[Hạnh Các Thánh] - Ngày 14.10: Học sống khoan dung như Thánh Giáo Hoàng Callistô I

1. Tóm lược tiểu sử: Từ hầm mỏ khổ sai đến người gác cổng lòng thương xót

Nhìn vào một người từng mang án hình sự hay vấp ngã trong quá khứ, bản năng tự nhiên là người ta dán nhãn và khép lại mọi cơ hội cho người ấy. Thế nhưng, với ân sủng của Thiên Chúa, mọi sự có thể sẽ khác. Quả thật, vào thế kỷ thứ III, Giáo hội từng chứng kiến một bước ngoặt lịch sử: một cựu nô lệ mang thân phận phạm nhân khổ sai đã trở thành vị Giám mục của đoàn chiên. Người biến những vết xước đời mình thành suối nguồn cảm thông cho tội nhân ấy chính là Đức Giáo hoàng Callistô I.

Xuất thân là một nô lệ, Calistô từng làm thất thoát tiền bạc của chủ, bị bắt và đày xuống các hầm mỏ tử thần tại Sardegna. Được giải thoát nhờ sự can thiệp của hoàng gia, ngài bước vào hành trình làm lại cuộc đời. Nhận ra sự tận tụy và hoán cải tận căn của ngài, Đức Giáo hoàng Zephyrino đã truyền chức phó tế và giao ngài quản lý nghĩa trang Kitô hữu đầu tiên tại Rôma - nơi ngày nay được biết đến là Hang toại đạo Thánh Callistô.

Sự tận tụy và trái tim nhân từ đã giúp ngài chiếm trọn niềm tin của cộng đoàn. Năm 217, ngài được bầu làm vị Giáo hoàng thứ 16 của Giáo hội. Trực diện với sự chống đối quyết liệt từ học giả Hippôlytô cùng phe chủ trương khắc nghiệt, Đức Callistô kiên quyết ban ơn tha thứ cho những tội nhân phạm tội trọng sau khi họ sám hối. Ngài đã kiên cường bảo vệ căn tính của Giáo hội như một người mẹ luôn rộng mở vòng tay đón nhận những đứa con lầm lạc trở về. Ngài khép lại hành trình trần thế bằng cái chết tử đạo vào năm 222, trở thành vị Giáo hoàng đầu tiên sau Thánh Phêrô được tôn vinh trong danh sách các vị tử đạo tiên khởi.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Trao cho nhau cơ hội thứ hai

Trải nghiệm của một kẻ từng bước ra từ vũng lầy giúp Thánh Callistô I hiểu rằng ân sủng Thiên Chúa luôn lớn hơn mọi quá khứ đen tối. Bản lĩnh của ngài không nằm ở sự dễ dãi với tội lỗi, mà ở sự dũng cảm chống lại chủ nghĩa loại trừ khắt khe để bảo vệ quyền được làm lại cuộc đời của con người.

Đời sống hôm nay rất dễ rơi vào cái bẫy “dán nhãn” vĩnh viễn: một đồng nghiệp từng thất bại, một người thân từng lầm lỡ hay một bạn trẻ từng vấp ngã thường bị gạt ra bên lề bằng sự hoài nghi dai dẳng. Lòng khoan dung của Đức Callistô thách đố chúng ta bước qua sự định kiến để chủ động trao cho người khác một cơ hội thứ hai. Đức cố Giáo Hoàng Phanxicô từng nói: Giáo hội phải là một “bệnh viện dã chiến”, và Thánh Callistô chính là vị thủ lĩnh mở rộng cánh cửa chữa lành ấy.

Thái độ ấy cần được rèn luyện qua những chọn lựa rất thực tế hằng ngày: kiên nhẫn lắng nghe thay vì vội vàng chỉ trích, can đảm tha thứ cho một mối tương quan đang rạn nứt và sẵn sàng đưa tay nâng đỡ một người vừa vấp ngã. Thay vì loại trừ hay cô lập những ai mắc sai lầm trong tập thể, việc tin tưởng giao lại trách nhiệm và tạo điều kiện để họ sửa sai chính là cách chúng ta biến môi trường sống quanh mình thành nơi đong đầy tình thương của Đức Kitô.