“Tôi cũng đang trở về quê hương mình”. Với lời này, Đức Thánh Cha Lêô XIV bày tỏ tình cảm dành cho Peru trong cuộc gặp giới chức chính quyền, đại diện xã hội dân sự và ngoại giao đoàn tại Nhà hát Quốc gia Peru ở Lima, tối 11/11/2026 giờ Peru. Từ kinh nghiệm của những năm tháng sống giữa người dân Peru, ngài mời gọi những người đảm nhận trách nhiệm công lắng nghe các cộng đồng xa xôi, bảo vệ phẩm giá con người và vun đắp lòng tin trong đời sống dân chủ.
“Tôi cũng đang trở về quê hương mình”
Đức Thánh Cha nói: “Lần trở về này có ý nghĩa rất đặc biệt đối với tôi”. Ngài chia sẻ rằng mối gắn bó của ngài với Peru đã bắt đầu từ lâu trước khi Chúa trao phó cho ngài Giáo phận Chiclayo. Suốt nhiều thập niên, ngài đã chia sẻ cuộc sống với người dân, lắng nghe những mối bận tâm và học hỏi từ đức tin của họ. Nhiều gia đình đã mở cửa đón ngài, mời ngài dùng bữa, “và dĩ nhiên, đãi tôi vài món ceviche ngon”. Khi được trao quốc tịch Peru năm 2015, ngài nhìn thấy nơi cử chỉ ấy sự nhìn nhận một mối dây mà người dân đã vun đắp từ lâu. Ngài nói thêm: “Hôm nay, tôi hiểu miền đất này vẫn còn in dấu sâu đậm trong tôi biết bao, và câu chuyện đời tôi cũng thuộc về quý vị biết bao”.
Trở lại Peru với tư cách là Người Kế vị Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha nhìn nhận những năm tháng ở Peru là một phần của hành trình Chúa đã dùng để đào luyện ngài thành mục tử. Nếu được sống lại quãng đời ấy, ngài nói, ngài sẽ vui lòng đón nhận cả những lúc hạnh phúc lẫn những khó khăn. Ngài khẳng định: “Vì thế, với lòng biết ơn sâu xa, tôi có thể nói với quý vị rằng tôi cũng đang trở về quê hương mình”.
Yêu quê hương là chăm lo cho những người sống trên quê hương ấy
Nhắc đến các di sản bản địa, gốc Phi và gốc Á đã góp phần làm nên bản sắc Peru, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng sự hiệp nhất được củng cố khi những khác biệt có chỗ đứng và mỗi người có thể đóng góp từ chính lịch sử và xác tín của mình. Ngài cũng nhắc đến những gia đình giúp đỡ nhau lúc khó khăn và những người hàng xóm chung sức làm việc vì lợi ích chung. Qua những cử chỉ ấy, ngài nhận ra lòng yêu quê hương được thể hiện “trước hết qua việc chăm lo cho những người đang sống trên quê hương ấy”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV gặp chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn ở Peru (VATICAN MEDIA)
Ngài nhấn mạnh: “Yêu mến một dân tộc là mong muốn mọi người trong dân tộc ấy đều được sống xứng với phẩm giá của mình, quan tâm đến họ và sẵn lòng góp phần mình vì lợi ích của họ”.
Khoảng cách không được trở thành sự lãng quên
Ngỏ lời với những người đảm nhận trách nhiệm công, Đức Thánh Cha nhắc lại lời Đức Phanxicô rằng chính trị “là một ơn gọi rất cao quý, là một trong những hình thức quý giá nhất của đức ái, vì tìm kiếm công ích” (Evangelii gaudium, số 205). Đời sống dân chủ quy tụ những người có xác tín và khát vọng khác nhau, cùng chia sẻ vận mệnh của một đất nước. Các thể chế tạo điều kiện để những khác biệt ấy được bày tỏ và để mọi người tìm được tiếng nói chung. Ngài lưu ý các quyết định công cũng ảnh hưởng đến những người sống xa nơi chúng được đưa ra. “Khoảng cách ấy không bao giờ được trở thành lý do để quên họ”, ngài nói.
Theo Đức Thánh Cha, muốn biết nhu cầu của những người ở xa, trước hết cần lắng nghe họ. Lắng nghe còn có nghĩa là tạo điều kiện để mọi người được hiểu và có thể hiểu những quyết định liên quan đến mình. “Đằng sau những tập hồ sơ, những thủ tục hành chính thường ngày hay những con số trừu tượng của cuộc điều tra dân số quốc gia là những con người cụ thể đang chờ câu trả lời”, ngài lưu ý.
Việc lắng nghe càng cần kiên nhẫn khi xã hội đối diện với bất đồng và những ký ức đau thương. Đức Thánh Cha mời gọi nhìn nhận các biến cố trong quá khứ với tinh thần công bằng và sự nhạy cảm, để sự hòa thuận có thể lớn lên và những khác biệt được giải quyết trong sự tôn trọng. Ngài khuyến khích vun trồng sự trung thực, tính chính trực và thái độ sẵn sàng gặp gỡ, những phẩm chất củng cố lòng tin giữa người dân và làm cho các thể chế thêm vững mạnh.
Đức Thánh Cha Lêô XIV gặp chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn ở Peru (VATICAN MEDIA)
Hòa bình trong đời sống hằng ngày
“Đối với các gia đình, hòa bình có ý nghĩa rất cụ thể. Đó là có thể đi làm mà không sợ hãi, chăm sóc con cái và an tâm trở về nhà”. Đức Thánh Cha khẳng định Giáo hội muốn tiếp tục gần gũi với những người chịu bạo lực và khích lệ những ai bảo vệ sự sống, phẩm giá và các quyền của con người bằng luật pháp và công lý.
Ngài nhắc đến phẩm giá công việc của nông dân, ngư dân, người buôn bán nhỏ và những người duy trì các hoạt động của thành phố. Dẫn lời Thánh Phaolô VI, ngài nói sự phát triển đích thực phải thăng tiến “mọi người và toàn diện” (Populorum progressio, số 14), quan tâm cả đến phúc lợi vật chất lẫn những khát vọng văn hóa, luân lý và thiêng liêng.
Đức Thánh Cha cũng mong những chân trời mở ra trong lớp học được tiếp nối bằng cơ hội thực tế, nhất là đối với người trẻ tìm việc làm đầu tiên. Nghĩ đến người bệnh, người cao tuổi, người khuyết tật, ngài đề nghị giới chức mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và tăng cường y tế dự phòng, đồng thời lưu ý rằng “những người dành sức lực chăm sóc người khác cũng cần có người chăm sóc mình”. Ngài ghi nhận đóng góp của phụ nữ Peru, từ các bếp ăn cộng đồng đến đời sống nghề nghiệp và công quyền, và mong họ được tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội, thoát khỏi bạo lực và bóc lột.
Đức Thánh Cha Lêô XIV gặp chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn ở Peru (VATICAN MEDIA)
Công nghệ, môi trường và hợp tác vì công ích
Từ vùng Amazon đến dãy Andes và bờ biển Thái Bình Dương, Đức Thánh Cha lưu ý rằng việc khai thác tài nguyên phải đi đôi với chăm sóc thiên nhiên và tôn trọng những cộng đồng sống nhờ các nguồn tài nguyên ấy. Ngài mong các cơ quan công quyền đáp lại tinh thần liên đới của người dân bằng khả năng phòng ngừa và hành động kịp thời khi tính mạng con người bị đe dọa.
Khoa học và công nghệ, theo ngài, có thể giúp dự báo rủi ro, cải thiện chăm sóc y tế và đưa cơ hội học tập đến các cộng đồng xa xôi. Trí tuệ nhân tạo mở rộng những khả năng ấy, đồng thời đòi hỏi sự phân định và những bảo đảm pháp lý để ngăn ngừa lạm dụng. “Ước gì những lợi ích ấy đến được với mọi người và việc phát triển công nghệ luôn phục vụ phẩm giá con người”, ngài nói.
Đức Thánh Cha cũng kêu gọi hợp tác quốc tế trong việc bảo vệ môi trường và ứng phó với các vấn đề di cư. Trước chiến tranh và căng thẳng, ngài đề cao “một nền ngoại giao kiên nhẫn, luôn giữ ngỏ đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế” và tìm kiếm những thỏa thuận bảo vệ sự sống và phẩm giá con người.
Đức Thánh Cha Lêô XIV gặp chính quyền, xã hội dân sự và ngoại giao đoàn ở Peru (VATICAN MEDIA)
Kết thúc diễn văn, Đức Thánh Cha bày tỏ mong muốn Giáo hội tiếp tục phục vụ người dân Peru qua việc loan báo Tin Mừng, đồng hành với những người đau khổ và bảo vệ phẩm giá mỗi người. Nhắc đến chiếc giếng nơi bao thế hệ người Peru đã gửi gắm lời khẩn nguyện với Thánh Rosa thành Lima, ngài cũng gửi vào đó lời cầu nguyện của mình. Ngài xin cho tình yêu Đức Kitô giúp mọi người nhận ra nơi mỗi người Peru một người anh chị em, và nơi mỗi người ấy, “thêm một lý do để yêu mến quê hương”.
Vatican News
