LỄ CHÚA KITÔ VUA - NĂM A
Từ “vị vua” thường gợi lên cho người ta hình ảnh một người ngồi uy nghi trên ngai toà cao, mở miệng ra là tuôn lời vàng ngọc. Quyền hành của vua, nói theo ngôn từ giới trẻ ngày nay, phải gọi là “đỉnh nóc kịch trần”. Vị vua ấy có khoảng cách rất xa với mọi thần dân của ông. Thế nhưng, hôm nay Giáo hội lại giới thiệu cho chúng ta chân dung một vị vua rất khác: một mục tử gần gũi với đàn chiên của mình và đồng hoá mình với những người thấp cổ bé họng, những người bị lãng quên bên lề xã hội, v.v. Việc xét xử của Vua Kitô không dựa trên sự ghét bỏ nhưng là lòng thương xót. Vậy chúng ta cần hiểu thế nào về cách Vua Kitô phân xử được diễn tả trong Tin mừng hôm nay? Trước khi giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần tìm hiểu về hình ảnh người mục tử và công việc phân tách chiên với dê mỗi ngày trong đời sống của người Do Thái.
1. Người mục tử “tách biệt” chiên với dê
Trong văn hoá Cận Đông cổ, đặc biệt là truyền thống Israel từ thời vua Đa-vít, danh hiệu “mục tử” là tước hiệu cao quý dành cho một vị vua được dân kính trọng. Bởi lẽ, mục tử là người đi đầu đoàn gia súc để mở đường an toàn, dẫn lối dễ đi cho đàn vật đến được đồng cỏ tươi tốt. Mục tử đi đầu nhưng luôn dõi mắt chăm nom đàn gia súc để không một con nào bị lạc mất. Người ấy cũng luôn đeo trước ngực một túi da để sẵn sàng ôm ấp con vật nào trong đàn bị đau yếu, cần được chăm sóc hơn….
Ở bài đọc 1 (Ed 34,11-12.15-17), dân Israel lúc bấy giờ đang chịu cảnh lưu đày, tan tác như bầy chiên không có mục tử. Những người lãnh đạo trong dân chỉ lo vơ vét lợi ích cho bản thân mình. Giữa cảnh bi đát ấy, Thiên Chúa phán: “Chính Ta sẽ chăm sóc chiên của Ta và thân hành kiểm điểm.” Động từ “kiểm điểm” ở đây còn mang nghĩa “thăm hỏi”. Điều này gợi lên hình ảnh người mục tử chiều đến, đứng ở cửa ràn để đếm từng con, sờ vào bộ lông từng con một để xem xét con nào bị gai đâm, con nào bị “bắt nạt”… để có thể kịp thời băng bó vết thương cho chúng.
Thông thường, người mục tử cũng tách biệt chiên với dê sau mỗi ngày chăn thả. Ở vùng Judea, ban ngày cả chiên và dê đều ăn cỏ chung một nơi, nhưng chiều đến, khi gió lạnh ùa về, những con chiên với đặc tính hiền lành và mang bộ lông dày có thể ngủ ở ngoài bãi thoáng, còn những con dê vốn lông mỏng hơn và nghịch ngợm hơn thì cần được đưa vào khu vực kín gió. Có thể thấy, việc tách biệt này không phải xuất phát từ động cơ vì ghét bỏ con nào, mà vì để cho chúng vào đúng vị trí theo đặc tính của mỗi loài.
Từ bối cảnh văn hoá như thế, chúng ta có thể tìm hiểu đôi chút về nội dung các bài đọc hôm nay.
2. Từ đồng cỏ Israel đến ngai toà vũ trụ ngày sau hết
Nếu ở bài đọc 1, Thiên Chúa phán chính Ngài sẽ làm mục tử chăm sóc đàn chiên thì ở bài đọc 2 (1Cr 15,20-26.28), thánh Phaolô cho thấy Đức Kitô Phục Sinh chính là Đấng thực hiện sứ mạng mục tử ấy trong tầm mức vũ trụ. Đấng Phục Sinh là Vua, có toàn quyền trên muôn loài và thực hiện công việc giống như hành vi của mục tử: tách biệt những gì chia rẽ, tội lỗi, sự chết khỏi những gì hiệp nhất, thánh thiện, sự sống đời đời. Sự tách biệt này đưa mọi thứ vào đúng vị trí và đặc tính của nó. Dĩ nhiên, án phạt hay phần thưởng là hệ quả vốn dĩ kèm theo với những đặc tính riêng biệt của mỗi bên.
Chúa Giêsu trong bài Tin mừng hôm nay (Mt 25,31-46) mặc khải cho chúng ta rõ ràng hơn về cách mà Thiên Chúa xét xử vào ngày sau hết. Cũng với hình ảnh như một vị Vua có toàn quyền và tâm thế của người mục tử, Đức Kitô Phục Sinh là Thiên Chúa đã viếng thăm, không chỉ “thăm hỏi” đơn thuần mà còn trở nên “Emmanuel - Thiên Chúa ở giữa chúng ta”, sẽ tách biệt kẻ xấu khỏi hàng ngũ người tốt và tuyên bố án phạt hay phần thưởng tùy theo lựa chọn lối sống của mỗi người. Vị Vua ấy không xét xử theo cảm tính nhưng công minh, dù chắc rằng trong lòng, Ngài cũng đau khổ khi thấy những kẻ xấu phải hư đi…
Vậy đâu là lối sống mà Vua Mục Tử Kitô mong chờ nơi mỗi người chúng ta?
3. Tiêu chuẩn “xét xử” và lời mời gọi vào hàng ngũ người được diện kiến Vua
Chúa Giêsu là Thiên Chúa thật và là người thật. Ngài là Vua nhưng cũng là mục tử nhân lành. Vị mục tử ấy không đứng ngoài đàn chiên để quan sát từ xa nhưng “hoà mình” vào đàn chiên, thậm chí ở vị trí thấp nhất dành cho người tôi tớ phục vụ. Ngài là một Thiên Chúa yêu thích ở giữa dân Người, là mục tử tốt lành và thánh thiện. Ngài là vị Vua yêu thương. Vì thế, vương quốc của Ngài cũng chỉ dành cho những ai cùng cảm thức thương yêu giống như Ngài mà thôi.
Làm sao để sống yêu thương như Vua Kitô? Trong bài Tin mừng, Chúa Giêsu đã chỉ rõ: “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé mọn nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy”. Người bé mọn được hiểu là người không có tiếng nói, không có địa vị xã hội, cần đến sự chăm sóc của người khác. Họ có thể là những người đang đói khát, đang bơ vơ hay bị lãng quên bên lề xã hội. Họ có những tổn thương đang cần đến một bàn tay ấm áp hay nụ cười hiền dịu để được chữa lành, v.v. Vì thế, sống tâm tình của người mục tử chính là trở nên người biết yêu thương như Vua Kitô.
Những người bé mọn luôn ở xung quanh mỗi chúng ta. Họ là mỗi thành viên trong gia đình đang chật vật với các áp lực khác nhau: học hành, công việc, tương quan, v.v. Chúng ta cần sống tâm tình mục tử như Vua Kitô bắt đầu ngay từ chính gia đình của mình, bằng ánh mắt cảm thông và động viên, từ lời nói yêu thương nhẹ nhàng và những cử chỉ quan tâm, chăm sóc. Tránh những thái độ đi ngược lại với tình yêu: xét đoán, nói xấu, nặng lời, v.v. Mỗi người được mời gọi trở nên mục tử cho anh chị em xung quanh mình. Ngay hôm nay, ai chưa yêu đủ, hãy yêu nhiều hơn! Đừng thờ ơ với nỗi đau khổ của người khác vì đó là con đường đến với vương quốc của Vua Hằng Sống!
Lm. Giuse Tuân - Vũ Chí Thành, S.J









