Trong tháng Bảy, Giáo hội mừng kính nhiều đôi vợ chồng và gia đình thánh thiện thuộc nhiều thời đại và hoàn cảnh khác nhau: Chân phước Józef và Wiktoria Ulma đã hy sinh mạng sống để che chở những người bị bách hại; hai thánh Priscilla và Aquila biến mái nhà của mình thành nơi quy tụ cộng đoàn và loan báo Tin Mừng; hai thánh Louis và Zélie Martin nên thánh qua lao động, nuôi dạy con cái; và hai thánh Gioakim và Anna âm thầm trao truyền đức tin cho Đức Maria.
Khi nói đến sự thánh thiện, chúng ta thường trước tiên nghĩ đến các linh mục, tu sĩ, những người đã rời bỏ thế gian để sống trong tu viện, hay những nhà truyền giáo đi đến các vùng đất xa xôi, các vị tử đạo hiến dâng mạng sống hay những mục tử phục vụ Giáo hội. Tuy nhiên, sự thánh thiện không chỉ được vun trồng trong các tu viện hay qua những sứ vụ đặc biệt. Một trong những con đường phổ biến, gần gũi và phong phú nhất dẫn đến sự thánh thiện chính là đời sống hôn nhân và gia đình.
Cuộc đời của các đôi vợ chồng thánh được kính nhớ trong tháng Bảy cho thấy hôn nhân và gia đình không cản trở sự thánh thiện, nhưng có thể trở thành con đường nên thánh qua tình yêu, hy sinh, cầu nguyện và phục vụ. Chính giữa những điều rất bình thường như lao động, nuôi dạy con cái, chăm sóc người đau yếu, chịu đựng mất mát, tha thứ và trung thành, các gia đình có thể gặp gỡ Thiên Chúa và trở nên chứng nhân của Tin Mừng.
Thánh Gioan Phaolô II, trong Tông huấn Familiaris Consortio, khẳng định hôn nhân và gia đình là một trong những thiện ích quý giá nhất của nhân loại. Ngài đưa ra lời mời gọi nổi tiếng: “Gia đình, hãy trở thành chính mình” (số 17). Gia đình chỉ thực sự khám phá căn tính của mình khi trở thành một cộng đoàn yêu thương, phục vụ con người, tham gia vào đời sống Giáo hội và góp phần xây dựng xã hội.
Đức Thánh Cha Lêô XIV, trong sứ điệp nhân kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris Laetitia ngày 19/3/2026, tiếp tục nhấn mạnh rằng gia đình Kitô hữu là “Hội Thánh tại gia”, có vai trò thiết yếu trong việc giáo dục và truyền đạt đức tin. Ngài mời gọi Giáo hội giúp người trẻ nhận ra vẻ đẹp của ơn gọi hôn nhân, đồng thời khơi dậy nơi các đôi vợ chồng “ước muốn nên thánh”, ngay cả đang sống giữa những mong manh và thử thách.
Gia đình các Chân phước Józef và Wiktoria Ulma cùng bảy người con
Gia đình Ulma: tình yêu mạnh hơn sự sợ hãi
Ngày 7/7, Giáo hội kính nhớ Chân phước Józef và Wiktoria Ulma cùng bảy người con. Họ là một gia đình Công giáo trẻ sống tại làng Markowa, Ba Lan, trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng. Józef và Wiktoria có sáu người con nhỏ, trong khi người con thứ bảy còn trong bụng mẹ. Cuộc sống của họ không giàu có hay nổi bật. Józef làm nông nghiệp, quan tâm đến các hoạt động xã hội và yêu thích nhiếp ảnh. Wiktoria chăm sóc gia đình và giáo dục con cái. Đức tin được sống qua việc cầu nguyện, lao động, tham gia đời sống giáo xứ và quan tâm đến người lân cận.
Khi người Do Thái tại Ba Lan bị truy lùng, gia đình Ulma quyết định che chở tám người Do Thái trong nhà. Họ hiểu rằng hình phạt dành cho người giúp đỡ người Do Thái là cái chết. Tuy nhiên, đức tin không cho phép họ khép cửa trước những người hàng xóm đang bị đe dọa.
Ngày 24/3/1944, cảnh sát Đức phát hiện những người đang ẩn náu trong nhà Ulma. Tám người Do Thái bị sát hại. Józef và Wiktoria cũng bị xử bắn trước mặt các con. Sau đó, sáu người con nhỏ của họ tiếp tục bị giết. Trong lúc bị hành quyết, Wiktoria chuyển dạ; người con chưa kịp chào đời cũng chết cùng mẹ.
Ngày 10/9/2023, toàn thể gia đình Ulma được tuyên phong chân phước. Đây là lần đầu tiên một gia đình trọn vẹn, bao gồm cả một người con chưa chào đời, được tuyên phong chân phước cùng nhau. Đức Giáo hoàng Phanxicô gọi họ là “một tia sáng trong bóng tối của Thế chiến thứ hai” và là mẫu gương trong việc làm điều thiện, phục vụ người túng thiếu.
Sự thánh thiện của gia đình Ulma không nằm ở những diễn từ lớn lao, nhưng được thể hiện qua một quyết định cụ thể: mở cửa nhà cho những người đang gặp nguy hiểm. Ngôi nhà vốn là nơi bảo vệ gia đình đã trở thành nơi trú ẩn cho những người không cùng huyết thống hay tôn giáo. Tình yêu gia đình không khép kín trong phạm vi cha mẹ và con cái, nhưng mở rộng đến những người bị bách hại.
Gia đình Ulma nhắc rằng mái ấm Kitô giáo không thể chỉ là nơi tìm kiếm sự bình yên riêng tư. Đó còn phải là nơi học biết lòng thương xót, sự liên đới và trách nhiệm đối với tha nhân. Khi cha mẹ dạy con cái biết tôn trọng phẩm giá con người, biết đón tiếp người yếu thế và biết đứng về phía sự sống, họ đang gieo những hạt giống của sự thánh thiện.
Priscilla và Aquila: gia đình trở thành nơi loan báo Tin Mừng
Ngày 8/7, Giáo hội kính nhớ hai thánh Priscilla và Aquila, một trong những đôi vợ chồng nổi bật của Giáo hội sơ khai. Tân Ước hầu như luôn nhắc đến tên hai người cùng nhau, như dấu chỉ của sự hiệp nhất giữa đời sống hôn nhân và sứ mạng.
Priscilla và Aquila là người Do Thái đã đón nhận đức tin Kitô giáo. Sau khi bị buộc phải rời Roma dưới thời Hoàng đế Claudio, họ đến Côrintô và gặp thánh Phaolô. Vì cùng làm nghề dệt lều, họ đón vị Tông đồ vào nhà, cùng lao động và cộng tác trong việc loan báo Tin Mừng. Sau đó, đôi vợ chồng đồng hành với thánh Phaolô đến Êphêsô. Nhà của họ trở thành nơi cộng đoàn tín hữu quy tụ để nghe Lời Chúa và cử hành đức tin.
Thánh Phaolô còn cho biết Priscilla và Aquila từng liều mạng sống để bảo vệ ngài. Dù Tân Ước không kể chi tiết biến cố, lời chứng ấy cho thấy lòng can đảm và tình nghĩa sâu xa của đôi vợ chồng đối với vị Tông đồ và sứ mạng truyền giáo.
Trong một bài giáo lý về hai thánh, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI nhận định rằng Priscilla và Aquila đóng một vai trò tích cực trong những bước đầu của Giáo hội. Mái nhà của họ trở thành một Hội Thánh thực sự. Ngài nhấn mạnh rằng khi các đôi vợ chồng được nâng đỡ bằng đức tin và đời sống thiêng liêng vững chắc, việc dấn thân cho Giáo hội trở thành một hệ quả tự nhiên của chính đời sống chung.
Qua gương hai thánh, gia đình không chỉ là đối tượng được Giáo hội chăm sóc, nhưng còn là chủ thể của sứ mạng loan báo Tin Mừng. Hai vị không từ bỏ nghề nghiệp hay đời sống hôn nhân để trở thành những nhà truyền giáo. Chính ngôi nhà, công việc, tình bạn, khả năng tiếp đón và đời sống vợ chồng của họ đã trở thành phương tiện phục vụ Tin Mừng.
Ngày nay, một gia đình có thể trở thành truyền giáo mà không nhất thiết phải thực hiện những chương trình lớn. Một bàn ăn có chỗ cho người xa lạ, một căn nhà có giờ cầu nguyện chung, cha mẹ biết nói với con về Thiên Chúa, hay một đôi vợ chồng cùng tham gia công việc bác ái, đều có thể làm cho Tin Mừng hiện diện. Chứng tá đáng tin cậy nhất của gia đình không nằm ở những lời nói hay đẹp, nhưng ở cách vợ chồng đối xử với nhau, cách cha mẹ tôn trọng con cái, cách các thành viên chăm sóc người già và cách mọi người đối diện với bất đồng. Khi tình yêu được sống bằng sự kiên nhẫn, dịu dàng và tha thứ, gia đình trở thành một lời loan báo Tin Mừng sống động.
Đức Giáo hoàng Phanxicô cầu nguyện trước thánh tích của hai thánh Louis và Zelie Martin (AFP or licensors)
Louis và Zélie Martin: nên thánh nhờ đời sống hôn nhân
Ngày 12/7, Giáo hội kính nhớ hai thánh Louis và Zélie Martin, thân phụ và thân mẫu của thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu. Ngày lễ được chọn theo ngày thành hôn của hai vị.
Cả Louis và Zélie ban đầu đều nghĩ đến đời sống thánh hiến. Nhưng sau quá trình phân định, họ nhận ra Thiên Chúa mời gọi mình bước vào hôn nhân. Việc lập gia đình không phải là từ bỏ ước muốn nên thánh, nhưng là khám phá con đường cụ thể mà Thiên Chúa dành cho họ.
Gia đình Martin có chín người con, nhưng bốn người qua đời khi còn nhỏ. Năm người con gái còn lại đều bước vào đời sống tu trì. Trong số đó có thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu, người sau này được tuyên phong Tiến sĩ Hội Thánh.
Louis làm nghề chế tác đồng hồ, còn Zélie điều hành một cơ sở sản xuất ren. Hai người phải cân bằng giữa công việc, kinh tế gia đình, giáo dục con cái, đời sống cầu nguyện và các hoạt động bác ái. Họ cũng phải đối diện với nỗi đau mất con và những năm tháng bệnh tật của Louis.
Điều làm nên sự thánh thiện của họ không phải là một đời sống không có đau khổ, nhưng là cách cả hai đón nhận mọi biến cố trong đức tin. Họ cùng cầu nguyện, tham dự Thánh lễ, lao động trung thực, giúp đỡ người nghèo và giáo dục các con biết yêu mến Thiên Chúa.
Trong dịp tuyên phong chân phước cho hai vị năm 2008, Đức Hồng y José Saraiva Martins nhận định Louis và Zélie hiểu rằng họ có thể nên thánh không phải bất chấp đời sống hôn nhân, nhưng qua, trong và nhờ hôn nhân. Cuộc hôn nhân của họ trở thành khởi điểm cho một hành trình cùng nhau tiến lên.
Ngày 18/10/2015, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tuyên thánh cho Louis và Zélie Martin. Đức Giáo hoàng khẳng định đôi vợ chồng đã thực hành việc phục vụ Kitô giáo trong gia đình, từng ngày xây dựng một môi trường đức tin và tình yêu, nơi ơn gọi của các con được nuôi dưỡng.
Gioakim và Anna: sự thánh thiện được trao truyền qua các thế hệ
Ngày 26/7, Giáo hội kính nhớ hai thánh Gioakim và Anna, thân phụ và thân mẫu của Đức Trinh Nữ Maria, đồng thời là ông bà ngoại của Chúa Giêsu. Tên của hai vị không xuất hiện trong các sách Tin Mừng quy điển, nhưng câu chuyện được lưu truyền trong truyền thống Kitô giáo cổ xưa. Theo truyền thống, Gioakim và Anna đã lớn tuổi nhưng chưa có con. Tình trạng hiếm muộn không chỉ đem lại nỗi buồn, nhưng còn khiến các ngài phải chịu sự xét đoán của xã hội. Tuy nhiên, các ngài vẫn kiên trì cầu nguyện và tín thác nơi Thiên Chúa.
Cuối cùng, Thiên Chúa đã ban cho các ngài người con là Đức Maria. Trong mái nhà của Gioakim và Anna, Đức Maria học lắng nghe Lời Chúa, cầu nguyện và sẵn sàng thực hiện thánh ý Người. Qua việc giáo dục một người con trong đức tin, hai vị đã âm thầm góp phần vào lịch sử cứu độ.
Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nhấn mạnh rằng tại gia đình Gioakim và Anna, Đức Maria được bao bọc bởi tình yêu và đức tin. Hai vị thuộc về một chuỗi dài những con người đã trao truyền lòng yêu mến Thiên Chúa qua sự ấm áp của đời sống gia đình. Ngài gọi gia đình là nơi đặc biệt để truyền đạt đức tin và đề cao vai trò của ông bà trong việc trao lại gia sản nhân bản và tôn giáo cho thế hệ sau.
Sự thánh thiện trong gia đình không chỉ liên quan đến vợ chồng hay cha mẹ và con cái, nhưng còn được thực hiện qua sự hiệp thông giữa các thế hệ. Ông bà lưu giữ ký ức, kể lại những câu chuyện của gia đình, truyền dạy kinh nguyện và giúp con cháu nhận ra mình thuộc về một lịch sử lớn hơn bản thân.
Hai thánh Gioakim và Anna được tôn kính như bổn mạng của các bậc ông bà, những đôi vợ chồng và các gia đình. Ngày lễ của hai vị nhắc nhớ vai trò không thể thay thế của người cao tuổi trong việc trao truyền ký ức và đức tin. Đức tin không chỉ được truyền đạt bằng sách vở hay các lớp giáo lý. Đức tin còn được truyền qua những câu chuyện ông bà kể, những kinh nguyện cha mẹ dạy, những dấu Thánh giá được làm trước bữa ăn và cách các thế hệ nâng đỡ nhau khi gặp thử thách.
Trong một xã hội mà người cao tuổi đôi khi bị coi là gánh nặng, hai thánh Gioakim và Anna nhắc rằng ông bà là kho tàng của gia đình. Họ gìn giữ lịch sử, kết nối các thế hệ và làm chứng rằng cuộc đời vẫn có thể sinh hoa trái ngay cả khi sức khỏe suy giảm. Các gia đình nên thánh không chỉ nhờ mối tương quan giữa vợ và chồng, nhưng còn qua sự hiệp thông giữa các thế hệ. Một gia đình biết trân trọng trẻ em, người trưởng thành và người cao tuổi trở thành hình ảnh sống động của một cộng đoàn trong đó mỗi người đều có phẩm giá và sứ mạng.
Gia đình yêu thương nhau
Hôn nhân là hành trình cùng nhau tiến về Thiên Chúa
Từ gia đình Ulma đến Priscilla và Aquila, từ Louis và Zélie Martin đến Gioakim và Anna, chúng ta có thể nhận ra nhiều hình thức khác nhau của sự thánh thiện. Có sự thánh thiện mang khuôn mặt của tử đạo; có sự thánh thiện của việc loan báo Tin Mừng; có sự thánh thiện của lao động, giáo dục con cái và đón nhận bệnh tật; cũng có sự thánh thiện của việc trao truyền đức tin giữa các thế hệ. Tuy khác nhau về thời đại và hoàn cảnh, tất cả đều cho thấy một chân lý chung: gia đình có thể trở thành nơi gặp gỡ Thiên Chúa và con đường dẫn đến sự thánh thiện.
Điểm chung của các gia đình ấy là không ai nên thánh một mình. Người chồng, người vợ, cha mẹ, con cái và ông bà cùng tác động đến đời sống đức tin của nhau. Mỗi người vừa được thánh hóa, vừa trở thành khí cụ giúp người khác tiến gần Thiên Chúa.
Đức Thánh Cha Phanxicô viết trong tông huấn Amoris Laetitia rằng linh đạo tình yêu gia đình được làm nên bởi “hàng ngàn cử chỉ nhỏ bé nhưng có thực”. Đức Thánh Cha Lêô XIV đã nhắc lại giáo huấn này khi cảm ơn các gia đình, dù phải đối diện với khó khăn và thử thách, vẫn kiên trì sống tình yêu bằng những hành động cụ thể mỗi ngày. Những cử chỉ ấy có thể là một bữa cơm được chuẩn bị trong âm thầm; một người cha trở về nhà dù mệt mỏi vẫn dành thời gian lắng nghe con; một người mẹ kiên nhẫn chăm sóc người thân đau bệnh; một đôi vợ chồng biết nói lời xin lỗi; một người con gọi điện thăm cha mẹ già; hay cả gia đình cùng đọc một kinh ngắn trước khi đi ngủ.
Sự thánh thiện không làm cho gia đình tránh khỏi mâu thuẫn, thất bại hay tổn thương. Gia đình thánh thiện không đồng nghĩa với một gia đình hoàn hảo. Đó là gia đình biết để ân sủng Thiên Chúa hoạt động trong sự mong manh, biết tìm kiếm sự hòa giải sau bất đồng và biết bắt đầu lại sau những lần thất bại. Trong đời sống hôn nhân, tình yêu ban đầu cần được biến đổi thành sự trung thành. Cảm xúc có thể thay đổi, nhưng giao ước hôn nhân mời gọi vợ chồng tiếp tục chọn nhau mỗi ngày. Sự trung thành ấy được biểu lộ qua việc chăm sóc, tôn trọng, tha thứ và không bỏ rơi nhau trong thử thách.
Gia đình cũng là trường học đầu tiên của các nhân đức. Trẻ em học lòng biết ơn khi nhìn thấy cha mẹ biết cảm ơn. Các em học tha thứ khi chứng kiến người lớn xin lỗi nhau. Các em học phục vụ khi được mời chia sẻ việc nhà và quan tâm đến người yếu thế. Các em học cầu nguyện khi thấy cha mẹ hướng về Thiên Chúa trong cả niềm vui lẫn đau khổ.
Vatican News
