[Hạnh Các Thánh - PVDT] Ngày 09.06: Sống dấn thân và tận tụy như Thánh Giuse De Anchieta

1. Tóm lược tiểu sử: Vị học giả giữa rừng thiêng

Có những người xuất hiện trong cuộc đời không phải để để lại tên tuổi mình trên những tượng đài vô hồn, nhưng để tên mình được viết vào nhịp đập trái tim của một dân tộc. Năm 1553, một chàng trai trẻ với sức khỏe mong manh được gửi đến vùng đất Brazil xa lạ, chỉ với hy vọng khí hậu nhiệt đới sẽ giúp ngài hồi phục thể lý. Thế nhưng, Thiên Chúa lại có một kế hoạch táo bạo hơn: Ngài biến một “bệnh nhân” yếu ớt thành vị “Tông đồ của nước Brazil”, người khai sinh ra những thành phố, những ngôi trường và cả một Giáo hội sinh động.

Giuse de Anchieta sinh năm 1534 tại quần đảo Canary phía Tây Bắc Tây Phi, và gia nhập Dòng Tên tại Bồ Đào Nha khi mới 17 tuổi. Vì sức khỏe suy kiệt, ngài được sai đến Brazil, một miền truyền giáo sơ khai đầy rẫy hiểm nguy, với hy vọng nhờ khí hậu ấm áp tại vùng này mà bệnh tật được cải thiện.

Tại đây, thay vì than vãn về bệnh tật, Giuse đã dấn thân vào một cuộc hoán cải văn hóa kỳ diệu. Ngài học tiếng bản địa Tupi và là người đầu tiên soạn thảo tập ngữ pháp cho ngôn ngữ này. Ngài không đợi đến khi thụ phong Linh mục mới bắt đầu phục vụ; từ trước đó, ngài đã cùng các cha anh lập nên những cộng đoàn định canh định cư, thăng tiến đời sống cho người da đỏ. Năm 32 tuổi, ngài được thụ phong linh mục. Hình ảnh cha Giuse đi chân trần băng qua những cánh rừng, soạn nhạc, viết kịch và dạy chữ cho dân địa phương đã trở thành huyền thoại. Sau mười năm làm Giám Tỉnh đầy nhiệt huyết, ngài lui về phục vụ tại Espiritu Santo và qua đời năm 1597. Hơn 400 năm sau, Đức Thánh Cha Phanxicô đã ghi tên ngài vào sổ bộ các hiển thánh vào năm 2014.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Sự tận tụy vượt thắng giới hạn

Nhân đức anh hùng của Thánh Giuse de Anchieta nằm ở sự dấn thân không biên giới và lòng tận tụy đến quên mình. Ngài không coi bệnh tật là rào cản, mà coi đó là cơ hội để cậy trông hoàn toàn vào sức mạnh của Chúa. Bản lĩnh của ngài tỏa sáng nhất khi tự nguyện làm con tin suốt 5 tháng trời giữa một bộ lạc da đỏ để đổi lấy hòa bình giữa dân địa phương và người Bồ Đào Nha. Đó là nhân đức của một người sẵn sàng làm “nhịp cầu”, chấp nhận bị nghiền nát giữa hai làn đạn để đem lại sự hòa giải. Sự tận tụy ấy còn thể hiện qua tinh thần thích nghi văn hóa tuyệt vời. Ngài yêu người da đỏ bằng chính ngôn ngữ và tâm hồn của họ, chứ không bằng sự áp đặt hay áp chế.

Chiêm ngắm Thánh Giuse de Anchieta, chúng ta nhận ra rằng sự nhiệt thành không phụ thuộc vào một cơ thể cường tráng, mà xuất phát từ một con tim dám yêu trọn vẹn. Chúng ta được mời gọi rèn luyện nhân đức dấn thân bằng cách vượt lên trên những giới hạn và sự than phiền của bản thân để chạm đến nhu cầu của tha nhân.

Lối sống này bắt đầu từ việc học cách hạ mình để thấu hiểu và hòa nhịp với những thực tại khác biệt nơi chúng ta được sai đến. Trong trường học, văn phòng hay cộng đoàn, mỗi người có thể bắt đầu bằng việc kiên nhẫn học lấy “ngôn ngữ” của người khác. Đó là sự lắng nghe, thấu hiểu những khác biệt về quan điểm để kiến tạo sự hòa hợp. Chúng ta thực tập sự tận tụy bằng cách đảm nhận những công việc đòi hỏi sự bền bỉ mà ít ai muốn làm, chẳng hạn như đồng hành cùng một người bạn đang gặp khó khăn trong học tập, hoặc tỉ mỉ hoàn thành một nhiệm vụ chung với thái độ phục vụ thay vì đối phó. Việc chấp nhận những bất tiện, đau mỏi hay những “cơn đau” nhỏ trong cuộc sống để mang lại niềm vui cho người bên cạnh chính là cách chúng ta cùng Thánh Giuse de Anchieta xây dựng “Giáo hội từ những mảnh đời”, biến những nghịch cảnh cá nhân thành nguồn ơn phúc cho cộng đoàn.