[Suy tư cùng ĐGH] - Những vết thương vô hình cần được nhìn thấy

Suy tư cùng Đức Giáo Hoàng | Tháng 10

NHỮNG VẾT THƯƠNG VÔ HÌNH CẦN ĐƯỢC NHÌN THẤY

Có những nỗi đau không chảy máu, không để lại vết sẹo trên thân thể, nhưng lại âm thầm làm một con người kiệt sức. Một người vẫn có thể mỉm cười, vẫn đi học, đi làm, gặp gỡ mọi người, vẫn tham dự Thánh lễ, nhưng bên trong có thể đang mang một cuộc chiến mà chẳng ai biết đến. Có những đêm người ta nằm xuống với một tâm hồn đầy lo âu; có những buổi sáng thức dậy mà không còn thấy ý nghĩa của ngày mới; có những người ở giữa một cộng đoàn đông đúc mà vẫn cảm thấy mình hoàn toàn cô độc.

Điều đáng sợ không chỉ là những vết thương ấy vô hình, mà còn là chúng thường bị hiểu lầm. Người ta có thể gọi một người đang kiệt sức là yếu đuối, một người đang trầm buồn là thiếu nghị lực, một người thu mình là khó gần, một người khủng hoảng là thiếu đức tin. Và đôi khi, thay vì được lắng nghe, họ chỉ nhận được một lời khuyên: “Cố lên”, “Đừng nghĩ nhiều”, “Hãy cầu nguyện thêm”.

Nhưng có lẽ trước khi hỏi một người tại sao họ lại như thế, chúng ta cần học cách hỏi một câu khác: “Điều gì đang xảy ra bên trong họ?” Bởi đằng sau một thái độ khó hiểu có thể là một nỗi đau chưa được gọi tên; đằng sau một sự im lặng có thể là một tiếng kêu cứu; và đằng sau một con người tưởng như đang xa cách có thể là một tâm hồn chỉ đang mong có ai đó nhìn thấy mình.

Trong một thế giới ngày càng ý thức hơn về sức khỏe tâm thần, lời mời gọi của Đức Thánh Cha dành cho Hội Thánh không chỉ là quan tâm đến những căn bệnh, nhưng trước hết là học lại cách nhìn thấy con người trong nỗi đau của họ. Bởi nơi nào một người được nhìn thấy, được lắng nghe và được đón nhận, nơi đó một con đường chữa lành đã bắt đầu.

Những vết thương không nhìn thấy

Chúng ta thường nhận ra một người đang đau khi nỗi đau ấy hiện lên trên thân thể. Nhưng với những vết thương tâm hồn, mọi sự có thể hoàn toàn khác. Người đang lo âu vẫn có thể cười; người đang tuyệt vọng vẫn có thể làm việc; người đang cô đơn vẫn có thể đứng giữa một đám đông. Bởi thế, có những người đau khổ rất lâu mà chẳng ai nhận ra.

Điều đáng sợ là chúng ta dễ nhìn thấy hành vi hơn là nhìn thấy nỗi đau phía sau hành vi. Một người nóng nảy có thể đang kiệt sức; một người thu mình có thể đang sợ hãi; một người mất động lực có thể đang mang một gánh nặng quá sức. Khi chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài, chúng ta dễ phán xét; khi biết nhìn sâu hơn, chúng ta bắt đầu biết cảm thông.

Mục vụ sức khỏe tâm thần trước hết đòi Hội Thánh học lại nghệ thuật nhìn thấy: nhìn qua vẻ ngoài để nhận ra một con người đang đau khổ, nhìn qua sự im lặng để nghe một tiếng kêu, nhìn qua những điều khó hiểu để nhận ra một tâm hồn đang cần được nâng đỡ. Bởi đôi khi, điều một người đau khổ cần nhất không phải là một lời khuyên, mà là một người đủ yêu thương để nhận ra rằng họ đang đau.

Mục vụ sức khỏe tâm thần trước hết mời gọi Hội Thánh học lại nghệ thuật nhìn thấy. Hội Thánh không chỉ hiện diện khi con người đau đớn về thể xác, nhưng cũng phải biết nhận ra những vết thương âm thầm trong tâm hồn. Đó là những nỗi lo âu, cô đơn, tuyệt vọng, những khủng hoảng mà nhiều người mang trong lòng nhưng không biết nói cùng ai.

Vì thế, Hội Thánh được mời gọi trở thành một cộng đoàn biết lắng nghe trước khi phán xét, biết đồng hành trước khi đưa ra lời khuyên, và biết đón nhận trước khi đòi hỏi người khác phải thay đổi. Người đang đau khổ không cần một cộng đoàn làm cho họ cảm thấy mình yếu đức tin hay trở thành gánh nặng; họ cần một nơi họ có thể thành thật nói: “Tôi đang không ổn”, mà vẫn được yêu thương và tôn trọng.

Điều này không có nghĩa Hội Thánh thay thế các chuyên gia tâm lý hay bác sĩ. Trái lại, Hội Thánh cần biết cộng tác với họ, đồng thời thực hiện điều thuộc về sứ mạng riêng của mình: trao ban sự hiện diện, lòng thương xót, phẩm giá và niềm hy vọng cho những người đang đau khổ. Bởi Đức Kitô không chỉ chữa lành một căn bệnh; Người đến gặp một con người. Và Hội Thánh, nếu muốn tiếp tục sứ mạng của Người, cũng phải học cách nhìn thấy con người phía sau nỗi đau.

Hội Thánh được mời gọi đi từ phán xét đến thấu hiểu. Không phải để biện minh cho mọi hành vi, nhưng để biết hỏi một câu sâu hơn: “Điều gì đang xảy ra bên trong con người này?” Một người đang đau không phải lúc nào cũng biết diễn tả nỗi đau của mình; đôi khi nỗi đau ấy chỉ tìm được một lối thoát qua sự cáu gắt, im lặng, xa cách hay buông xuôi. Vì thế, mục vụ sức khỏe tâm thần không chỉ là giúp một người chữa bệnh, mà còn là xây dựng một cộng đoàn trong đó con người được nhìn nhận trước khi bị đánh giá. Khi một người biết rằng mình không bị kết án vì những yếu đuối của mình, họ có thể bắt đầu mở lòng, tìm kiếm sự giúp đỡ và từng bước trở lại với đời sống cộng đoàn.

Có lẽ đây là một trong những cách rất cụ thể để Hội Thánh trở thành dấu chỉ của lòng thương xót Đức Kitô: không nhìn một con người chỉ qua điều họ đang thể hiện, nhưng cố gắng nhìn thấy con người đang ở phía sau điều ấy.

Đức Giêsu luôn nhìn thấy điều mà người khác không nhìn thấy. Người không dừng lại ở một người bệnh, một người tội lỗi, một người bị loại trừ, nhưng nhìn thấy một con người đang cần được yêu thương và phục hồi phẩm giá. Người không đứng từ xa để phán xét, nhưng đến gần, lắng nghe, chạm vào những vết thương và đưa con người trở lại với cộng đoàn.

Đó cũng là cách Hội Thánh được mời gọi hiện diện trước những người đang mang những vết thương tâm lý và tinh thần. Hội Thánh không phải là nơi chỉ dành cho những người mạnh mẽ, bình an và “ổn”; nhưng phải là nơi người đang hoang mang, kiệt sức, cô đơn hay tuyệt vọng vẫn có thể bước vào mà không sợ bị coi thường hay loại trừ. Vì thế, mục vụ sức khỏe tâm thần không phải là một công việc đứng bên ngoài sứ mạng của Hội Thánh. Nó chạm đến chính cốt lõi của Tin Mừng: để không một người đau khổ nào cảm thấy mình bị bỏ lại một mình. Khi một linh mục biết lắng nghe, một cộng đoàn biết đón nhận, một người tín hữu biết ở bên người đang đau, thì ở đó Hội Thánh đang làm cho lòng thương xót của Đức Kitô trở nên hữu hình.

Đức Giêsu đã đến để con người được sống và sống dồi dào. Hội Thánh tiếp tục sứ mạng ấy khi biết cúi xuống trước những vết thương, kể cả những vết thương không ai nhìn thấy.

Có những vết thương không nhìn thấy bằng mắt, nhưng vẫn cần được yêu thương và chữa lành. Mục vụ sức khỏe tâm thần mời gọi Hội Thánh học lại cách nhìn thấy, lắng nghe và đồng hành, để không ai phải âm thầm mang nỗi đau của mình một mình. Khi biết cúi xuống trước những con người đang tổn thương, Hội Thánh làm cho lòng thương xót và tình yêu chữa lành của Đức Kitô trở nên hữu hình giữa thế giới hôm nay.

Lm. Giuse Vũ Uyên Thi, S.J