[Hạnh Các Thánh] Ngày 11.06: Học cách nhìn ra “viên ngọc quý” nơi tha nhân như Thánh Barnaba

1. Tóm lược tiểu sử: Vị tông đồ của những nhịp cầu

Giữa một cộng đoàn mà ai nấy đều run rẩy khi nghe đến cái tên Saolô, kẻ sát hại các Kitô hữu, có một người đã dám bước ra và đặt bàn tay lên vai “kẻ thù cũ” đồng thời bảo chứng rằng: “Anh ấy đã thay đổi”. Người đó là Thánh Barnaba. Nếu Thánh Phaolô là thanh gươm sắc bén của Tin Mừng, thì Thánh Barnaba chính là bao gươm vững chãi và ấm áp. Ngài không chỉ cho đi tài sản khi bán sạch ruộng vườn để dâng cho các Tông đồ, mà còn cho đi cả sự tin tưởng vốn là một thứ tài sản quý giá và khó tặng ban nhất trong các mối quan hệ nhân sinh.

Thánh Barnaba, tên thật là Giuse, một người Do Thái gốc Cyprus. Các Tông đồ đặt tên cho ngài là Barnaba, nghĩa là “Con của sự an ủi”. Dù không thuộc nhóm Mười Hai, ngài được Giáo hội tôn vinh là Tông đồ vì sứ vụ đặc biệt từ Chúa Thánh Thần.

Công trạng lớn nhất của Barnaba không chỉ là những chuyến hành trình truyền giáo xuyên qua Cyprô hay Tiểu Á, mà là khả năng nhận diện nhân tài cho Thiên Chúa. Chính ngài đã bảo lãnh Thánh Phaolô trước các tông đồ tại Giêrusalem, và cũng chính ngài đã lặn lội đến Tarsô để mời Phaolô về Antiôkia cùng xây dựng giáo hội. Tại đây, lần đầu tiên danh xưng “Kitô hữu” được ra đời. Dù có những lúc bất đồng với Thánh Phaolô về việc đưa Gioan Máccô đi theo, khiến hai người phải chia lộ trình truyền giáo, nhưng sau cùng sự bao dung của Barnaba đã giúp tất cả hòa giải. Ngài được cho là đã chịu tử đạo tại quê hương Cyprô vào khoảng năm 61, để lại di sản về một vị thánh luôn biết tìm thấy cơ hội trong khó khăn và ánh sáng trong bóng tối.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Khí chất của sự đón nhận và nâng đỡ

Nhân đức anh hùng của Thánh Barnaba không nằm ở những bài thuyết pháp chấn động, mà ở sự quảng đại của một tâm hồn biết đón nhận. Ngài có khả năng nhìn thấy tiềm năng nơi những người bị cộng đồng ruồng bỏ hoặc nghi ngờ. Ngài sẵn sàng “đứng sau” để Phaolô tỏa sáng, sẵn sàng kiên nhẫn với một Máccô còn non nớt và từng bỏ cuộc giữa chừng. Sự anh hùng ấy được đúc kết từ một niềm tin sắt đá vào quyền năng biến đổi của Thánh Thần: ngài không nhìn vào quá khứ của một người, nhưng nhìn vào điều Thiên Chúa có thể làm nơi họ.

Gương sống của Thánh Barnaba mời gọi chúng ta rèn luyện đức tính biết đón nhận và khích lệ người khác trong những bối cảnh rất thực tế. Thay vì vội vàng buông lời phán xét hay đóng khung một ai đó qua những lỗi lầm cũ, chúng ta tập nhìn vào những nỗ lực dù là nhỏ nhất của anh chị em xung quanh.

Lối sống này được cụ thể hóa bằng việc chủ động trao đi cơ hội. Thay vì giữ thái độ hoài nghi trước một người bạn từng vấp ngã hoặc một đồng nghiệp có tính cách khó gần, chúng ta chọn cách mở lòng, lắng nghe câu chuyện của họ mà không kèm theo định kiến. Việc làm thiết thực nhất chính là can đảm đứng ra bảo vệ danh dự của một người khi họ bị đám đông cô lập, hoặc trở thành nhịp cầu kết nối những cá nhân đang lạc lõng vào các sinh hoạt chung của cộng đoàn. Khi chọn cách khích lệ thay vì chỉ trích, kiên nhẫn nâng đỡ thay vì loại trừ, chúng ta đang thực sự sống khí chất “con của sự an ủi”. Đó là cách chúng ta cùng với Thánh Barnaba dọn chỗ cho Thánh Thần hoạt động, biến môi trường xung quanh thành một gia đình thực thụ, nơi không ai bị bỏ lại phía sau bởi quá khứ của chính mình.