Ngày 31/7/2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã ký và ban hành Luật Cơ bản mới của Quốc gia Thành Vatican, thay thế văn bản có hiệu lực từ năm 2023. Luật mới đáp ứng các yêu cầu quản trị hiện nay và hệ thống hóa những cải cách pháp lý gần đây, trong đó có quy định cho phép người không phải là Hồng y đảm nhiệm chức Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Quốc gia Thành Vatican.
Luật mới có hiệu lực ngay lập tức và thay thế Luật Cơ bản trước đó, được ban hành dưới triều Đức Giáo hoàng Phanxicô và có hiệu lực từ ngày 13/5/2023. Văn bản tiếp tục xác định Luật Cơ bản là nền tảng và điểm quy chiếu cho toàn bộ hệ thống pháp luật của Quốc gia Thành Vatican, đồng thời tái khẳng định tính chất đặc thù và quyền tự trị của trật tự pháp lý Vatican.
Luật mới về chức vụ Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Quốc gia Thành Vatican
Một trong những điểm đáng chú ý của luật mới liên quan đến chức vụ Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Quốc gia Thành Vatican, cơ quan thực hiện các chức năng lập pháp và hành pháp của quốc gia. Luật mới đưa vào một văn bản duy nhất quy định đã được Đức Thánh Cha Lêô XIV ban hành qua Tự sắc ngày 19/11/2025, theo đó chức vụ Chủ tịch không còn chỉ dành riêng cho các hồng y.
Điều 8 của Luật Cơ bản mới quy định Ủy ban Giáo hoàng gồm các hồng y và các thành viên khác, trong đó có Chủ tịch, do Đức Thánh Cha bổ nhiệm với nhiệm kỳ năm năm. Hiện nay, chức vụ này do nữ tu Raffaella Petrini đảm nhiệm; đồng thời, Sơ Petrini cũng là Chủ tịch Phủ Thống đốc Quốc gia Thành Vatican.
Chức năng hành pháp và tư pháp
Về chức năng hành pháp, luật mới xác nhận vai trò của Phủ Thống đốc trong việc bảo đảm sứ mạng đúng đắn của Quốc gia Thành Vatican và phục vụ Đấng Kế vị Thánh Phêrô, trực tiếp chịu trách nhiệm trước Đức Thánh Cha. Văn bản cũng làm rõ hơn trách nhiệm của Chủ tịch và Tổng Thư ký, cũng như mối tương quan hợp tác giữa hai chức vụ. Đồng thời, luật nhấn mạnh tính chất định chế của chức vụ Tổng Thư ký, cho phép nhiệm vụ này có thể được giao cho nhiều người.
Đối với chức năng tư pháp, luật mới tái khẳng định khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động của các cơ quan tư pháp, nhằm bảo đảm việc thực thi công lý cách đúng đắn.
“Căn tính hiến định”
Luật Cơ bản mới tiếp tục trao cho Quốc gia Thành Vatican một “căn tính hiến định”, xác định các quyền hạn và cách thức thực thi những quyền hạn ấy, đồng thời nhấn mạnh rằng mọi cơ quan quản trị và những người phục vụ trong các vị trí trách nhiệm đều được mời gọi thi hành nhiệm vụ với tinh thần Giáo hội, để phục vụ sứ mạng của Tòa Thánh và Đức Thánh Cha.
Vatican News
