Hình ảnh Đức Mẹ Maria khoác áo bào xanh lộng lẫy, chân đạp vầng trăng khuyết và đầu đội vương miện lấp lánh giữa mây trời có lẽ đã quá quen thuộc trong tâm trí nhiều người. Đó là một hình ảnh uy nghi, xa xăm và mang đậm nét thiên quốc. Nhưng nếu dịp 15/08 này có ghé về mảnh đất Quảng Trị nắng gió, đứng dưới bóng mát linh địa La Vang, ta lại thấy một Đức Mẹ rất khác.
Mẹ ở đó, dịu dàng trong tà áo dài Việt Nam, chân đi guốc mộc, bế Chúa Hài Đồng giữa bóng đa cổ thụ và những vạt lá vằng xanh. Một Đức Mẹ không hề xa lạ hay cách biệt, mà gần gũi đến lạ kỳ. Ở La Vang, Mẹ không còn hiện lên như một hình ảnh xa xăm giữa mây trời, nhưng thật gần gũi: đứng chung, thở chung và đau chung nỗi đau của những phận người lấm bụi.
Khi Thiên Chúa không chọn nơi an toàn
Lịch sử La Vang chẳng bắt đầu bằng một thánh đường uy nghiêm hay đại lễ hoành tráng. Tất cả khởi đi từ một cuộc chạy trốn.
Năm 1798, cơn bão bách hại ập đến. Những người Kitô hữu khi ấy đùm bọc nhau trốn vào rừng sâu núi thẳm. Đêm xuống, giữa cái lạnh xé da, cơn sốt rét rừng và cái đói cào xé, họ chỉ biết ôm tràng hạt, tụ họp dưới gốc cây đa thì thầm từng lời kinh tha thiết.
Và Mẹ đã đến.
Mẹ không xuất hiện nơi hoàng cung hay những chốn an toàn. Theo truyền thống La Vang, Mẹ hiện ra giữa rừng sâu hoang vắng, nơi chỉ có cỏ dại, thú dữ và những phận người đang bên bờ vực tuyệt vọng. Mẹ không đến để gây nên những điều kinh thiên động địa; Mẹ đến đơn giản là để ‘ở lại’ với những con người đang đau khổ.
Theo lời truyền lại của cộng đoàn tín hữu La Vang, Đức Mẹ đã chỉ cho các tín hữu hái lá vằng quanh đó để đun nước uống chữa bệnh. Thứ lá rừng đắng chát ấy, qua sự dịu dàng của Mẹ, trở thành dấu chỉ để Thiên Chúa chạm đến và chữa lành. Thiên Chúa vẫn hay làm việc như thế: Ngài luôn khởi sự từ những gì mộc mạc, đắng chát nhất của đời người để mở ra một con đường của ân sủng.
Tháo bỏ mặt nạ để Mẹ chạm vào vết thương
Nhìn vào cách Thiên Chúa làm việc tại La Vang, ta mới giật mình nhìn lại thực tại hôm nay. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà không ít người loay hoay trưng ra một vẻ ngoài tươm tất, chọn những “filter” đẹp nhất để che đi tổn thương hay nỗi sợ thất bại. Ngay cả trong đời sống đức tin, đôi khi ta cũng vô tình đeo một lớp “mặt nạ đạo đức”, tự gán cho mình suy nghĩ: phải thật sạch sẽ, thật thánh thiện thì mới đủ điều kiện đến trước Chúa và Đức Mẹ.
Nhưng chuyện ở La Vang lại kể cho ta nghe một điều rất khác.
Đoàn người chạy trốn năm xưa tìm đến Mẹ trong tình cảnh đáng thương nhất: thân thể bệnh tật, đói khát và nỗi sợ hãi bủa vây. Họ đâu có gì tươm tất để dâng Mẹ ngoài những tiếng thở dài và giọt nước mắt lăn trên má lấm lem.
Thế mà Mẹ đón nhận tất cả.
Nhìn vào cách Mẹ đứng đó giữa đoàn con lấm lem, ta mới giật mình hiểu ra: Thiên Chúa chưa bao giờ bắt ta phải gọt giũa bản thân thật sạch sẽ rồi mới cho phép lại gần. Mẹ cũng không đòi những lời khấn gọt giũa trôi chảy; Mẹ đón nhận trước hết một tấm lòng chân thành. Mẹ mời gọi ta mang nguyên vẹn những đổ vỡ, lo âu, vấp ngã và cả những góc khuất thầm kín nhất đến với Mẹ. Đời sống đức tin đâu phải là gồng mình đóng tròn vai “một người đạo đức”, mà là dũng cảm tháo bỏ lớp mặt nạ, để qua Mẹ, tình yêu của Thiên Chúa chạm vào và chữa lành.
Về bên Mẹ La Vang
Tà áo dài và bài học về sự hiện diện giữa đời thường
Hình ảnh Đức Mẹ La Vang trong tà áo dài Việt Nam gợi lên một điều thật đẹp: Mẹ không xa lạ với văn hóa và đời sống của những người con nơi đây.
Hình ảnh ấy gợi nhắc chúng ta về một Thiên Chúa muốn ở gần con người, bước vào lịch sử và mang lấy thân phận nhân loại. Thiên Chúa không ở đâu xa, và Mẹ cũng luôn đồng hành với chúng ta trong những “vùng đất La Vang” rất riêng của mỗi người: từ áp lực công việc, rắc rối trong các mối quan hệ, cho đến nỗi lo cơm áo gạo tiền mỗi sáng thức dậy.
Nếu Mẹ đã chọn chiếc áo dài đơn sơ và thứ lá rừng đắng chát để hiện diện, thì sự thánh thiện hôm nay cũng chẳng đòi hỏi những điều gì quá tầm tay. Sự thánh thiện đôi khi chỉ đơn giản là khả năng biến những chất liệu rất mộc mạc thành nơi đong đầy tình thương: một lời xin lỗi chân thành khi lỡ lời, chút kiên nhẫn lắng nghe không phán xét, hay dũng cảm chọn sống tử tế giữa một môi trường đầy tính toán. Đó chính là những chiếc “lá vằng” mộc mạc mà Mẹ mong ta tự tay trao gửi cho nhau.
Nơi điểm tựa giữa những chông chênh
Lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời không chỉ là vinh quang riêng của Mẹ để ta ngước nhìn từ xa. Đó còn là một lời hứa đầy hy vọng: nơi Mẹ đã bước tới, những người con đang lữ hành trong đức tin cũng được mời gọi tiến về. Mẹ là dấu chỉ cho thấy đích đến của đời người không phải là hư mất, nhưng là sự sống trọn vẹn nơi Thiên Chúa.
Mẹ về trời không phải để ngoảnh mặt với thế gian, mà để trở thành điểm tựa vững vàng hơn cho đoàn con nơi dương thế.
Ngày 15 tháng 8 này, dù bạn có thể thu xếp về Quảng Trị dâng nhành hoa dưới chân Mẹ, hay chỉ lặng lẽ dành vài phút trước bàn thờ nhỏ trong căn phòng trọ bộn bề, hãy nhớ rằng: Mẹ vẫn ở đó.
Dưới bóng cây đa của niềm tin, Mẹ vẫn âm thầm lắng nghe.
Đừng sợ những va chạm làm lem luốc cuộc sống. Cứ mang tất cả đến với Mẹ để nhận lại chút bình an. Rồi từ đó, ta dũng cảm bước tiếp - biết lắng nghe, mở lòng và đồng hành cùng nhau.
Giữa muôn giông bão đời mình, ta chưa bao giờ phải cô độc bước đi. Bởi dưới bóng cây đa của niềm tin, Mẹ vẫn ở đó - không ồn ào, không xa cách, chỉ đơn giản là ở lại.
Fx. Anh Tuấn, S.J
