Sau khi bạn đã hoàn tất việc xét mình dựa trên Bảy Mối Tội Đầu và Mười Điều Răn và cảm thấy mình đã sẵn sàng để đào sâu hơn về đời sống thiêng liêng, bản xét mình sau đây có thể trở thành một công cụ hữu ích cho bạn. Đặc biệt, hãy kết hợp bản này với bản “Việc Xét Mình Hằng Tuần” ở phần trước trong giờ chầu hằng tuần của bạn. Trọng tâm của bản xét mình này không chỉ là nhận ra các tội trọng và tội nhẹ, mà còn giúp bạn nhận diện điều có thể gọi là “những bất toàn thiêng liêng.” Đó là vô số cách thức mà bạn chưa hoàn toàn sống trong thánh ý Thiên Chúa. Những ai thật lòng khao khát đạt tới đời sống nhân đức đích thực phải cố gắng thanh luyện ngay cả những tội lỗi nhỏ nhất và những bất toàn nhỏ bé nhất. Không có kim chỉ nam nào tốt hơn cho hành trình ấy bằng ba nhân đức đối thần: Đức Tin, Đức Cậy và Đức Mến.
Sau khi lược qua từng nhân đức, hãy suy niệm các điểm một cách chậm rãi và cẩn thận. Hãy thường xuyên trở lại với những điểm được trình bày dưới đây, đặc biệt lưu tâm đến những khía cạnh mà bạn nhận thấy mình còn thiếu sót. Đừng nản lòng nếu những nhân đức ấy đặt ra cho bạn những đòi hỏi lớn lao, hoặc nếu sự trọn lành của chúng dường như vượt quá khả năng của bạn. Rất có thể bạn sẽ không đạt tới sự hoàn thiện ấy chỉ trong một giờ cầu nguyện, hay thậm chí sau nhiều giờ cầu nguyện. Tuy nhiên, nếu bạn chủ ý đưa ra một quyết tâm vững chắc để thăng tiến trong các nhân đức ấy, để ân sủng Thiên Chúa thanh luyện bạn khỏi tội lỗi và giúp bạn đạt được nhiều nhân đức hơn, thì từng bước một, bạn sẽ ngày càng tiến gần hơn đến sự trọn lành
Những bất toàn trong Đức Mến
Đức Mến trọn hảo là yêu mến Thiên Chúa trên hết mọi sự và yêu thương tha nhân như chính Thiên Chúa yêu thương họ. Đức Mến trọn hảo đòi hỏi bạn phải được thanh luyện khỏi mọi tính ích kỷ, để có thể hoàn toàn hướng lòng mình đến việc yêu thương tha nhân, bắt đầu từ việc yêu mến Thiên Chúa. Yêu mến Thiên Chúa cách trọn hảo có nghĩa là toàn thể con người bạn được hiến dâng cho việc ngợi khen, tôn vinh, thờ phượng và tôn thờ Thiên Chúa. Khi tình yêu dành cho Thiên Chúa ngày càng sâu đậm, tình yêu ấy sẽ tràn lan thành tình yêu dành cho mọi người con của Ngài và cho toàn thể công trình tạo dựng.
Yêu mến Thiên Chúa - trong tư tưởng: Tâm trí bạn thường hướng về đâu? Nếu nhìn lại xem trong suốt tuần qua, tâm trí bạn thường dừng lại ở điều gì, bạn sẽ có một dấu chỉ cho thấy tình yêu của mình dành cho Thiên Chúa sâu đậm đến mức nào. Tình yêu dành cho Thiên Chúa đạt tới sự hoàn hảo sẽ khiến bạn ngày đêm hướng lòng trí về Ngài. Bạn sẽ thường xuyên nghĩ đến Ngài, suy gẫm các chân lý của đức tin và say mê trước những mầu nhiệm của Thiên Chúa. Hãy xét xem điều gì chiếm ngự tâm trí bạn suốt cả ngày. Nếu điều ấy không phải là một tình yêu sâu đậm dành cho Thiên Chúa, thì tình yêu của bạn đối với Ngài vẫn chưa đạt đến sự viên mãn.
Yêu mến Thiên Chúa - trong lời nói: Lời nói có thể được diễn tả ra bên ngoài hoặc thầm thì trong tâm hồn. Bạn có duy trì việc đối thoại với Thiên Chúa mỗi ngày không? Bạn có thưa chuyện với Ngài như với người bạn thân thiết nhất của mình không? Bạn có thường xuyên mở lòng trước Ngài, bày tỏ tất cả những điều mình suy nghĩ, cảm nhận và trải nghiệm không? Đôi khi, điều ấy được thực hiện cách tốt đẹp qua việc đọc các lời kinh thành tiếng. Những lúc khác, điều ấy được thực hiện bằng cuộc đối thoại nội tâm chân thành và trọn vẹn với Thiên Chúa. Hãy nói chuyện với Thiên Chúa mỗi ngày. Bạn có nói với Ngài “Con yêu mến Ngài” mỗi ngày không? Tình yêu ấy cần được diễn tả. Tình yêu ấy cần được thực hiện cách có ý thức. Tình yêu ấy cần được lặp lại thường xuyên. Không làm như vậy sẽ khiến tình yêu bạn dành cho Thiên Chúa suy yếu và là một tội nghịch với Đức Mến.
Yêu mến Thiên Chúa - trong hành động: Bạn có dành thời gian cầu nguyện mỗi ngày, dành riêng một khoảng thời gian chỉ để cầu nguyện và không làm gì khác không? Bạn có đọc sách, học hỏi, tham dự những việc đạo đức khác không? Bạn có cùng cầu nguyện với gia đình không? Bạn có dành nhiều thời gian hơn cho những hoạt động vô ích thay vì cho những việc giúp tình yêu của bạn đối với Thiên Chúa ngày càng lớn lên không? Việc xét lại cách bạn sử dụng thời gian mỗi ngày sẽ phản ánh mức độ tình yêu của bạn dành cho Thiên Chúa được thể hiện qua hành động.
Đức mến với tha nhân - trong tư tưởng: Có thể người ta nghĩ rằng Đức Mến chỉ được thể hiện qua hành động hoặc lời nói. Nhưng Đức Mến khởi đi từ tư tưởng. Điều bạn suy nghĩ sẽ định hình những ước muốn, hành động và lời nói của bạn. Nếu nhìn lại những suy nghĩ của mình về người khác trong suốt tuần qua, điều gì nổi bật nhất? Rất thường khi, bạn có khuynh hướng nghĩ nhiều đến những khuyết điểm của người khác hơn là những nhân đức của họ. Đức Mến trong tư tưởng đòi hỏi bạn biết bỏ qua nhiều thiếu sót nơi người khác và chủ ý hướng sự chú ý của mình đến những điều tốt đẹp nơi họ. Đó là một biểu hiện đích thực của Đức Mến. Không thực hành điều này phản ánh một sự thiếu sót đối với nhân đức ấy.
Đức mến với tha nhân - trong lời nói: Lưỡi là một trong những khí cụ nguy hiểm nhất mà ma quỷ thường sử dụng, nhưng đồng thời cũng là khí cụ mạnh mẽ nhất để thực thi Đức Mến. Nếu mọi lời bạn nói với người khác trong suốt tuần qua đều được ghi lại thành một bản chép, bản ghi ấy sẽ cho thấy điều gì? Bạn có nói những lời yêu thương, khích lệ, tha thứ và nhân hậu không? Hay lời nói của bạn chủ yếu nhằm hạ thấp người khác hoặc bộc lộ sự giận dữ và ác cảm? Bạn có chia sẻ đức tin của mình với người khác, khích lệ họ cầu nguyện và bước theo thánh ý Thiên Chúa không? Bạn có làm điều ấy với lòng yêu mến và sự can đảm không? Hãy xét lại những lời nói của mình và phó dâng chúng cho Thiên Chúa, để Ngài dùng chúng như khí cụ của tình yêu Ngài.
Đức mến với tha nhân - trong hành động: Hành động của bạn nói lên rất nhiều điều và có ảnh hưởng sâu xa đến người khác. Bạn có thiếu quan tâm đến những nhu cầu của tha nhân không? Bạn có sẵn lòng giúp đỡ họ bằng mọi cách có thể không? Bạn có chủ động tìm kiếm những cơ hội để biểu lộ tình yêu thương không? Qua những việc bạn làm, người khác có thể nhận ra tình yêu bạn dành cho Thiên Chúa không? Hãy xét lại những việc làm của bạn trong suốt tuần qua. Nếu bạn nhận thấy nơi mình tính ích kỷ nhiều hơn là lòng quảng đại vô vị lợi, thì Đức Mến trong các hành động của bạn vẫn còn thiếu sót.
Yêu mến Thiên Chúa trong những lúc gian nan: Có thể khi gặp những khó khăn trong cuộc sống, bạn thường chỉ hướng mắt về bản thân và những đau khổ của mình, mà quên hướng lòng về Thiên Chúa và tha nhân. Đức Mến được củng cố mạnh mẽ khi bạn biết thực hiện một hành vi yêu mến ngay giữa những thử thách ấy. Hành vi yêu mến đó là một chọn lựa có ý thức để từ bỏ việc chỉ tập trung vào bản thân mình và hướng trọn tâm hồn về tình yêu đối với Thiên Chúa và tha nhân. Nếu những thử thách khiến tình yêu của bạn dành cho Thiên Chúa và tha nhân bị suy giảm, thì đó là một bất toàn trong việc thực hành Đức Mến.
Giận dữ, cảm xúc, và tình cảm: Bạn không phải lúc nào cũng có thể kiểm soát được những cảm xúc và tình cảm của mình. Vì thế, đôi khi bạn có thể để cho cơn giận và lòng oán hận chi phối nội tâm mình. Tự bản chất, cảm xúc không phải là tội lỗi. Tuy nhiên, chúng có thể phát sinh từ sự thiếu sót trong việc thực hành Đức Mến. Khi thiếu lòng tha thứ, lòng thương xót, sự cảm thông và thấu hiểu, bạn dễ mở cửa để những tội lỗi của người khác chi phối cảm xúc và đời sống nội tâm của mình. Bạn có đang phải vật lộn với cơn giận hay lòng oán hận không? Bạn có tiếp tục bám víu vào những tổn thương trong quá khứ không? Tha thứ và thực thi lòng thương xót chính là những hành vi của Đức Mến.
Tâm thế chung: Một tâm thế vui tươi, quảng đại, hiếu khách và thân thiện là hoa trái phát xuất từ một tâm hồn được thấm nhuần bởi Đức Mến. Đó là những hoa trái của tình yêu. Khi lòng yêu mến Thiên Chúa và tha nhân thực sự hiện diện và hoạt động trong tâm hồn bạn, những phẩm chất ấy sẽ tự nhiên được biểu lộ trong cung cách sống của bạn. Ngược lại, nếu bạn không giữ cho mình tâm thế vui tươi, quảng đại, thân thiện hoặc cởi mở với người khác, thì điều đó có thể phản ánh rằng tâm hồn bạn vẫn còn thiếu Đức Mến. Một trong những bản mô tả đầy đủ nhất về tâm thế của người Kitô hữu được tìm thấy nơi hoa trái của Chúa Thánh Thần: “Hoa quả của Thần Khí là: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa, tiết độ” (Gl 5,22–23).
Link bài gốc: Examination of Conscience: Faith, Hope and Charity
Chuyển ngữ: Jos. John B. | CTV JESCOM - Truyền Thông Dòng Tên
