Xét mình chung là một phương cách tuy đơn sơ nhưng vô cùng quan trọng trong việc đưa những giáo huấn và thực hành học được từ thánh I-nhã vào trong đời sống thường ngày. Nếu phải chọn một điều thiết yếu nhất trong cuốn sách này cho hành trình thiêng liêng, thì có lẽ đó chính là việc xét mình hằng ngày. Việc này giúp người tín hữu thiết lập thói quen cầu nguyện tốt đẹp. Những hướng dẫn cho việc xét mình hằng ngày sẽ được đề cập ở Phần Ba của cuốn sách này, với tựa đề “Xét Mình Chung Hằng Ngày Vào Buổi Tối”. Mục đích của chương này là giúp bạn thực hành đúng đắn việc xét mình hằng ngày.
Trước hết, hãy bắt đầu bằng một vài hình ảnh minh họa cho tầm quan trọng của việc xét mình mỗi ngày. Giả sử bạn kiếm sống bằng nghề đánh bắt hải sản. Làm thế nào để bạn nâng cao hiệu quả đánh bắt mỗi ngày khi ra khơi? Đầu tiên, bạn sẽ xem dự báo thời tiết, đọc các báo cáo đánh bắt của ngày hôm trước, rồi kiểm tra nhiệt độ nước, cân nhắc đến thời điểm trong năm, v.v. Tiếp đến, khi ra khơi, bạn phải liên tục theo dõi ra-đa và lắng nghe đài liên lạc để cập nhật thông tin về hoạt động đánh bắt tại những khu vực lân cận. Nói cách khác, cách tốt nhất để trở thành một ngư dân giỏi và thành công cần phải làm nhiều việc hơn là chỉ đánh cá. Bạn còn phải chuẩn bị, lắng nghe, đánh giá, nghiên cứu, đo lường, v.v., để có thể lập kế hoạch tốt nhất mỗi ngày nhằm bắt được nhiều cá nhất có thể. Vì thế, để trở thành một ngư dân đánh bắt thương mại giỏi, không chỉ đơn thuần là thả dây câu xuống nước rồi chờ đợi.
Hoặc, hãy tưởng tượng bạn là một vận động viên thể dục dụng cụ đang chuẩn bị thi đấu ở đẳng cấp rất cao như Thế vận hội. Dĩ nhiên, bạn có những năng khiếu tự nhiên giúp mình đạt đến trình độ ấy. Nhưng nếu chỉ dựa vào tài năng bẩm sinh, bạn sẽ không thể tiến xa. Thay vào đó, bạn phải không ngừng luyện tập, ghi hình các động tác của mình rồi xem đi xem lại thật kỹ, thậm chí ở chế độ quay chậm. Bạn đánh giá và điều chỉnh từng cú tiếp đất, bật nhảy, xoay người, chú ý đến những chi tiết nhỏ nhất để hoàn thiện chúng. Một vận động viên khao khát thành công tại Thế vận hội sẽ không bao giờ xem lại đoạn phim rồi nói: “Ổn rồi, chẳng ai để ý những sai sót nhỏ đâu!” Trái lại, họ kiên trì rèn luyện để hoàn thiện từng động tác và từng chuyển động.
Đời sống thiêng liêng cũng thế. Bạn đừng bao giờ tự mãn mà nói: “Mọi sự đều ổn cả rồi.” Thái độ ấy dẫn đến một đời sống thiêng liêng nguội lạnh: đức tin, đức cậy và đức mến nguội lạnh. Hậu quả là một mối tương quan nguội lạnh với Thiên Chúa. Mà một mối tương quan nguội lạnh với Thiên Chúa sẽ mở cửa cho ma quỷ bước vào, tạo cơ hội để nó dẫn bạn đi lạc bằng vô số cách thức đã được đề cập trước đó.
Xét mình hằng ngày chính là “xem lại đoạn băng ghi hình,” hay “đọc những báo cáo đánh bắt” cho đời sống thiêng liêng của bạn. Đó là một phương thế để thu thập mọi dữ liệu cần thiết cho sự trưởng thành thiêng liêng trong chính đời sống của BẠN, bằng cách vận dụng những phương pháp và nguyên tắc mà thánh I-nhã đã khám phá và truyền dạy.
Tình yêu đối với Thiên Chúa và sự tăng trưởng trong đời sống thiêng liêng được xây dựng từ những chi tiết nhỏ bé. Chính những chi tiết ấy là điều thiết yếu nếu bạn muốn tiến tới sự hoàn thiện và kết hiệp sâu xa với Thiên Chúa. Chúng cũng là điều thiết yếu nếu bạn muốn kiện toàn các nhân đức, đặc biệt là đức mến đối với Thiên Chúa và tha nhân. Vì thế, việc xét mình hằng ngày theo linh đạo I-nhã là một phương thế tuyệt vời giúp bạn chú tâm đến những chi tiết cần thiết ấy, để ngày càng lớn lên trên con đường thánh thiện.
“Xét Mình Chung Hằng Ngày” là phương pháp cầu nguyện 5 bước nhằm suy ngẫm về những tác động của Thiên Chúa đến với đời sống hằng ngày của bạn. Nó cũng là cách để gạn lọc lại những sai sót mỗi ngày hay những lần bạn để cho ma quỷ ảnh hưởng đến mình. Xét mình để nhìn lại những suy nghĩ, lời nói, và hành động của bạn, đặc biệt là qua sự thấm nhuần các giáo huấn của thánh I-nhã về phân định thần loại.
Việc Xét Mình hằng ngày có thể được thực hiện vào bất cứ thời điểm nào trong ngày, nhưng các lời nguyện ở Phần Ba khuyến nghị thực hành vào buổi tối. Mục đích đơn giản là hồi tâm xét lại ngày sống một cách cẩn thận, rồi kết thúc bằng những quyết tâm cho ngày mai. Thánh I-nhã đề ra năm bước ngắn gọn trong “Phương pháp Xét Mình Chung” như sau:
- Điểm thứ nhất: Tạ ơn Thiên Chúa là Chúa chúng ta vì mọi ân huệ đã lãnh nhận.
- Điểm thứ hai: Xin ơn nhận biết các tội lỗi của mình và loại bỏ chúng.
- Điểm thứ ba: Kiểm điểm linh hồn mình từ lúc thức dậy cho đến giờ xét mình hiện tại, xét từng giờ hoặc từng giai đoạn trong ngày; trước hết về các suy nghĩ, rồi đến lời nói, và sau cùng là các hành động, theo cùng một trật tự đã được trình bày trong phần Xét Mình Riêng.
- Điểm thứ bốn: Xin Thiên Chúa là Chúa chúng ta tha thứ cho các lỗi lầm.
- Điểm thứ năm: Quyết tâm sửa mình với ơn Chúa trợ giúp.
Sau đây là tóm lược thực hành và lời khuyên về cách sử dụng năm điểm trên:
Lòng biết ơn: Khởi đầu bằng việc hồi tưởng những ân huệ Thiên Chúa đã ban cho bạn trong ngày sống. Điều thiết yếu là trước hết bạn phải nhìn xem Thiên Chúa đang hoạt động thế nào trong đời bạn. Ngay từ đầu, những ơn lành bạn nhận được sẽ trở thành một “bản đồ dẫn đường” rất quan trọng, giúp bạn tìm kiếm và bước theo thánh ý Chúa trong đời sống hằng ngày. Bằng việc nhìn ra những phúc lành đã lãnh nhận, bạn sẽ dễ dàng đi vào trong các ân huệ ấy hơn, để chúng được trổ sinh và lớn lên.
Vì thế, khi bắt đầu việc xét mình hằng ngày, hãy nhìn lại ngày sống của bạn trong thinh lặng và cố gắng cảm nghiệm những ân phúc mình đã được đón nhận. Ở bước này, không cần suy nghĩ quá chi tiết; thay vào đó, hãy cố gắng lập một danh sách ngắn trong tâm trí để tạo nên bối cảnh cho phần xét mình tiếp theo. Đó có thể là ơn sức khỏe, một cuộc gặp gỡ tốt đẹp với ai đó, một giờ cầu nguyện sốt sắng, một lời nói tử tế, một ý tưởng khích lệ, một mối tương quan yêu thương, việc hoàn thành một công việc, v.v. Nếu có đôi mắt thiêng liêng để nhận ra, bạn sẽ nhanh chóng thấy được rất nhiều ân huệ Thiên Chúa đã ban mà phần lớn chúng ta thường xem là điều hiển nhiên. Một lần nữa, mục đích của bước này đơn giản là thiết lập một “bối cảnh” cho toàn bộ việc xét mình, bao gồm một tâm tình tri ân sâu xa đối với Thiên Chúa vì những cách thế Ngài đang hoạt động trong cuộc đời bạn.
Xin ơn: Hãy dâng lên Thiên Chúa một lời cầu nguyện đơn sơ và riêng tư để xin ơn. Lời cầu xin này nên hướng đến hai mục đích. Đầu tiên, hãy xin Chúa ban cho bạn sự hiểu biết. Cụ thể, hãy xin Ngài giúp bạn nhận ra và hiểu được điều Ngài muốn nói với bạn trong ngày hôm nay. Đây là một lời cầu xin mở. Thiên Chúa biết điều Ngài muốn tỏ cho bạn biết; vì thế, khi khiêm tốn đến với Ngài và xin ơn ấy, bạn đang mở lòng và mở trí mình ra trước bất cứ điều gì Ngài muốn ngỏ với bạn. Thánh I-nhã đặc biệt nhắc rằng bạn nên cầu xin để nhận biết các tội lỗi của mình. Thiên Chúa muốn cho bạn thấy tội nào? Đâu là chướng ngại trong mối tương quan của bạn với Ngài? Hãy cầu xin để Thiên Chúa chỉ cho bạn thấy điều đó.
Thứ hai, hãy xin ơn can đảm để thực thi điều bạn được soi sáng cho hiểu biết. Việc hiểu biết thánh ý Chúa dường như không có ý nghĩa nếu bạn không hành động theo điều mình đã hiểu, nhưng điều ấy sẽ mang ý nghĩa rất lớn nếu bạn thực sự đem ra thực hành. Sự hiểu biết thánh ý Chúa sẽ luôn được ban cho để giúp bạn thoát khỏi những điều cản trở mối tương quan giữa bản thân với Ngài và với tha nhân. Hơn nữa, khi thực hiện điều đó trong tình trạng lãnh nhận ân huệ dồi dào, bạn sẽ dễ dàng chọn các ơn lành Chúa ban thay vì chiều theo tội lỗi, và nhờ đó đón nhận các ân phúc của Ngài cách phong phú hơn nữa.
Lời cầu nguyện xin ban ơn của bạn có thể đơn sơ như sau:
“Lạy Chúa, con biết Ngài có nhiều điều muốn nói với con trong ngày hôm nay. Xin mở lòng và mở trí con để đón nhận bất cứ điều gì Chúa muốn nói. Xin cho con nhận ra mọi điều đang ngăn cản con yêu mến Chúa và tha nhân, đồng thời giúp con thấy được những cách thế Chúa đang hoạt động trong cuộc đời con. Khi đã nhận ra, xin cho con biết lắng nghe và đáp lại ân sủng Chúa ban.”
Chỉ cần thế thôi. Lời nguyện xin ơn đơn giản này sẽ mang đến những bước tiến kỳ diệu trong hành trình xét mình hằng ngày của bạn.
Nhìn lại một ngày: Đây có thể là bước dài nhất trong việc xét mình hằng ngày. Bước này bao gồm việc nhìn lại những tư tưởng, lời nói và hành động của bạn trong suốt ngày qua. Khi xét lại chúng, hãy đặc biệt chú ý đến những kinh nghiệm nội tâm của niềm an ủi và phiền muộn mà bạn đã trải qua. Trong các tư tưởng của mình, đâu là những dòng suy nghĩ dẫn bạn đến niềm vui, bình an, sự tươi mới, mãn nguyện và các hình thức an ủi khác? Hãy ý thức đón nhận những điều ấy. Đồng thời, đâu là những tư tưởng dẫn đến sầu khổ; nghĩa là những suy nghĩ khiến bạn trở nên bồn chồn, nóng giận, bất an, xao xuyến, hoang mang, thiếu chắc chắn, v.v.? Hãy ý thức từ chối và loại bỏ những tư tưởng ấy.
Việc xét mình tương tự cũng được thực hiện đối với những lời nói và hành động của bạn trong suốt ngày sống. Trong đó, đâu là nơi Thiên Chúa đang hoạt động (niềm an ủi) và đâu là nơi thần dữ đang hoạt động (nỗi phiền muộn)? Theo thời gian, bạn sẽ ngày càng dễ dàng nhận ra hoạt động của Thiên Chúa trong cuộc đời mình, đồng thời thấy rõ hơn những cám dỗ và mưu chước của thần dữ. Việc nhìn lại ngày sống một cách khách quan và nhận diện những chuyển động khác nhau trong tâm hồn sẽ giúp bạn liên tục điều chỉnh đời sống thiêng liêng của mình, bằng cách chọn điều đến từ Thiên Chúa và khước từ điều đến từ thần dữ. Và khi nhận ra tội lỗi của mình, đừng chỉ dừng lại ở việc nhìn nhận đó là tội mà hãy cố gắng tìm hiểu điều gì đã dẫn bạn đến lựa chọn sai lỗi ấy.
Tha thứ: Hãy dâng lên Thiên Chúa một lời cầu xin khác, lần này là xin Ngài thứ tha. Ở Bước Hai, bạn đã cầu xin để nhận biết và hiểu điều Chúa muốn nói với mình. Ở Bước Ba, bạn đã nhìn lại ngày sống và chú tâm đến những cách thế mình được thúc đẩy bởi Thiên Chúa cũng như bởi tội lỗi. Trong bước thứ tư này, hãy khiêm tốn cầu xin Thiên Chúa tha thứ cho những thiếu sót và lỗi lầm của bạn.
Đừng xem nhẹ bước này. Có một sức mạnh lớn lao khi bạn khiêm tốn nhìn nhận những tội lỗi cụ thể của mình trong ngày và cầu xin Thiên Chúa tha thứ cho những tội lỗi ấy. Việc thành tâm thưa lên rằng: “Hành động này là một tội lỗi, xin Chúa tha thứ cho con” mang một giá trị thiêng liêng sâu sắc. Hơn nữa, đưa ra một quyết tâm dứt khoát nhằm vượt thắng những tội lỗi ấy cũng là một hành động có sức mạnh lớn lao.
Canh tân: Một trong những ân sủng phát sinh từ bốn bước trước là sự sẵn sàng đưa ra những quyết tâm cụ thể cho ngày mai. Đây là một bước cốt lõi trong linh đạo I-nhã. Dĩ nhiên, việc nhận ra tội lỗi của mình, xin ơn tha thứ và đón nhận lòng thương xót của Chúa vẫn rất quan trọng. Nhưng điều quan trọng không kém là quyết tâm thay đổi và tiến bộ. Sự thay đổi ấy cần được hướng dẫn bởi những mục tiêu thiêng liêng và đạo đức cụ thể. Vì thế, sau khi hoàn tất bốn bước trước, bạn sẽ ở trong một vị thế thuận lợi để đưa ra những quyết định rõ ràng về cách mình cần sửa đổi, trưởng thành và tiến bộ hơn. Hãy thực hiện điều đó trong bước này một cách đơn sơ và thực tế nhất có thể. Đừng đặt ra những mục tiêu quá sức, hãy cân nhắc kỹ lưỡng, thực sự hành động và thực hiện những từng bước cụ thể. Nếu bạn kiên trì làm như vậy mỗi ngày, từng chút một, bạn sẽ tiếp tục bước đi trên con đường tốt đẹp mà Chúa đã dành cho bạn.
Sau cùng, trong bước này cũng cần nhìn nhận những cách thế đa dạng mà Thiên Chúa đã hoạt động trong đời sống bạn. Hãy hồi tưởng nhiều ân huệ đã lãnh nhận và dấn thân hơn nữa để bước theo con đường nhân đức mà chính những ân huệ ấy mời gọi bạn. Việc canh tân không chỉ là quyết tâm vượt thắng tội lỗi, mà còn là quyết tâm tiếp tục bước đi trên con đường nhân đức và ân sủng mà Chúa đã tuôn đổ trên bạn bằng muôn vàn phúc lành.
Để hiểu rõ hơn về cách áp dụng thực hành năm điểm này trong việc xét mình hằng ngày, bạn có thể chuyển đến phần cuối của Phần Ba và đọc các lời nguyện được viết cho “Xét Mình Chung Hằng Ngày Vào Buổi Tối.”
Link bài viết: Chapter Seven: The Daily General Examen
Nguồn: My Catholic Life!
Chuyển ngữ: Gia Hân | CTV JESCOM - Truyền Thông Dòng Tên
