[Hạnh Các Thánh - PVDT] Ngày 08.06: Học sống dấn thân và can trường như Thánh Giacôbê Berthieu

1. Tóm lược tiểu sử: Hành trình của một “người lữ hành” Dòng Tên

Giữa những ồn ào của một thế giới vốn ưu tiên sự an toàn và hưởng thụ, tiếng thì thào của một người đàn ông đang đối diện với cái chết: “Thân xác tôi run rẩy, nhưng linh hồn tôi không sợ hãi.” Tiếng nói ấy dường như trở thành một nốt nhạc lạc điệu nhưng lại đầy sức hút. Đó không phải là lời của một kẻ liều mạng, mà là lời của một tâm hồn đã tìm thấy điểm tựa tuyệt đối nơi Thiên Chúa. Cha Giacôbê Berthieu không chọn cái chết để trở thành anh hùng, ngài đã chọn một lối sống dấn thân trọn vẹn để rồi cái chết chỉ là dấu chấm hết huy hoàng cho một bản tình ca phục vụ.

Giacôbê Berthieu sinh năm 1838 tại Pháp. Sau khi chịu chức linh mục triều, ngài vẫn cảm thấy một tiếng gọi thôi thúc từ những vùng đất xa xôi. Khát vọng truyền giáo đã đưa vị linh mục trẻ đến với Dòng Tên vào năm 1873. Sau thời gian huấn luyện, ngài được sai đến đảo Madagascar - một mảnh đất đầy thử thách cả về thiên nhiên lẫn chính trị.

Cuộc đời truyền giáo của cha Berthieu là một hành trình “chìm nổi” đúng nghĩa. Ngài dành trọn tâm huyết để sống cùng những người nghèo khổ, bệnh nhân cùi, và trẻ em. Dù bị trục xuất vì những biến động chính trị năm 1881, ngài vẫn không bỏ cuộc, tiếp tục di chuyển qua nhiều điểm truyền giáo khác nhau để ở lại với đoàn chiên. Ngày 08/06/1886, ngài bị quân nổi dậy bắt giữ và hành hạ dã man. Trước khi bị xử bắn, ngài vẫn xin phép được cầu nguyện cho chính những kẻ giết mình. Cha Berthieu được phong thánh năm 2012, trở thành vị tử đạo đầu tiên của vùng đảo Madagascar.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Dấn thân từ những bước chân nhỏ bé

Nhân đức anh hùng của cha Berthieu tỏa sáng ở sự can trường và lòng bao dung vô bờ bến. Ngài không đối đầu với bạo lực bằng sự hận thù, mà bằng lời mời gọi: “Tôi sẽ nói cho các bạn những điều hay lẽ phải”. Sự can trường của ngài không phải là thái độ gồng mình cứng nhắc, mà là sự chấp nhận yếu đuối của thân xác để làm nổi bật sức mạnh của linh hồn. Nhân đức ấy còn là tinh thần sẵn sàng “lên đường”, vốn là một đặc sủng I-nhã cốt lõi. Dù bị xua đuổi hay bách hại, ngài vẫn giữ được sự bình tâm để phục vụ Chúa nơi những con người nhỏ bé nhất, cho đến hơi thở cuối cùng.

Chiêm ngắm cuộc đời cha Berthieu, chúng ta nhận ra rằng sự can trường không bắt đầu từ những biến cố lớn lao, mà từ những lựa chọn nhỏ bé hằng ngày để ra khỏi vùng an toàn của chính mình. Chúng ta được mời gọi rèn luyện nhân đức dấn thân bằng việc đối diện với những nỗi sợ và rào cản cá nhân để đến với tha nhân.

Lối sống này chuyển mình thành hành động khi chúng ta can đảm bước vào những vùng “ngoại biên” của đời sống thường ngày. Thay vì thu mình trong sự tiện nghi, mỗi người có thể tập mở lòng trước một đồng nghiệp khó tính, ghé thăm một người già neo đơn trong xóm, hay kiên nhẫn lắng nghe một người bạn đang chịu áp lực tâm lý mà không phán xét. Chúng ta thực tập sự can trường bằng cách bảo vệ lẽ phải trong môi trường học tập và làm việc, ngay cả khi điều đó khiến ta gặp bất lợi. Việc chấp nhận những khó khăn, mệt mỏi trong công việc phục vụ mà không phàn nàn chính là cách chúng ta cùng cha Berthieu tôi luyện linh hồn mình. Khi biết trao ban “những điều hay lẽ phải” qua sự tử tế và lòng bao dung, chúng ta đang biến cuộc đời mình thành một bài ca hy vọng, minh chứng rằng tình yêu luôn mạnh hơn cái chết.