Chuyên mục này bàn về “Cánh Chung Học” - những điều sau hết trong đức tin Công giáo, từ sự chết, phán xét riêng, thiên đàng, hỏa ngục, luyện ngục đến sự sống lại của kẻ chết, cuộc quang lâm của Đức Kitô và phán xét chung. Qua việc giải thích các khái niệm và đối chiếu những quan niệm phổ biến với giáo huấn của Hội Thánh, chuyên mục hướng đến một cái nhìn đúng đắn, quân bình và sâu sắc hơn về những thực tại sau cùng. Cánh chung học không chỉ nói về tương lai hay ngày tận thế, nhưng còn mời gọi mỗi người sống có trách nhiệm, hoán cải mỗi ngày và bước đi trong niềm hy vọng được hiệp thông với Thiên Chúa trong sự sống đời đời.
Những câu hỏi này được trích trong Chương 5 tác phẩm “Giải đáp những thắc mắc về đạo Công giáo - 300 Câu hỏi người Công giáo thường gặp nhất” của hai tác giả Kenneth D. Brighenti và John Trigilio, Jr., do Nhóm Majorica - Dòng Tên Việt Nam chuyển ngữ.
Câu hỏi 50: Hỏa ngục có phải là một nơi chốn không?
Hỏa ngục ở đâu? Nếu bạn đào sâu xuống dưới lòng đất, xuyên qua lớp vỏ bề mặt và lớp vỏ mắc ma (magna), bạn sẽ tới lõi sắt của trái đất, nhưng sẽ không tìm thấy Ma Quỷ và tay sai của hắn. Hỏa ngục không có vị trí trong không gian, không có kinh độ hoặc vĩ độ. Không GPS nào có thể tìm thấy và cũng không có mã ZIP, hoặc mã vùng hoặc địa chỉ URL.
Tuy nhiên, hỏa ngục là có thật. Bách khoa toàn thư Công giáo trích dẫn lời thánh Gioan Kim Khẩu (347-407) rằng: “Chúng ta không nên hỏi hỏa ngục ở đâu, nhưng nên hỏi làm thế nào chúng ta thoát khỏi đó”. Chúa Giêsu cảnh báo về lửa hỏa ngục (tiếng Hípri gọi là Gehenna) ít nhất mười lăm lần trong các sách Tin Mừng. Tiếng Hy Lạp sử dụng hai từ cho hỏa ngục là hádés và géenna. Cũng vậy, tiếng Hípri sử dụng tương ứng với hai từ Sheol và Gehenna. Từ đầu tiên chỉ nơi cư ngụ tạm thời của người đã chết, và từ thứ hai là một nơi ở vĩnh viễn. Tuy nhiên, tiếng Anh sử dụng một từ để diễn tả cả hai: hỏa ngục. Cách duy nhất để chúng ta phân biệt là một từ để nói về “hỏa ngục của người chết” và từ còn lại để nói về “hỏa ngục của người bị kết án đời đời”.
Sau tội nguyên tổ, không một linh hồn nào có thể lên thiên đàng cho đến khi loài người được Đấng Cứu Thế, Chúa Giêsu Kitô, cứu chuộc. Chỉ có kẻ dữ mới đáng bị án phạt đời đời trong hỏa ngục, nhưng nếu họ không thể lên thiên đàng, mà lại không quá xấu để phải xuống hỏa ngục, thì họ đã đi về đâu? Điều gì đã xảy ra với Adam và Eva, Abraham và Sara, Isaác, Giacóp, Giuse, Rakhen, Rút, Étte, Giút…? Các nhà thần học sử dụng thuật ngữ “hỏa ngục của người chết” để mô tả nơi các vị anh hùng tốt lành và đạo hạnh này của thời Cựu Ước đã đến và đợi hằng thế kỷ cho đến khi đấng Mêsia xuất hiện.
Tuy nhiên, kẻ dữ phải sa “hỏa ngục đời đời”. Đây là nơi ban đầu được tạo ra cho ma quỷ và và các sứ thần của nó. Thiên Chúa chỉ tạo ra những thiên thần tốt, nhưng một phần ba trong số họ đã ra hư hỏng vì ý chí tự do của mình. Lucifer là một trong những thiên thần thông minh nhất. Micae, Gabriel, và Raphael (các Tổng lãnh Thiên thần) là một phần của hai phần ba các thiên thần đã chọn sự thiện. Những thiên thần xấu, Lucifer, Bêendêbun, Asmođêus và Lêviathan trở thành những thiên thần “sa ngã”, và hỏa ngục được tạo ra cho chúng như là nơi ở vĩnh viễn; đó là một nơi rất khó chịu, đặc trưng bởi sự đau khổ triền miên, vì hoàn toàn vắng bóng tình yêu.
“Đau khổ của hỏa ngục” (poenae inferni) có hai loại. Đau khổ của mất mát (poena damni) là đau khổ vì vĩnh viễn xa cách Thiên Chúa, Đấng là tình yêu. Thiên Chúa là sự viên mãn của những gì linh hồn con người khao khát và ước muốn – về căn bản, đó là chân lý và sự thiện – hai điều này là đối tượng của của lý trí và ý chí. Lý trí tìm kiếm chân lý, và ý chí tìm kiếm điều thiện hảo; cả lý trí và ý chí chỉ hoàn toàn thỏa mãn và trọn vẹn trong Thiên Chúa, Đấng là Chân Lý và Sự Toàn Thiện (summum bonum). Không bao giờ có lại nữa là đau khổ của sự mất mát, nhưng đây là thực tế duy nhất giúp bạn có được hạnh phúc viên mãn. Đau đớn giác quan (poena sensus) là đau khổ thể chất đi kèm với đau khổ mất mát. Đó cũng chính là “lửa” và “khóc lóc nghiến răng”, là sự tra tấn và đau khổ phải chịu trong hỏa ngục – đặc biệt khi thân xác được hợp nhất với linh hồn sau phục sinh.
Lửa là cách nói ẩn dụ, vì linh hồn phi vật chất nên không thể bị thiêu đốt, nhưng thân xác phục sinh có thể cảm nhận được đau đớn của sức nóng dữ dội và vĩnh viễn. Điều đó có nghĩa là những người trong hỏa ngục sẽ phải chịu khổ hình mãi mãi; sẽ không có dấu chấm hết cho sự trừng phạt. Hình phạt vĩnh viễn là một trong những lý do đáng để tránh xa hỏa ngục bằng mọi giá. Tuân thủ đèn đỏ và giới hạn tốc độ là một cách tốt để tránh tai nạn và tử vong, nhưng một động cơ khác là cảnh sát có thể lẩn trốn đâu đó và sẵn sàng phạt bạn chạy quá tốc độ. Cũng vậy, sợ hãi hỏa ngục có thể không phải là lý do tốt nhất để tránh phạm tội (do đó, nó được gọi là ăn ăn cách chưa trọn), nhưng như vậy cũng đủ rồi. Lý do tốt nhất để tránh phạm tội hay để sám hối khi chúng ta phạm tội là tình yêu nhưng không của Thiên Chúa (gọi là ăn năn cách trọn).
Đàng khác, thiên đàng hoàn toàn ngược lại. Hỏa ngục cô đơn, không phải vì không có ai ở đó, nhưng là vì mọi người ở đó thù ghét lẫn nhau. Mọi người trong hỏa ngục muốn được ở một mình; mọi người trên thiên đàng hạnh phúc vì có những người khác ở đó. Về căn bản, thiên đàng được gọi là “sự hưởng kiến vinh phúc” như trong Giáo lý của Hội Thánh Công giáo số 1028 định nghĩa: “Thiên Chúa, vì sự siêu việt của Ngài, không ai có thể trông thấy Ngài như Ngài là, nếu chính Ngài không mở mầu nhiệm của Ngài cho con người chiêm ngưỡng trực tiếp, và nếu chính Ngài không ban cho con người khả năng đó. Việc chiêm ngưỡng Thiên Chúa như vậy trong vinh quang thiên quốc của Ngài, được Hội Thánh gọi là ‘sự hưởng kiến vinh phúc’”. Nói cách khác, phúc kiến là biết Thiên Chúa trực tiếp và ngay lập tức, nhìn thấy Ngài diện đối diện và ở trong sự hiện diện của Ngài mọi lúc. Hiệu năng của ơn phúc kiến này là hạnh phúc vĩnh cửu và niềm vui sướng bất tận.
Trích từ Giải đáp những thắc mắc về đạo Công giáo – 300 Câu hỏi người Công giáo thường gặp nhất
Tác giả: Kenneth D. Brighenti & John Trigilio, Jr
Chuyển ngữ: Nhóm Majorica – Dòng Tên Việt Nam
Câu 49: Những điều sau hết là gì?
