Ngày 30/10/2026, gặp gỡ các chuyên gia quốc tế về trí tuệ nhân tạo (AI), Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh năm nguyên tắc đạo đức để định hướng sự phát triển công nghệ: con người phải làm chủ AI; máy móc không phải là con người; những quyết định liên quan đến sự sống không thể giao cho máy móc; AI phải phục vụ công ích và cần có các thể chế quốc tế đủ năng lực giám sát, bảo đảm trách nhiệm giải trình.
Các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia tham dự hội nghị về chủ đề “Tương lai của trí tuệ nhân tạo: Đối thoại giữa Vatican và giới khoa học về sự phát triển và ứng dụng các công nghệ thông minh”. Sự kiện do Hàn lâm viện Tòa Thánh về Sự sống và Viện Tương lai Sự sống đồng tổ chức.
Mở đầu diễn văn, Đức Thánh Cha ghi nhận những quan ngại chung của các tham dự viên trước sự phát triển của AI, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận liên ngành để giải quyết những thách đố phức tạp của thời đại.
Đức Thánh Cha khẳng định giá trị những lời của Đức Thánh Cha Phanxicô khi gọi AI là “một công cụ vừa hấp dẫn vừa đáng sợ” và khẳng định “không bao giờ được giao cho máy móc quyết định tước đoạt mạng sống con người” (xem Bài phát biểu tại phiên họp G7 về Trí tuệ nhân tạo, ngày 14/6/2024), đồng thời chia sẻ 5 suy tư cụ thể.
“Tương lai của trí tuệ nhân tạo không phải là điều đã được định đoạt”
Trước hết, ngài khẳng định “tương lai của trí tuệ nhân tạo không phải là điều đã được định đoạt”, nhưng tùy thuộc vào những lựa chọn của con người. Vì thế, câu hỏi quan trọng không chỉ là “AI có thể làm được gì?”, mà còn là “AI phải phục vụ mục đích nào?”. Ngài nói: “Một hệ thống đáng tin cậy, phục vụ con người có giá trị hơn một hệ thống cực kỳ mạnh mẽ nhưng gây ra những hậu quả không thể dự đoán hoặc kiểm soát”.
“Máy móc chỉ là công cụ, không phải là con người”
Thứ hai, “máy móc chỉ là công cụ, không phải là con người”. Đức Thánh Cha lưu ý AI không có kinh nghiệm sống, không có thân xác, không cảm nhận niềm vui hay đau khổ, không trưởng thành qua các tương quan và không thể tự mình hiểu tình yêu, tình bạn hay trách nhiệm. Việc đề xuất trao quyền hoặc tư cách pháp nhân cho AI có nguy cơ làm lu mờ trách nhiệm của con người.
Không bao giờ được giao cho máy móc quyết định sự sống con người
Thứ ba, những quyết định liên quan đến sự sống, tự do và việc sử dụng vũ lực không bao giờ được giao hoàn toàn cho máy móc. Ngài kêu gọi “giải giới” AI và khuyến khích các quốc gia nhóm họp tại Genève vào tháng 11 tiến tới những bước cụ thể nhằm cấm vũ khí sát thương tự động.
Hướng đến công ích
Thứ tư, “công nghệ thông minh phải hướng đến công ích”, bảo đảm mọi người được tiếp cận công bằng với những lợi ích của đổi mới, đặc biệt là những người nghèo và dễ bị tổn thương.
Cơ chế giám sát
Cuối cùng, Đức Thánh Cha nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về “các thể chế có khả năng biến những nguyên tắc đạo đức thành hành động”, nhất là các thể chế quốc tế hữu hiệu. Ngài kêu gọi thiết lập những tiêu chuẩn chung, cơ chế giám sát độc lập và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Kết thúc, ngài khích lệ các chuyên gia tiếp tục cộng tác trong tinh thần đối thoại và trách nhiệm chung, để AI thực sự phục vụ con người và công ích toàn cầu.
Vatican News
