xin Thiên Chúa biến đổi một người, xin cho người nào đó trở lại. Làm một người trở lại, đó là khả năng chỉ có một Thiên Chúa mới có thể làm được (mà người đó vẫn hoàn toàn tự do).

Thiên Chúa có thể dùng trung gian để biến đổi một người, và Ngài cũng có thể biến đổi một người không cần dùng trung gian, mà con người vẫn hoàn toàn tự do[1].

ii). Cầu nguyện bị giảm sút hay bất an

Đối với một người đang tiến tới trên đàng thiêng liêng, nếu người đó biết điều gì đó là do ma qủy thì chắc chắn người đó sẽ không theo; như vậy, để làm con người đi theo đường lối tà vạy của mình, ma qủy thường hay giả dạng thần lành để dẫn đưa người đó theo lối đồi tệ của nó (LT.332).

Nếu một ý tưởng hay một điều nào đó lúc đầu có vẻ tốt lành thánh thiện, nhưng sau đó lại làm chúng ta cầu nguyện không được: như làm chúng ta chia trí phân tâm trong cầu nguyện, làm việc cầu nguyện bị giảm sút, chúng ta thấy bối rối, không được bình an như trước, thì đó là dấu chỉ cho thấy ý tưởng hay điều đó là do ma qủy (LT.333); chúng ta hãy duyệt xét lại để rút kinh nghiệm cho lần tới, để không trúng bẫy ma qủy nữa (LT.334).

E. NGÀY YNHÃ

Trong “ngày thứ tư của tuần thứ hai” (LT.136) thánh Y-nhã đề nghị một số bài cầu nguyện (Hai Hiệu Cờ, Ba Mẫu Người, Ba Bậc Khiêm Nhường) và việc “chọn lựa bậc sống”. Tuy không phải tất cả những điều trên được làm trong một ngày, nhưng chúng ta cứ quy ước gọi tạm là “ngày Y-nhã”.

1). Mục đích yêu cầu

Thánh Y-nhã muốn gì khi gợi ý những bài cầu nguyện nêu trên?

Trong tất cả các bài cầu nguyện này, thánh Y-nhã đều dạy chúng ta làm ba cuộc tâm sự: một với Đức Mẹ, một với Chúa Con và một với Chúa Cha, nài xin cho mình được đứng vào dưới cờ của Chúa Yêsu bằng:

· ơn được nghèo khó trong lòng tột bậc, và ngay cả được ơn nghèo khó thực sự nếu Chúa được tôn vinh hơn;

· ơn chịu xỉ nhục và khinh chê để bắt chước Chúa hơn nếu điều này không gây dịp tội cho ai và không làm mất lòng Chúa.

a). Nhận thức, chọn và được chọn

Trong bài cầu nguyện về Hai Cờ, thánh Y-nhã dạy chúng ta xin ơn nhận biết mưu mô của kẻ thù và ơn trợ giúp để tránh, cũng như ơn nhận biết đời sống chân thực mà Chúa dạy cùng ơn để bắt chước (LT.139). Trong bài Ba Mẫu Người, chúng ta xin ơn chọn điều nào làm vinh danh Chúa hơn (LT.152). Trong suy gẫm về Ba Bậc Khiêm Nhường, xin Chúa chọn mình để mình bắt chước và phục vuï Chúa hơn (LT.168).

Như vậy chúng ta thấy, tiến trình ơn xin của các bài cầu nguyện Y-nhã đi từ xin cho mình nhận thức, đến xin cho mình chọn, và sau đó xin Chúa chọn mình vào đời sống nghèo và xỉ nhục khinh chê.

b). Để hiểu rõ hơn về con người mình

Các bài cầu nguyện Y-nhã cho chúng ta hiểu biết hơn về con người của chúng ta: xem chúng ta đã nhận thức về con đường của đức Yêsu như thế nào, và xem chúng ta có dám chọn theo đức Yêsu nghèo và bị xỉ nhục không, xem chúng ta có sẵn sàng sống như Chúa Yêsu đã sống không?

2). Những bản văn Kinh Thánh có thể dùng cầu nguyện

Hai con đường (Tv.1);

Tôi phải làm gì (Mc.10,17-31);

Định mạng đức Yêsu (Mc.10,32-34);

Nếu thế gian ghét các ngươi (Yn.15,18-25);

Ai muốn theo Ta (Mt.16,21-28).

3). Chọn lựa

Từ muôn thuở Thiên Chúa đã yêu thương tôi, Ngài đã tạo dựng tôi, và tôi có chỗ trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Thiên Chúa không chỉ lưu tâm cách tổng quát về tôi, nhưng Ngài còn để ý lưu tâm đến từng cử chỉ hành vi biến cố của tôi (Tv.139 Lc.12,6-7); chính vì thế trong từng biến cố chúng ta có thể hỏi “Thiên Chúa muốn tôi làm gì?”.

Nếu ngay cả việc “đi đứng nghỉ ngơi” Chúa đều biết, thì huống hồ về bậc sống của cuộc đời mình: Thiên Chúa đã có chương trình về tôi. Nếu Thiên Chúa muốn gọi và chọn tôi ở bậc sống nào, thì Ngài đã tạo dựng tôi thích hợp cho bậc sống đó.

Lời mời gọi “sống đời sống nào đó” có thể được biểu lộ nơi lòng ao ước sống đời sống đó, hoặc có những dấu chỉ khách quan cho thấy Thiên Chúa muốn. Nếu một người khao khát sống bậc sống dâng hiến với ý hướng ngay lành[2], lòng khao khát đó có thể là dấu chỉ cho thấy Chúa gọi người đó. Nếu khát vọng này đã có khá lâu và còn tồn tại cho tới ngày nay, thì càng cho thấy “người đó được Chúa gọi” cách chắc chắn hơn. Nếu trong đời người đó có những biến cố khách quan mà người đó xác tín rằng đó chính là Chúa bảo vệ để gọi họ, thì càng chắc chắn hơn nữa rằng “Chúa gọi họ”.

a). Lựa chọn theo thánh Y-nhã

Lựa chọn theo thánh Y-nhã, không phải là quyết định theo ý thích của mình, nhưng là chọn theo Ý của Thiên Chúa về mình.

Lựa chọn bậc sống, không có nghĩa là mình thích bậc sống nào thì mình chọn bậc sống đó[3], nhưng: Thiên Chúa muốn mình sống bậc sống nào thì mình chọn bậc sống đó.

b). Điều kiện để làm việc lựa chọn tốt

Trong sách Linh Thao, thánh Y-nhã đề cập đến ba thời để làm việc lựa chọn; trong thời thứ ba, thánh Ynhã nói tới hai cách làm việc lựa chọn. Tuy vậy chúng ta nên cẩn thận, không phải ai cũng làm việc lựa chọn “đúng đắn” được, nhưng chỉ những người có cái nhìn đúng đắn về Thiên Chúa con người và vũ trụ, cũng như họ phải bình tâm thực sự, thì họ mới có thể lựa chọn “đúng đắn” được[4].

i). Nhận thức đúng đắn về mục đích đời người

Để làm việc lựa chọn tốt, cần ý thức rõ mục đích đời người: Thiên Chúa tạo dựng con người để con người sống hạnh phúc vĩnh cửu với Thiên Chúa, và muôn loài muôn sự được tạo dựng như phương tiện để giúp con người đi tới với Thiên Chúa.

ii). Bình Tâm

Bình tâm là một điều kiện cần thiết để làm việc lựa chọn đúng đắn và chính xác: chọn lựa theo điều Chúa muốn chứ không phải theo ý riêng mình thích.

Nếu không bình tâm, thì không thể chọn lựa đúng đắn được. Như vậy, chỉ nên cho những người “bình tâm” được làm chọn lựa, tức là những người chỉ muốn làm theo ý Chúa để tôn vinh Ngài chứ không tìm hoặc muốn làm theo ý mình[5].

c). Lựa chọn [6]

Đã là người, sống thì phải lựa chọn. Lựa chọn là chính cuộc sống, là hành vi nhân linh, là hành vi tự do. Lựa chọn, bao hàm con người toàn diện, gồm cả hành vi lý trí lẫn ý chí.

i).Nhận ra ý Chúa về đời mình

Con người có lý trí.

Để sống hạnh phúc, đối với chính mình con người cần nhận thấy hành vi, cách sống, hay việc làm của mình hợp lý, và trong tương quan với Thiên Chúa con người cần thấy việc mình làm thuận theo Ý Chúa.

Nhận ra Ý Thiên Chúa về mình và cảm nhận mình sống triển nở, thường hay đi đôi với nhau; sở dĩ vậy vì Thiên Chúa luôn yêu thương và luôn muốn con người sống hạnh phúc.

Tôi lựa chọn bậc sống này, vì tôi thấy bậc sống này giúp tôi sống triển nở và hạnh phúc, vì bậc sống này thoả mãn khát vọng sâu xa con người tôi mà bậc sống khác không thể đáp ứng được, và như vậy tôi xác tín Chúa gọi tôi.

ii). Dứt khoát chọn

Biết và làm, đôi khi không trùng khít với nhau nơi nhiều người. “Tri hành bất nhất”, làm cho con người không được hạnh phúc.

Thiên Chúa muốn ai làm điều gì, thì Ngài ban cho họ có khả năng thực hiện điều đó. Nếu Thiên Chúa muốn ai thực hiện điều gì đó, thì người đó không thể nói “lực bất tòng tâm”. Như vậy, nếu một người thấy rõ mình không thể làm điều gì đó, hoặc không thểå tin rằng Thiên Chúa sẽ giúp mình và cho mình có khả năng làm điều đó, thì đó là dấu chỉ cho thấy Thiên Chúa không muốn điều đó cho họ.

Khả năng sống điều mình xác tín, cho thấy điều xác tín có thể là Ý Chúa đối với họ. Như vậy, nếu ai tin rằng (hay thấy rằng) họ được Thiên Chúa gọi sống đời sống dâng hiến, thì trong cuộc sống cụ thể họ phải cảm thấy sống thoải mái và hạnh phúc trong đời sống dâng hiến. Không có khả năng sống đời sống dâng hiến “một cách triển nở và hạnh phúc[7]”, là dấu chỉ cho thấy Thiên Chúa không muốn người đó sống đời dâng hiến.

d). Dấu chỉ việc lựa chọn được làm đúng

Nếu chúng ta làm việc lựa chọn đúng, nghĩa là nếu chúng ta chọn điều Thiên Chúa muốn cho chúng ta, thì chúng ta sẽ bình an thư thái hạnh phúc hơn, phản ánh tương quan tốt với Thiên Chúa.

Một cách cụ thể, nếu chúng ta chọn lựa tốt, chúng ta sẽ:

· cầu nguyện tốt, ít nhất là bằng thời gian trước khi chọn lựa[8];

· vui hơn;

· bình an, thư thái, hạnh phúc hơn.

4). Xét gẫm

Xét gẫm cũng giúp chúng ta biết mình hơn, biết tương quan của mình với Chúa đang như thế nào, để mình không ảo tưởng về mình, và để mình cải thiện tình trạng hiện tại.

a). Bình Tâm

Khi cầu nguyện về Nguyên Lý và Nền Tảng trong ngày đầu tiên, chúng ta đã xin ơn Bình Tâm: chọn Thiên Chúa và ý định của Thiên Chúa trên hết, còn những sự khác thì sao cũng được, dù là giữa nghèo và giầu, danh vọng hay xỉ nhục, ...! Hôm nay khi cầu nguyện về “ngày Y-nhã”, chúng ta đã biết giầu có, danh vọng và kiêu ngạo là những cạm bẫy của ma qủy; và nghèo khổ, xỉ nhục là con đường đích thực mà Chúa Yêsu dạy chúng ta.

Chúng ta đã xin Chúa cho chúng ta được yêu Chúa Yêsu đến độ xin chọn nghèo và xỉ nhục với Ngài chưa?

b). Thái độ của tôi đối với nghèo và xỉ nhục

Nghèo tinh thần là không bám víu vào tạo vật, dù là tiền bạc hay ai đó; Xin ơn nghèo tinh thần, tức là xin Chúa ơn không bám víu vào tiền bạc hay bất cứ một tạo vật nào.

Con người có bản năng được tôn trọng. Xin ơn được xỉ nhục