[Hạnh Các Thánh] - Ngày 13.08: Học sống bao dung và hòa giải như Thánh Pontianô và Thánh Hippôlytô

1. Tóm lược tiểu sử: Phép lạ từ hầm mỏ Sardinia

Xu hướng tự nhiên của con người khi đứng trước những khác biệt là dựng lên những bức tường phòng thủ. Trong các mối quan hệ hay những cuộc tranh luận hằng ngày, chúng ta rất dễ rơi vào cám dỗ dán nhãn, loại trừ và đẩy những ai không cùng quan điểm về bên kia chiến tuyến, ngỡ rằng việc bảo vệ cái lý của mình là điều tối thượng. Thế nhưng, sự kiêu hãnh tri thức và cái tôi tự mãn chưa bao giờ là mảnh đất của bình an. Vào thế kỷ thứ III tại Rôma, Giáo hội từng chứng kiến một cuộc rạn nứt nội bộ sâu sắc giữa hai bộ óc lớn, một vị Giáo hoàng hợp pháp và một linh mục học giả lỗi lạc. Câu chuyện của các ngài không khép lại bằng một cuộc thanh trừng hay chia rẽ vĩnh viễn, mà được viết lại bằng một chương kết đầy kinh ngạc nhờ sự khiêm hạ và cái ôm hòa giải nơi hầm tù tăm tối. Đó là Đức Giáo hoàng Pontianô và linh mục Hippôlytô.

Mọi chuyện bắt đầu từ những bất đồng quan điểm thần học. Hippôlytô là một linh mục, một học giả tài năng và sắc bén bậc nhất Rôma thời bấy giờ. Vì quá nhiệt thành bảo vệ đức tin nhưng lại thiếu đi sự kiên nhẫn, ngài tỏ ra thất vọng với các vị Giáo hoàng tiền nhiệm vì cho rằng các ngài quá nhu nhược trước bè lũ lạc giáo. Sự kiêu ngạo trí thức trỗi dậy đã đưa đẩy Hippôlytô chấp nhận để nhóm người ủng hộ bầu mình làm “Giáo hoàng đối lập” vốn tạo nên một cuộc ly giáo đau lòng. Trong khi đó, Đức Pontianô lên ngôi kế vị thánh Phêrô vào năm 230 với tư cách là vị Giáo hoàng hợp pháp thứ 18, mang trên vai gánh nặng của một Giáo hội đang bị tổn thương từ bên trong.

Bước ngoặt lịch sử xảy ra vào năm 235, khi Hoàng đế Maximinô bùng phát cuộc bách hại Kitô giáo. Cả Đức Giáo hoàng Pontianô và linh mục Hippôlytô đều bị bắt và chịu án khổ sai tại các quặng mỏ chết chóc ở vùng Sardinia. Chính trong cảnh hầm tù tăm tối, giữa những tiếng cười nhạo của kẻ thù, một cuộc gặp gỡ định mệnh đã diễn ra. Sự bao dung, khiêm hạ và cái ôm nồng ấm của Đức Pontianô đã làm tan chảy sự kiêu hãnh trong lòng vị học giả. Hippôlytô ăn năn, chính thức kêu gọi các môn đệ trở về với Giáo hội duy nhất. Để bảo vệ sự hiệp nhất, Đức Pontianô cũng đã can đảm thoái vị ngay tại nơi lưu đày. Cả hai vị mục tử từng ở hai đầu chiến tuyến đã cùng nắm tay nhau chịu chết vì đức tin tại Sardinia. Thi hài của hai ngài sau đó được Đức Fabianô rước về Rôma, mãi mãi trở thành biểu tượng của sự hiệp nhất vững bền.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Nhịp cầu hạ mình bước qua định kiến

Điểm sáng rực rỡ nhất nơi nhân đức anh hùng của hai thánh tử đạo chính là tinh thần hòa giải và lòng bao dung vượt trên mọi tổn thương, tự ái. Nơi Đức Pontianô, đó là sự hạ mình đầy tế nhị của một đấng bề trên để đón nhận kẻ từng chống đối mình; còn nơi Thánh Hippôlytô, đó là sự can đảm nhìn nhận sai lầm để hoán cải. Các ngài đã chứng minh rằng, tình bác ái Kitô giáo có sức mạnh lấp đầy những hố sâu ngăn cách lớn nhất, và sự hiệp nhất chỉ có thể nở hoa khi cái tôi được đóng đinh vào thập giá.

Gương sáng của hai vị thánh tử đạo mời gọi mỗi người chúng ta nghiêm túc nhìn lại cách đối diện với những bất đồng và rạn nứt trong các mối quan hệ hằng ngày. Sự kiên định trong việc bảo vệ bình an nội tâm nảy mầm ngay từ những chọn lựa thầm lặng: chủ động lùi lại một bước trước một ý kiến trái chiều, hoặc dứt khoát khước từ việc tham gia vào những cuộc bàn tán nói xấu người khác.

Lối sống kiến tạo hòa bình ấy cần được hiện thực hóa bằng những bước đi can trường để vượt qua sự tự ái. Đó có thể là một tin nhắn chủ động, một cuộc điện thoại hỏi thăm để nối lại nhịp cầu với một người bạn hay một người thân trong gia đình mà chúng ta đã “mất kết nối” từ lâu do những va quệt, hiểu lầm. Khi can đảm dẹp bỏ định kiến để mỉm cười và lắng nghe tha nhân bằng lòng bao dung, chúng ta đang biến ngày sống của mình thành lời chứng sống động cho sứ điệp hòa giải của Tin Mừng giữa một thế giới đầy chia rẽ.