Dù bạn đang tham dự một khóa tĩnh tâm theo linh đạo I-nhã có người hướng dẫn, hay đơn giản là muốn áp dụng những bài học thiêng liêng của ngài vào đời sống thiêng liêng hằng ngày, việc thấu hiểu một số chỉ dẫn cơ bản của ngài về việc “phân định thần loại” phải là trọng tâm cốt lõi. Những phương pháp phân định này nhằm giúp bạn hiểu cách Thiên Chúa phán dạy bạn, từ đó bạn có thể dõi theo những sự thúc giục dịu dàng của Người. Chúng cũng được dùng để giúp bạn nhận diện những cách thức mà ác thần dùng để lừa dối, hầu giúp bạn khước từ những xao động và cám dỗ ấy. Ngày nay, ít ai ý thức sâu sắc về những chuyển động khác nhau của Thiên Chúa bên trong linh hồn mình. Nhiều người sống ngày qua ngày trong sự chia trí, lơ là không chú tâm đến Thiên Chúa đang làm việc. Tương tự như vậy, nhiều người không hiểu rằng không ít xung năng và ham muốn nội tâm thực chất lại là những cám dỗ từ ác thần. Vì thế, phân định các thần [hay phân định thần loại] là con đường giúp ta ngày càng hòa nhịp sâu sắc hơn với đời sống nội tâm của linh hồn mình bằng cách rũ bỏ vô vàn những xao nhãng thường nhật.
Thánh I-nhã phân chia giáo huấn về phân định các thần thành hai phần:
Các quy tắc để nhận biết và hiểu theo một cách nào đó những chuyển động khác nhau được tạo ra trong linh hồn. Thần lành để đón nhận, và thần dữ để khước từ. Và những quy tắc này thích hợp hơn cho Tuần Thứ Nhất.
Các quy tắc nhằm cùng một mục đích nhưng với sự phân định các thần ở mức độ cao hơn. Và những quy tắc này thích hợp hơn cho Tuần Thứ Hai.
Đây là tiêu đề của hai phần nằm ở cuối cuốn Linh Thao, trong đó gồm hai mươi hai quy tắc ngắn gọn, rõ ràng, súc tích và phong phú để phân biệt các chuyển động khác nhau trong linh hồn bạn. Đây là những chuyển động được tạo ra bởi Thiên Chúa và các thiên thần của Người, hoặc bởi ác thần và các quỷ dữ khác. Phần đầu tiên nêu trên bao gồm mười bốn quy tắc, và phần thứ hai bao gồm tám quy tắc. Vì tập hợp các quy tắc đầu tiên thuộc về Tuần Thứ Nhất của Linh Thao, chúng ta sẽ chỉ xem xét mười bốn quy tắc đó trong chương này. Các quy tắc thuộc Tuần Thứ Hai sẽ được trình bày trong chương tiếp theo.
“Các thần” là gì?
Trước khi đi sâu vào các quy tắc phân định, điều quan trọng là phải giải quyết một câu hỏi then chốt: Thánh I-nhã có ý gì khi nói đến “các thần”? Dù không có một định nghĩa trực tiếp và rõ ràng, câu trả lời lại được tìm thấy xuyên suốt cuốn Linh Thao, cũng như trong Kinh Thánh và Truyền thống của Giáo hội. Về bản chất, chúng ta nên hiểu “các thần” là cụm từ chỉ ba thế lực ảnh hưởng tốt và ba thế lực ảnh hưởng xấu, đối nghịch lại. Các ảnh hưởng tốt có thể được nhìn nhận là Thiên Chúa (và các thiên thần của Người), những ảnh hưởng tích cực trong thế gian, và các nhân đức. Các ảnh hưởng xấu là ma quỷ, thế gian và xác thịt.
Các hữu thể thần thiêng: Trước hết, một hữu thể thần thiêng hoặc là Satan và tất cả các thiên thần đã sa ngã khỏi ân sủng và hiện đang hoạt động như những quỷ dữ, hoặc là Thiên Chúa và các thiên thần lành, những vị luôn kết hợp với Thiên Chúa, tiếp tục chu toàn thánh ý và bổn phận của mình. Các thiên thần là những vị được Thiên Chúa dựng nên như những hữu thể thuần túy thiêng liêng. Họ có lý trí và tự do ý chí, có khả năng yêu mến Thiên Chúa và tha nhân, hoặc quay lưng lại với Thiên Chúa để rồi sống một cuộc đời thù hận và chia lìa đời đời khỏi Người. Kinh Thánh, trong sách Khải huyền, tuyên bố rằng một phần ba các thiên thần do Thiên Chúa dựng nên đã quay lưng lại với Người bằng một lựa chọn tội lỗi dứt khoát và hiện nay Giáo hội gọi họ là “ma quỷ.” Satan được coi là kẻ cao trọng nhất trong số các thiên thần sa ngã này và là kẻ đạo diễn chính cho các hoạt động quỷ quyệt của chúng.
Các thiên thần lành chiếm hai phần ba số thụ tạo thần thiêng chưa từng phạm tội, trái lại, các ngài chọn chu toàn mục đích phục vụ Thiên Chúa và thánh ý của Người. Các ngài làm như vậy bằng cách hoàn thành các bổn phận tự nhiên được giao phó. Theo truyền thống, dựa trên Kinh Thánh, có chín phẩm (cấp bậc) thiên thần. Mỗi cấp bậc có những chức năng nhất định. Cấp bậc cao nhất (Seraphim) có chức năng hầu cận quanh ngai Thiên Chúa, liên lỉ thờ phượng và tôn vinh Người, đời đời tung hô “thánh, thánh, thánh…” khi họ đi vào sự hiệp thông sâu xa với Thiên Chúa. Cấp bậc thấp nhất trong số này (các thiên thần hộ thủ) có nhiệm vụ truyền đạt cho con người ý muốn của Thiên Chúa đối với cuộc đời họ và đóng vai trò là những trung gian chuyển cầu ân sủng của Thiên Chúa.
Bản tính thiên thần: Bản tính của các thiên thần ban cho họ những “quyền năng thiêng liêng tự nhiên” khác nhau, những quyền năng mà họ thực thi hoặc trong sự hiệp nhất với ý muốn của Thiên Chúa (hai phần ba số thần lành ở lại trong sự kết hợp với Người) hoặc chống lại thánh ý của Người (một phần ba số thần dữ đã sa ngã). Cần hiểu rằng, dù một phần ba số thụ tạo thiêng liêng này đã đánh mất ân nghĩa với Thiên Chúa vì tội lỗi, họ vẫn giữ lại những quyền năng thiên thần tự nhiên của mình. Một trong những quyền năng đó là truyền đạt cho chúng ta, đặc biệt là thông qua trí tưởng tượng, các hình ảnh và ý nghĩ khác nhau, nhằm gợi ý, thúc giục, kích động, khuyến khích, hoặc làm nản lòng, v.v. Nói một cách đơn giản, họ có quyền năng giao tiếp tự nhiên, và họ sử dụng nó hoặc cho ơn cứu rỗi đời đời của chúng ta, hoặc để hủy hoại nó. Thiên Chúa cho phép điều này xảy ra trong chừng mực Người để cho trật tự tự nhiên vận hành theo quy luật của tự do ý chí.
Sức mạnh ảnh hưởng: Một trong những quyền năng tự nhiên của các thiên thần mà chúng ta cần lưu ý là sức mạnh ảnh hưởng và truyền đạt những tư tưởng mang tính gợi ý. Ví dụ, quỷ dữ có khả năng tự nhiên đặt vào trí tưởng tượng của bạn nhiều suy nghĩ sai lầm dẫn đến sự mơ hồ, hỗn loạn. Đối với những tội nhân nặng nề, chúng có thể dễ dàng đưa ra những gợi ý tàn ác nhất vào trí tưởng tượng của họ, chẳng hạn như: “Kẻ này không đáng sống - hãy giết nó đi!” Tuy nhiên, hầu hết những người có lý trí và lương thiện sẽ gạt bỏ ngay ý nghĩ độc ác như vậy. Do đó, thông thường quỷ dữ sẽ đưa ra những lời nói dối tinh vi hơn, kiểu như: “Sự công chính đòi hỏi ngươi phải làm nhục kẻ này!” hoặc “Tội này thực ra không nghiêm trọng đến thế đâu; Chúa sẽ thấu hiểu mà.” Và đối với những ai rất gần gũi với Thiên Chúa, những tà thần dối trá này lại càng tinh vi hơn nữa. Với một người đang nỗ lực vươn tới sự thánh thiện, một con quỷ có thể đưa ra một ý tưởng nghe có vẻ tốt đẹp bên ngoài… nhưng thực chất lại không phải là ý Chúa. Những thiên thần sa ngã này sẽ giả dạng làm “thiên thần ánh sáng” để lừa gạt. Chúng có thể đặt vào trí tưởng tượng của bạn một ý tưởng “tốt lành” nào đó mà bạn nên làm cho Chúa, trong khi thừa biết rằng điều này hay điều kia không phải là điều Thiên Chúa muốn nơi bạn.
Các thiên thần lành cũng không ngừng “nói với” bạn, truyền đạt ý muốn của Thiên Chúa bằng các khả năng tự nhiên của các ngài. Các ngài có thể soi sáng bạn hướng tới lòng thương xót, sự trắc ẩn và tha thứ. Hoặc các ngài có thể khơi dậy lòng can đảm bên trong bạn để chống lại một điều ác nào đó. Hoặc các ngài có thể mở mang tâm trí bạn để thấu hiểu Lời Chúa một cách trọn vẹn hơn, dạy cho bạn về những mầu nhiệm tuyệt mỹ trong đời sống nội tâm và thánh ý của Thiên Chúa.
Phân định thần loại chính là tiến trình cố gắng giải mã các thông điệp khác nhau của các thiên thần, nhằm xác định xem tư tưởng hay xung năng bạn đang có là từ thần lành (tức là thuộc về thánh ý Thiên Chúa) hay từ thần dữ (tức là đi ngược lại thánh ý Người).
Theo mục đích ở đây, khi suy xét những giáo huấn của thánh I-nhã về việc “phân định thần loại”, bạn chỉ cần hiểu rằng có các thụ tạo thiên thần (lành và dữ) đang tương tác với bạn, ảnh hưởng đến bạn theo cách này hay cách khác, thuận theo hoặc chống lại thánh ý của Thiên Chúa trên cuộc đời bạn. Những quy tắc phân định thần loại này chỉ áp dụng cho các chuyển động trong linh hồn bạn do các thần lành hay thần dữ này gây ra, chẳng hạn như tư tưởng, cảm xúc, ước muốn, tâm tình, xúc cảm, xung năng, v.v. Cũng cần lưu ý rằng, đôi khi bạn có thể có những tư tưởng và chuyển động khác trong linh hồn xuất phát từ chính bản thân bạn, do tự do ý chí của chính bạn tạo nên. Các quy tắc “phân định thần loại” không áp dụng cho những tư tưởng và chuyển động nội tâm này. Chúng cũng không áp dụng cho các hiện tượng tự nhiên khác như những cảm xúc và suy nghĩ tiêu cực đến từ chứng trầm cảm, sự kiệt sức về thể xác, sự mất cân bằng dưỡng chất, v.v., hay những suy nghĩ và cảm xúc tích cực đến từ những điều như thành tựu đạt được, chất endorphin, việc tập thể dục, sự phấn khích, v.v. Ở đây chỉ bao gồm những thông điệp mang bản chất thiêng liêng.
Thế gian: Theo truyền thống, khi chúng ta nói về “thế gian” dưới góc nhìn Kinh Thánh, chúng ta muốn nói đến những sự quyến rũ và cám dỗ đến với chúng ta nhằm đạt được tất cả những gì thế giới này có thể mang lại. Ví dụ, cám dỗ về quyền lực thế gian, danh vọng, tiền tài, và những thứ tương tự có thể lôi kéo chúng ta một cách mạnh mẽ, khiến ta hành động ích kỷ vì những thỏa mãn tạm bợ ấy trong cuộc sống. Vì vậy, một phần của việc phân định thần loại là hiểu và nhận diện những ảnh hưởng thế tục này đối với cuộc sống của bạn để rồi cuối cùng là khước từ chúng một cách triệt để.
Dù nói thế, bạn cũng nên nhận biết nhiều ảnh hưởng tốt đẹp mà bạn có thể gặp gỡ trong thế gian này. Chẳng hạn, bạn có thể chứng kiến đức hạnh anh hùng của một người khác, như một hành động biểu trưng cho đức tin hoặc đức cậy sâu sắc, hay bất kỳ hành động bác ái Kitô giáo nào truyền cảm hứng cho ta trở nên giống Đấng Kitô hơn. Có lẽ bạn bật radio lên và nghe thấy một bài thánh ca cảm động, hoặc nghe một bài giảng đánh động lòng người, hoặc chứng kiến một người can đảm kiên trì đối mặt với sự bách hại dữ dội. Mặc dù “thế gian” thường được dùng để chỉ một số ảnh hưởng xấu xa mà bạn gặp phải trong đời, nhưng cũng có rất nhiều ảnh hưởng tốt lành mà bạn gặp hằng ngày trong cuộc sống của những người xung quanh ta. Bạn nên tìm kiếm những nguồn cảm hứng đó và khước từ những gì không thuộc về Thiên Chúa.
Xác thịt: Những cám dỗ xác thịt bạn đối mặt mỗi ngày cũng cấu thành một phần của các ảnh hưởng thiêng liêng xấu xa mà bạn phải từ bỏ. Chúng hiển nhiên nhất và bao gồm những thứ như sự lười biếng, nhục dục, sự mê dâm, ăn uống quá độ. Hằng ngày bạn sẽ gặp phải những “tiếng nói”, có thể nói như vậy, lôi kéo bạn đến với những sự thoải mái xác thịt đi ngược lại ý muốn của Thiên Chúa và trái với phẩm giá con người của bạn. Những cám dỗ này cũng phải bị khước từ hoàn toàn. Việc ăn chay và hãm mình có ích lợi rất lớn về mặt này.
Ngược lại, có những phương thế trợ giúp tuyệt vời chống lại các cám dỗ xác thịt mà ta nên đón nhận hết lòng. Điều này bao gồm nhiều nhân đức nhân bản bạn thủ đắc được nhờ lối sống Kitô giáo trung tín, chẳng hạn như tiết độ, dũng cảm, khôn ngoan và công bằng. Và dĩ nhiên, các nhân đức đối thần gồm Đức Tin, Đức Cậy và Đức Mến cũng sẽ giúp bạn khi các nhân đức này trở thành những thói quen thâm căn cố đế, thúc bách bạn hành động phù hợp với thánh ý Thiên Chúa.
Kinh nghiệm thiêng liêng và tiến trình suy nghĩ
Một điều quan trọng khác cần thấu hiểu là mối quan hệ giữa những trải nghiệm thiêng liêng nội tâm và tiến trình suy nghĩ của bạn. Các thông điệp thiêng liêng (từ cả thần lành lẫn thần dữ) đều nhằm mục đích ảnh hưởng đến tiến trình suy nghĩ và những quyết định bạn đưa ra. Ví dụ, một cám dỗ từ ác thần có thể đến dưới dạng một ước muốn mạnh mẽ trở nên nghiêm khắc và chỉ trích người khác là “đáng bị như vậy”. Ước muốn đó sẽ dẫn đến lối suy nghĩ sai lầm chẳng hạn như phán đoán hàm hồ. Một khi tư tưởng đó được dung dưỡng, nó sẽ lớn mạnh và mở cửa cho nhiều cám dỗ khác có bản chất tương tự. Khi điều này xảy ra, thần lành có thể khơi dậy một ước muốn tha thứ và xót thương. Nếu ước muốn này được đón nhận, thì tiến trình suy nghĩ hợp lý có thể nhận thức rõ ràng sự khôn ngoan tuyệt vời của lòng vị tha và tha thứ, và do đó, ước muốn cùng sự thúc bách làm điều thiện này sẽ tăng trưởng.
Bằng nhiều cách, mục tiêu tối hậu của việc phân định thần loại là thanh tẩy các tư tưởng của bạn khỏi những sai lầm và nuôi dưỡng tư tưởng bằng Chân Lý. Chúa Giêsu chính là Chân Lý và thánh ý trọn hảo của Người phải làm chủ tâm trí bạn. Khi điều này xảy ra, đức tin sẽ lớn mạnh và dẫn đến đức cậy cùng đức mến đích thực. Ngược lại, khi những tư tưởng sai lầm phát triển, đức tin, đức cậy và đức mến sẽ dần bị dập tắt, và bạn sẽ chỉ còn lại lối suy nghĩ, cảm xúc và hành động phi lý trí.
Tổng quan về bộ quy tắc thứ nhất về việc phân định thần loại
Mười bốn quy tắc do thánh I-nhã đề ra trong phần đầu tiên này có thể được chia một cách tổng quát thành bốn phần như sau:
- Sự hoán cải ban đầu: Hiểu được các trải nghiệm thiêng liêng trong linh hồn - một người đang sống trong tội lỗi nghiêm trọng và là người bắt đầu nỗ lực mãnh liệt để vượt qua tội lỗi (Quy tắc 1-2).
- An ủi thiêng liêng: Bản chất của nó là gì và một người nên suy nghĩ cũng như hành động thế nào khi kinh nghiệm điều đó (Quy tắc 3, 10, 11).
- Sầu khổ thiêng liêng: Bản chất của nó là gì, nó đến từ đâu, và một người nên suy nghĩ cũng như hành động thế nào khi kinh nghiệm điều đó (Quy tắc 4-9, 11).
- Chiến thuật của ác thần: Hiểu được các phương pháp của nó và cách người ta có thể vượt qua các cám dỗ của nó (Quy tắc 12-14).
Sự hoán cải ban đầu
Hãy bắt đầu bằng việc xem xét các tư tưởng và trải nghiệm nội tâm khác nhau mà bạn sẽ trải qua nếu bạn từng chật vật từ tội trọng này sang tội trọng khác và vẫn bị mắc kẹt trong vòng xoáy ấy. Nếu điều đó mô tả một cách tương đối đời sống luân lý cá nhân của bạn, thì thông tin trong Quy tắc Một và Hai được tóm tắt dưới đây sẽ hữu ích khi bạn tìm cách thoát khỏi mọi thói quen phạm tội trọng một lần và mãi mãi.
Quy tắc thứ nhất: Ở những người đi từ tội trọng này đến tội trọng khác, kẻ thù thông thường có thói quen đề xuất cho họ những thú vui bề ngoài, làm cho họ tưởng tượng ra những khoái lạc và thú vui nhục dục để giữ họ lại nhiều hơn và làm cho họ lớn lên trong các thói hư tật xấu và tội lỗi của họ. Ở những người này, thần lành sử dụng phương pháp ngược lại, châm chích và cắn rứt lương tâm họ qua tiến trình suy lý.
Quy tắc thứ hai: Ở những người đang tiến tới việc thanh tẩy các tội lỗi của mình một cách mãnh liệt và vươn lên từ tốt đến tốt hơn trong việc phụng sự Thiên Chúa là Chúa chúng ta, phương pháp của ác thần lại ngược với quy tắc thứ nhất; vì bấy giờ thói quen của ác thần là cắn rứt, làm cho buồn phiền và đặt ra những chướng ngại, làm cho xao động bằng những lý lẽ giả trá, để người ta không tiến bước; và đặc tính của thần lành là ban lòng can đảm và sức mạnh, những niềm an ủi, nước mắt, những nguồn cảm hứng và sự bình an, làm cho nhẹ nhàng và dẹp bỏ mọi chướng ngại, để người ta tiến bước trong việc làm lành.
Tội trọng: Hãy nhìn nhận cuộc đời bạn một cách khách quan, nghĩa là, như thể bạn chỉ là một người đứng xem. Bạn thấy gì? Bạn có thấy những hành động vi phạm một hoặc nhiều mối trong Bảy Tội Đầu (hoặc Mười Điều Răn) không? Nếu có, thì bạn chính là người đang chật vật đi từ tội trọng này sang tội trọng khác.
Ngay lập tức, bạn có thể phản đối và lý sự cùn rằng tội của mình không nghiêm trọng. Nhưng đó chính xác là những gì ác thần muốn bạn tin và là một trong những cái bẫy đầu tiên mà nhiều người sập phải. Vì vậy, hãy nhìn vào tội lỗi của bạn một cách khách quan, như một người ngoài cuộc, và gọi tên những gì bạn thấy. Nếu bạn thấy một hoặc nhiều tội trọng trong một hoặc hai tháng qua, hãy chú ý kỹ đến các quy tắc ban đầu này. Hãy trung thực và khách quan.
Khoái lạc: Nếu gần đây bạn chật vật với tội trọng, thì một trong những chiến thuật phổ biến nhất của ác thần là đặt trước trí tưởng tượng của bạn một thú vui dối trá nào đó. Ác thần sẽ không cám dỗ bằng sự khó chịu vì rõ ràng điều đó sẽ không hiệu quả. Nó sử dụng những thứ mang lại khoái lạc theo một cách thức thấp hèn nào đó. Mỗi tội trong Bảy Tội Đầu đều có thể tạo ra một dạng thú vui tạm bợ đầy thấp hèn và méo mó. Đây là những gì ác thần lợi dụng.
Nó sử dụng những khoái lạc này như thế nào? Nó đề xuất với trí tưởng tượng của bạn ý nghĩ rằng hành động này hay hành động kia sẽ tạo ra một niềm hoan lạc nào đó và bạn muốn nó hoặc cần nó. Nó sẽ gợi lên trong trí tưởng tượng của bạn ý tưởng rằng “chuyện này cũng không tệ đến thế đâu” hoặc “điều này tốt mà”. Đó có thể là việc ăn uống quá độ, mắng nhiếc ai đó trong cơn giận dữ, các hành động dâm dục, trộm cắp dưới một hình thức nào đó, v.v. Nhưng dù là gì đi nữa, trí tưởng tượng của bạn sẽ xem cám dỗ này như một điều tốt lành mang lại khoái lạc và do đó, đáng khao khát. Và khi bạn tiếp tục buông mình theo thói quen phạm tội trọng, ác thần sẽ cung cấp cho bạn càng nhiều thú vui trống rỗng và dối trá càng tốt.
Thiên Chúa, cùng các thiên thần lành, sẽ chiến đấu cho linh hồn bạn bằng một phương pháp hoàn toàn trái ngược khi bạn đắm chìm từ tội này sang tội khác. Người sẽ châm chích lương tâm bạn, khiến bạn cảm thấy cắn rứt tội lỗi vì tội của mình để bạn biết rằng mình phải thay đổi. Đây là một ân sủng và nên được nhìn nhận như vậy nếu bạn muốn thoát khỏi vòng xoáy tội lỗi. Vì thế, hãy chú ý đến những cảm xúc tội lỗi trong nội tâm. Không phải vì thật tốt khi sống trong sự tủi hổ bất tận. Đúng hơn, là vì nỗi cắn rứt thánh thiện có thể giúp bứt bạn ra khỏi vòng xoáy tội trọng của mình.
Khi bạn bắt đầu thoát khỏi tội lỗi theo thói quen, và khi bạn bắt đầu sống một cuộc đời nhân đức và tự do, cả thần lành lẫn thần dữ sẽ giao tiếp với bạn theo cách hoàn toàn ngược lại với cách họ làm với một người chỉ đi từ tội trọng này sang tội trọng khác. Trong trường hợp này, thánh I-nhã xác định bốn hành động của ác thần trên linh hồn bạn và bảy hành động của các thần lành. Về phía ác thần, nó sẽ:
- Cắn rứt lương tâm bạn: Một hành động có thể làm bạn bất an và gây ra một nỗi lo âu quá mức về việc phụng sự Thiên Chúa.
- Làm bạn buồn phiền: Một nỗi sầu khổ không rõ lý do có thể ập đến khi bạn tìm cách thực hiện thánh ý Thiên Chúa.
- Đặt ra những chướng ngại trên con đường nhân đức của bạn: Khi bạn thấy những gì liên quan đến việc phụng sự thánh ý Thiên Chúa, bạn có thể cảm thấy ngợp và nghĩ rằng mình quá yếu đuối để sống một đời sống Kitô hữu nhân đức tốt lành. Ý Chúa dường như là điều không thể đạt tới.
- Làm xao động linh hồn bạn bằng lý lẽ giả trá: Bạn có thể bị cám dỗ đánh mất sự bình an trong lòng khi nghi ngờ tình yêu của Thiên Chúa hoặc hoạt động của Người trong đời bạn. Lối suy nghĩ của bạn có thể trở nên rối bời, và bạn có thể mất đi niềm hy vọng.
Tuy nhiên, Thiên Chúa và các thiên thần lành cũng sẽ tác động lên linh hồn bạn theo những cách ngược lại này:
- Ban lòng can đảm: Mặc dù bạn thấy con đường nhân đức đầy gian truân phía trước, bạn có thể suy ngẫm Thánh vịnh 23: “Chúa là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn chi.” Bạn biết mình có thể bước qua “thung lũng tối tăm” nếu có Thiên Chúa ở bên cạnh.
- Ban sức mạnh: Bạn có thể cảm nhận thấy Thiên Chúa đang phán bảo với bạn: “Ơn của Thầy đã đủ cho con.” Bạn cảm nhận được sức mạnh đó đang trào dâng bên trong mình.
- Tạo ra những niềm an ủi: Bạn sẽ nghiệm thấy một nguồn năng lượng thiêng liêng, niềm vui và sự phấn khởi vốn chỉ có thể được giải thích là một ân sủng. “Sự tự do đang chờ đón bạn.”
- Đem lại những giọt nước mắt: Đây không phải là những giọt nước mắt đau thương mà là những giọt nước mắt chữa lành. Nước mắt sẽ thanh tẩy khi bạn mở lòng đón nhận lòng thương xót tẩy rửa của Thiên Chúa và khi bạn ngập tràn nỗi buồn thánh thiện vì tội lỗi. Những giọt nước mắt ấy cảm nhận được sự tự do đang chờ đợi phía trước.
- Ban nguồn cảm hứng cho bạn: Một sự minh triết thiêng liêng sẽ đến với bạn. Mọi thứ sẽ trở nên hợp lý. Bạn sẽ thấu hiểu và tin tưởng vào thánh ý Thiên Chúa một cách rõ ràng hơn.
- Mang lại sự bình an nội tâm làm nhẹ lòng bạn: “Hãy bình an, mọi sự sẽ tốt đẹp.” Bạn có thể thở phào nhẹ nhõm khi ý thức được hành động của Thiên Chúa trong đời mình, biết rằng Đấng Tối Cao của Vũ Trụ yêu thương bạn và đang nâng đỡ bạn. Nỗi lo âu và sợ hãi tiêu tan.
- Dẹp bỏ mọi chướng ngại: Cuộc sống nhân đức và sự tự do khỏi tội lỗi dường như là điều có thể đạt được. Con đường dẫn đến sự thánh thiện thật thú vị, và bạn mong chờ được bước đi trên đó.
Những danh sách hành động này của Thiên Chúa và ác thần cần được suy ngẫm cẩn thận và sử dụng để xét mình qua các trải nghiệm của bạn khi bạn nỗ lực chiến thắng tội lỗi. Việc thấu hiểu các trải nghiệm nội tâm sẽ giúp bạn phân định xem các trải nghiệm đó là từ Thiên Chúa hay từ ác thần. Một khi bạn thực hiện việc phân định đó, việc vâng theo thánh ý Thiên Chúa và khước từ ý muốn của ác thần sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Nói một cách đơn giản, khi bạn nỗ lực vượt qua tội lỗi, ác thần sẽ gây ra điều mà thánh I-nhã gọi là “sầu khổ” bên trong linh hồn bạn, và Thiên Chúa sẽ ban “an ủi”. Hiểu được sự khác biệt giữa hai trải nghiệm nội tâm này sẽ giúp bạn chọn lựa thánh ý Thiên Chúa và khước từ ác thần cùng những lời dối trá của nó.
An ủi thiêng liêng
“An ủi thiêng liêng” là một cách thức Thiên Chúa truyền đạt cho bạn hoạt động của Người trong đời sống bạn. Đó là cách Người dẫn dắt, khuyến khích và tăng thêm sức mạnh để bạn dõi theo thánh ý trọn hảo của Người. Trong Quy tắc Thứ Ba, thánh I-nhã xác định các loại an ủi thiêng liêng:
Quy tắc Thứ Ba: VỀ SỰ AN ỦI THIÊNG LIÊNG. Tôi gọi là an ủi khi một chuyển động nội tâm nào đó được tạo ra trong linh hồn, qua đó linh hồn bùng cháy lửa kính mến Đấng Tạo Hóa và là Chúa của mình; và khi hệ quả là nó không thể yêu mến bất kỳ thụ tạo nào trên mặt đất này vì chính bản thân thụ tạo đó, mà là trong Đấng Tạo Hóa của tất cả chúng.
Cũng vậy, khi linh hồn tuôn đổ những giọt nước mắt thúc bách lòng kính mến Chúa của mình, dù là vì đau buồn tội lỗi của mình, hay vì cuộc Khổ Nạn của Đức Kitô là Chúa chúng ta, hay vì những điều khác liên quan trực tiếp đến việc phụng sự và ngợi khen Người.
Cuối cùng, tôi gọi là an ủi mọi sự gia tăng đức cậy, đức tin và đức mến, và mọi niềm vui nội tâm mời gọi và thu hút hướng về những sự trên trời và ơn cứu rỗi linh hồn mình, làm cho nó được yên ả và ban cho nó sự bình an trong Đấng Tạo Hóa và là Chúa của nó.
Những niềm an ủi này có thể được đơn giản hóa như sau:
- Bùng cháy lửa kính mến Thiên Chúa.
- Yêu mến mọi thụ tạo bằng Trái Tim của Thiên Chúa.
- Những giọt nước mắt thiêng liêng.
- Gia tăng đức tin, đức cậy và đức mến.
Bùng cháy lửa kính mến Thiên Chúa: Hình thức an ủi thiêng liêng này là một chuyển động nội tâm trong linh hồn bạn, trong đó bạn chỉ đơn giản là “yêu mến” Thiên Chúa. Thật khó để giải thích tại sao bạn yêu - bạn chỉ biết mình yêu thôi. Bạn có thể đạt được một sự thấu hiểu thiêng liêng mới mẻ nào đó về vẻ đẹp nội tâm và uy quyền cao cả của Thiên Chúa, hoặc bạn chỉ được nhận thức rõ ràng hơn về thực tế là Thiên Chúa yêu thương bạn. Kết quả sẽ là một tình yêu rõ ràng và không thể lầm lẫn dành cho Thiên Chúa. Khi bạn nghiệm thấy một chuyển động như vậy trong lòng mình, hãy vui mừng, thưởng nếm, đón nhận và đắm mình trong niềm hoan lạc đó. Trải nghiệm này có thể chỉ được cảm nhận trong chớp mắt, hoặc lâu hơn thế rất nhiều.
Yêu mến mọi thụ tạo bằng Trái Tim của Thiên Chúa: Khi lòng bạn rực cháy lửa kính mến Thiên Chúa, bạn cũng sẽ yêu mến mọi sự trên thế gian này bằng một tình yêu mới đầy cảm hứng. Bạn sẽ yêu thương người khác, thiên nhiên và mọi thụ tạo một cách trọn vẹn hơn như chính Chúa yêu thương họ. Thông thường bạn có thể “yêu” mọi thứ theo cách ích kỷ. Tình “yêu” của bạn đối với vạn vật mang tính chiếm hữu nhiều hơn. “Tôi muốn điều này!” hoặc “Tôi cần bạn!” hoặc “Đây là của tôi!” hoặc “Tôi thực sự thích làm việc này.” Nhưng ân sủng của Thiên Chúa sẽ dẫn dắt bạn tái sắp xếp tình “yêu” ích kỷ của mình thành một tình yêu vị tha chân chính. Tình yêu vị tha này sẽ nhìn nhận mọi người và mọi sự trong đời bạn từ lăng kính Trái Tim của Đức Kitô. Bạn sẽ yêu thương họ như Đức Kitô yêu thương họ. Tình yêu này không hẳn là điều bạn phải học hỏi; trái lại, nó mang tính chất được soi dẫn và đến với lòng bạn một cách dễ dàng. Đó là một ơn ban. Và khi đón nhận nó, bạn sẽ nhận ra rằng đó đơn giản là tình yêu của Thiên Chúa đang sống động trong lòng bạn, dẫn dắt bạn yêu mến mọi sự như Người yêu mến chúng.
Những giọt nước mắt thiêng liêng: Nước mắt có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau. Việc rơi lệ trước sự mất mát của một người thân yêu hay đối mặt với một bi kịch nào khác là điều tự nhiên, bình thường và lành mạnh. Nhưng những giọt nước mắt được nói đến ở đây không thuộc trật tự tự nhiên, chúng thuộc trật tự siêu nhiên. Đó là “những giọt nước mắt thiêng liêng.” Hãy nghĩ đến ví dụ về người phụ nữ tội lỗi đã đến với Chúa Giêsu trong sự sám hối và dùng nước mắt của mình để rửa đôi chân cực thánh của Người. Những giọt nước mắt này có tác dụng thanh tẩy chính tâm hồn chị. Chúng là quà tặng từ Thiên Chúa. Chúng mang tính “thiêng liêng” ở chỗ nguồn gốc của nỗi buồn thánh thiện này là một sự soi dẫn từ Thiên Chúa. Thông điệp của Thiên Chúa gửi đến linh hồn bạn sâu sắc đến nỗi bạn biểu lộ điều đó ra bằng thể xác, thông qua những giọt nước mắt. Có lẽ là do bạn đau buồn vì tội lỗi, do nhận thức được chiều sâu của sự đau khổ mà Chúa chúng ta đã gánh chịu, hay do nhận thức sâu sắc về tình yêu trọn hảo của Người dành cho bạn. Chìa khóa ở đây là đây là một thông điệp quá đỗi sâu xa và biến đổi tâm linh đến mức nó được biểu lộ ra theo cách thể xác này, qua những giọt nước mắt.
Gia tăng đức tin, đức cậy và đức mến: Sự gia tăng của ba nhân đức này là một trong những dấu hiệu rõ rệt nhất về hoạt động của Thiên Chúa trong đời bạn. Nếu bạn nhận thấy đức tin của mình đang tăng trưởng, thì đó là Thiên Chúa đang hành động trong cuộc đời bạn. Đức tin là một sự hiểu biết sâu sắc và biến đổi về Thiên Chúa cùng thánh ý của Người. Nó tạo ra một sự chắc chắn không thể giải thích được nếu chỉ dựa vào các năng lực lý trí đơn thuần. Và khi đức tin lớn mạnh, nó tạo ra sự gia tăng đức cậy nơi Thiên Chúa. Đức cậy cũng trở nên chắc chắn. Bạn “biết” Thiên Chúa đang nắm quyền kiểm soát và sẽ dẫn dắt bạn vượt qua tất cả những gì bạn đối mặt trong đời. Hệ quả là, với sự gia tăng của đức tin và đức cậy, đức mến được thắp sáng, và bạn khám phá ra bên trong chính mình một tình yêu mới dành cho Thiên Chúa và tình yêu thương tha nhân vốn dĩ đã sẵn có ở đó. Bạn chỉ đơn giản là yêu thương, và bạn biết tình yêu này chỉ có thể thực hiện được nhờ ân sủng của Thiên Chúa.
Liên quan đến sự gia tăng của ba nhân đức này, không có giới hạn nào cho mức độ tăng trưởng của chúng. Thiên Chúa muốn mang chúng đến sự trọn hảo nơi bạn. Và nếu chúng được hoàn thiện bên trong bạn, bạn sẽ ở trong sự hiệp nhất hoàn hảo với Thiên Chúa và thánh ý của Người. Sự trọn hảo của các nhân đức này có nghĩa là Thiên Chúa hoàn toàn sở hữu bạn và ác thần không có bất kỳ chỗ đứng nào nơi bạn cả. Sự trọn hảo của các nhân đức này cuối cùng sẽ giải thoát bạn khỏi mọi tội lỗi, ngay cả những bất toàn thiêng liêng nhỏ nhặt nhất. Rất ít người đạt được mức độ thánh thiện này trong cuộc sống đời này, nhưng tất cả đều được mời gọi và nhờ ân sủng của Thiên Chúa, tất cả đều có thể đạt được sự thánh thiện này.
Các bài tập tư duy trong thời gian an ủi thiêng liêng: Quy tắc Mười và Mười Một cung cấp một số gợi ý thực tế liên quan đến những gì bạn có thể gọi là “các bài tập tư duy” khi bạn đang trải nghiệm sự an ủi thiêng liêng. Bài tập tư duy đầu tiên từ Quy tắc Mười như sau:
Quy tắc Thứ Mười: Người đang được an ủi hãy nghĩ xem mình sẽ như thế nào trong cơn sầu khổ sẽ đến sau đó, tích lũy sức mạnh mới cho lúc bấy giờ.
Quy tắc này khá rõ ràng. Đó là một cách tích trữ ân sủng của niềm an ủi thiêng liêng để sử dụng cho lần tới khi bạn trải qua cơn sầu khổ thiêng liêng. Quy tắc này cũng là một cách nhắc nhở bạn rằng, trừ khi bạn đã đạt đến sự trọn hảo tuyệt đối của cuộc đời, cơn sầu khổ thiêng liêng chắc chắn sẽ quay trở lại. Nói cách khác, niềm an ủi thiêng liêng bạn trải nghiệm không nhất thiết sẽ ở lại với bạn mãi mãi. Vì vậy, hãy chuẩn bị ngay từ bây giờ!
Bằng một hình ảnh ẩn dụ, hãy nhớ lại câu chuyện trong Kinh Thánh về việc Giuse bị bán làm nô lệ sang Ai Cập. Sau khi ông được cất nhắc lên phục vụ pharaoh và trở thành nhân vật quyền lực thứ hai, đất nước của ông đã trải qua một thời kỳ lương thực dư dật. Mùa màng sản sinh ra nhiều hơn mức họ có thể tiêu thụ. Giuse đã khôn ngoan và quyết định tích trữ số lương thực thừa này cho tương lai đề phòng trường hợp họ gặp phải nạn đói. Và đó chính xác là những gì đã xảy ra. Nhưng vì ông đã chuẩn bị trước, người dân của ông đã sống sót qua nạn hạn hán. Đây là những gì bạn nên làm với sự “dư dật” mà bạn nghiệm thấy cùng niềm an ủi thiêng liêng. Bạn ghi nhớ nó, ghi chú trong tâm trí về cách bạn cảm nhận, những gì bạn trải nghiệm và những quyết tâm tốt đẹp bạn đưa ra. Và trong tương lai, khi bạn trải qua cơn sầu khổ, bạn nên nhớ lại những trải nghiệm mình đã có vào thời điểm được an ủi thiêng liêng và sử dụng “lương thực” này để chịu đựng thử thách bạn gặp phải do cơn sầu khổ thiêng liêng gây ra.
“Bài tập tư duy thứ hai” mà thánh I-nhã khuyên thực hiện trong thời gian an ủi thiêng liêng được tìm thấy ở phần đầu của Quy tắc Mười Một:
Quy tắc Thứ Mười Một: Người được an ủi hãy cố gắng hạ mình và khiêm nhường hết mức có thể, nghĩ xem mình ít có khả năng như thế nào trong thời gian sầu khổ nếu không có ân sủng hoặc sự an ủi như vậy.
Bài tập này là một kiểu “kiểm định thực tế” cho những ai đang trải nghiệm niềm an ủi thiêng liêng. Mặc dù niềm an ủi như vậy là từ Thiên Chúa, nhưng bạn, trong sự yếu đuối của mình, có thể bị cám dỗ lạm dụng món quà ân sủng này. Lòng khiêm nhường sẽ giúp bạn tránh được cái bẫy đó. Tình trạng kiêu ngạo sẽ dẫn bạn đến chỗ nghĩ rằng mình cao trọng hơn thực tế. Nhưng lối suy nghĩ kiểu này sẽ dẫn bạn xuống con đường kiêu ngạo và là một cám dỗ từ ác thần. Nó sẽ khiến bạn quên rằng tất cả đều là quà tặng, tất cả là ân sủng và lòng thương xót, mọi vinh quang đều thuộc về Thiên Chúa. Do đó, để chống lại một cám dỗ như vậy, thánh I-nhã khuyến khích bạn hãy hạ mình xuống giữa mỗi niềm an ủi thiêng liêng. Thực tế, niềm an ủi càng mạnh mẽ, bạn càng cần phải hạ mình sâu sắc hơn trước mặt Thiên Chúa. Điều này sẽ giữ cho bạn không đi chệch hướng trong lối suy nghĩ kiêu căng.
Nếu bạn biết hạ mình trong những khoảnh khắc được an ủi thiêng liêng, những ân sủng bạn nhận được, theo một nghĩa nào đó, sẽ được phóng đại lên gấp bội. Chúng được phóng đại vì lòng khiêm nhường của bạn sẽ cho phép các tác động của niềm an ủi thiêng liêng lan tỏa dễ dàng hơn đến những khoảnh khắc cám dỗ trong tương lai. Ví dụ, nếu bạn trải qua một niềm an ủi thiêng liêng và cảm thấy như thể mình đang đứng trên đỉnh thế giới, và kết quả là bạn tự phụ về bản thân, thì sức mạnh của niềm an ủi đó sẽ không kéo dài. Do đó, ngày hôm sau, nếu bạn rơi vào cảnh sầu khổ và trải qua một cuộc thử thách đức tin đó, bạn có thể thất bại. Nhưng nếu bạn đã thực sự biết hạ mình trong trải nghiệm an ủi thiêng liêng trước đó, hệ quả là ân sủng này được tích trữ lại và bạn sẽ có thể đối mặt với cuộc thử thách bằng sức mạnh bền bỉ của niềm an ủi trước đó. Lòng khiêm nhường giữa niềm an ủi thiêng liêng tạo ra một sự hiểu biết và tư duy đúng đắn kéo dài vượt xa những cảm giác tốt đẹp bạn có. Sự hiểu biết đó là một hình thức đức tin sâu sắc hơn, và đức tin đó sẽ rất cần thiết khi bạn chịu đựng những thử thách của cuộc sống. Đức tin sẽ dẫn đến đức cậy và đức mến khi cần thiết nhất.
Sầu khổ thiêng liêng
Thánh I-nhã giải thích các trải nghiệm nội tâm của “sầu khổ thiêng liêng” trong Quy tắc Thứ Tư theo cách sau:
Quy tắc Thứ Tư: VỀ SỰ SẦU KHỔ THIÊNG LIÊNG. Tôi gọi là sầu khổ tất cả những gì trái ngược với quy tắc thứ ba, chẳng hạn như sự tối tăm của linh hồn, sự xáo động trong đó, sự hướng về những điều thấp hèn và trần tục, sự bất an của các xao động và cám dỗ khác nhau, hướng về sự thiếu tin tưởng, không có hy vọng, không có tình yêu, khi người ta thấy mình hoàn toàn lười biếng, nguội lạnh, buồn bã, và như thể bị chia lìa khỏi Đấng Tạo Hóa và là Chúa của mình. Bởi vì, như niềm an ủi trái ngược với sự sầu khổ, cũng vậy những tư tưởng đến từ niềm an ủi thì trái ngược với những tư tưởng đến từ sự sầu khổ.
Và trong Quy tắc Thứ Chín, thánh I-nhã đưa ra ba nguyên nhân của sự sầu khổ thiêng liêng:
Quy tắc Thứ Chín: Có ba nguyên nhân chính khiến chúng ta thấy mình bị sầu khổ.
- Nguyên nhân thứ nhất là vì chúng ta nguội lạnh, lười biếng hoặc chểnh mảng trong các bài tập thiêng liêng của mình; và như vậy do lỗi của chúng ta, niềm an ủi thiêng liêng rút khỏi chúng ta.
- Nguyên nhân thứ hai là để thử thách chúng ta và xem chúng ta giá trị bao nhiêu và chúng ta dấn thân đến mức nào trong việc phụng sự và ngợi khen Người mà không có phần thưởng lớn lao là niềm an ủi và những ân sủng trọng đại.
- Nguyên nhân thứ ba là để ban cho chúng ta sự nhận biết và hiểu biết chân thực, hầu chúng ta có thể cảm nhận từ nội tâm rằng việc đạt được hay giữ vững lòng đạo đức sâu xa, tình yêu mãnh liệt, nước mắt, hay bất kỳ niềm an ủi thiêng liêng nào khác không phải là việc của chúng ta, mà tất cả là quà tặng và ân sủng của Thiên Chúa là Chúa chúng ta, và để chúng ta không xây tổ trong một thứ không phải của mình, nâng trí tuệ của mình lên trong sự kiêu ngạo hay hư vinh nào đó, quy kết cho mình lòng đạo đức hay những điều khác của niềm an ủi thiêng liêng.
Hãy bắt đầu bằng lời giải thích về ba nguyên nhân này của sự sầu khổ thiêng liêng. Một khi bạn hiểu được các nguyên nhân, bạn sẽ xem xét các trải nghiệm nội tâm thực tế của sự sầu khổ.
Nguyên nhân thứ nhất: Nguội lạnh, lười biếng hoặc chểnh mảng - Nguyên nhân đầu tiên trong ba nguyên nhân của sự sầu khổ thiêng liêng chính là tội lỗi của bạn. Có một mối liên hệ rõ ràng giữa tội lỗi cá nhân và việc đánh mất niềm an ủi từ Thiên Chúa. Đây là hệ quả tất yếu của tội lỗi. Khi bạn phạm tội, bạn đẩy Thiên Chúa ra khỏi cuộc đời mình, và khi bạn làm điều đó, bạn mất đi mọi cảm giác rõ ràng về sự gần gũi của Người. Vì lý do này, nếu bạn trải nghiệm bất kỳ hình thức sầu khổ thiêng liêng nào (như được định nghĩa ở phần tiếp theo), trước tiên bạn nên xét mình để phân định xem đó có phải là kết quả của tội lỗi mình hay không. Thường xuyên, bạn sẽ thấy một mối liên hệ giữa một hành động tội lỗi, hoặc thậm chí là chểnh mảng, mà bạn đã làm với việc đánh mất niềm an ủi thiêng liêng và sự gần gũi với Thiên Chúa. Lý do Thiên Chúa rút lại niềm an ủi của Người trong những thời điểm này là để mời gọi bạn thay đổi, hoán cải tâm hồn để quay trở lại với Thiên Chúa và nhận ơn chữa lành khỏi tội lỗi của bạn. Việc đánh mất niềm an ủi này là một ân sủng từ Thiên Chúa để giúp bạn ý thức sâu sắc hơn về tội lỗi của mình và quay trở lại với Người hết lòng.
Nguyên nhân thứ hai: Để thử thách chúng ta - Nếu bạn đã xét mình và không thấy bất kỳ mối liên hệ rõ ràng nào giữa trải nghiệm sầu khổ thiêng liêng của bạn với tội lỗi của mình, thì bạn có thể muốn cân nhắc rằng trải nghiệm nội tâm về sự sầu khổ của bạn có thể không phải là kết quả của tội lỗi mà là một thử thách mà Thiên Chúa đang cho phép xảy ra để giúp bạn trên con đường cứu rỗi. Mặc dù Thiên Chúa không bao giờ đóng vai trò là nguyên nhân chính gây ra một thử thách nội tâm, Người thường cho phép chúng ta trải qua các thử thách nội tâm để mang lại cho chúng ta nhiều lợi ích thiêng liêng khả dĩ.
Ví dụ, khi bạn thấy mình rơi vào tình trạng sầu khổ không vì lý do rõ ràng nào (nghĩa là không phải vì tội lỗi của bạn), thì đây là một cơ hội (một thử thách) để qua đó bạn có thể biểu lộ một tình yêu thuần khiết hơn dành cho Thiên Chúa. Đó là cơ hội để yêu mến Thiên Chúa chỉ vì tình yêu mà thôi, chứ không phải vì bất kỳ cảm giác tốt đẹp hay niềm an ủi nào.
Ngoài ra, những thử thách như thế này mời gọi bạn thiết lập chân lý về căn tính của mình như một người tôi tớ của Vua Cực Thánh. Một người tôi tớ đích thực sẽ yêu mến và phụng sự Nhà Vua trong cả những lúc thuận lợi lẫn những lúc gian truân. Nếu bạn có thể yêu mến Thiên Chúa bằng hành động của mình, ở ngay giữa thử thách của sự sầu khổ thiêng liêng, thì căn tính của bạn như một người tôi tớ trung tín càng được thiết lập và sống một cách trọn vẹn hơn. Bạn sẽ không yêu mến Thiên Chúa vì bạn “được lợi lộc gì từ điều đó”; trái lại, bạn sẽ yêu mến Thiên Chúa bởi vì Người là Thiên Chúa của bạn và xứng đáng nhận được tình yêu của bạn.
Hơn thế nữa, tình yêu của bạn dành cho Thiên Chúa sẽ tăng trưởng về sự quyết tâm và lòng phó thác. Thật dễ dàng để yêu thương khi nhận được một lợi ích rõ ràng (niềm an ủi), nhưng đòi hỏi phải có sự quyết tâm, dấn thân và tính chính trực để yêu mến khi “lợi ích” ấy trở nên kém rõ ràng hơn. Nhờ đó, bạn được củng cố trong quyết tâm yêu mến xuyên suốt mọi nghịch cảnh.
Các cuộc thử thách cũng có tác dụng giúp bạn tăng trưởng trong sự tự thức (hiểu biết chính mình). Cụ thể, bạn sẽ nhận biết mình là ai với tư cách là con cái Thiên Chúa và tại sao mình lại làm những điều mình đang làm. Tại sao tôi yêu mến Thiên Chúa? Tại sao tôi phụng sự Người? Thử thách giúp làm sáng tỏ câu trả lời cho những câu hỏi này và thanh luyện chúng trong các kết quả mang lại.
Sau cùng, một thử thách như vậy giúp bạn thấu hiểu Thiên Chúa ở gần bạn biết bao. Thoạt đầu, trải nghiệm sầu khổ có thể dẫn bạn đến chỗ “cảm thấy” như thể Thiên Chúa ở rất xa. Tuy nhiên, bằng cách chịu đựng thử thách và vượt qua nó, bạn sẽ đi đến sự thấu hiểu về tình yêu mật thiết của Thiên Chúa dành cho bạn và sự hiện diện cận kề của Người ở một tầng kích mới, tầng kích của một đức tin được thanh luyện hơn. Bạn sẽ tin không phải vì những gì mình cảm nhận, mà vì những gì mình biết được qua đức tin. Điều này sẽ dẫn dắt bạn đến một tầng kích mới của niềm hy vọng và tình yêu.
Nguyên nhân thứ ba: Để ban cho chúng ta sự nhận biết và hiểu biết chân thực - Nguyên nhân thứ ba của trải nghiệm nội tâm về sự sầu khổ thiêng liêng là một loại tri thức đặc định: biết rằng niềm an ủi nằm ngoài khả năng tự thân để chiếm đạt và duy trì. Tri thức này giúp bạn tăng trưởng trong lòng khiêm nhường và sự tùy thuộc vào Thiên Chúa. Bạn nhận ra rằng tất cả đều là quà tặng mà bạn phải đời đời tri ân. Bạn nhận ra rằng những cảm giác tốt đẹp của niềm an ủi không phải là một đặc quyền, không phải là thứ bạn tự mình kiếm được, không phải là thứ bạn xứng đáng có hay đạt được bằng nỗ lực của chính mình. Đúng hơn, bạn nhận ra rằng nếu không có Thiên Chúa, bạn chẳng là gì cả. Không có ân sủng và lòng thương xót của Thiên Chúa, bạn không thể làm được gì và không thể đạt được sự viên mãn của sự sống. Sự nhìn nhận khiêm hạ này sẽ chuẩn bị tốt hơn để bạn dễ dàng đón nhận những hồng ân vô biên mà Thiên Chúa muốn tuôn đổ trên bạn. Lòng khiêm nhường này mặc khải cho bạn chân lý về việc bạn là ai và Thiên Chúa là ai.
Sau khi mô tả các nguyên nhân nêu trên của sự sầu khổ thiêng liêng, đã đến lúc phác thảo những trải nghiệm nội tâm sau đây mà một người có thể gặp phải trong trạng thái này:
- Sự tối tăm của linh hồn: Một nỗi muộn phiền bên trong trực tiếp tấn công vào đức tin của một người. Một sự trầm uất về tâm lý hoặc kiệt quệ về thể xác. Một cám dỗ hướng tới sự hỗn loạn thiêng liêng gây ảnh hưởng đến đức tin.
- Sự xáo động: Một sự bất an nội tâm. Tình trạng thiếu vắng bình an. Hãy nhớ lại lời tuyên bố nổi tiếng của thánh Augustinô trong cuốn Tự Thuật: “Lạy Chúa, tâm hồn chúng con những bồn chồn lo lắng, cho đến khi được nghỉ ngơi trong Chúa.”
- Sự hướng về những điều thấp hèn và trần tục: Một cám dỗ muốn tìm kiếm “sự an ủi” nơi những thứ khác ngoài Thiên Chúa, chẳng hạn như các tội lỗi xác thịt.
- Sự bất an của các xao động và cám dỗ khác nhau: Bị xáo trộn nội tâm đến mức một người bị cám dỗ bởi các thế lực xao động nội tâm khác nhau.
- Hướng về sự thiếu tin tưởng: Sự tự hoài nghi và bất định, đặc biệt là đối với Thiên Chúa và các vấn đề đức tin. Tiếp cận cuộc sống với sự yếu nhược và thiếu kiên định.
- Mất hy vọng: Sự hỗn loạn của đức tin dẫn đến một sự mất mát “cảm tính” về niềm hy vọng nơi Thiên Chúa và thánh ý Người. Tình trạng thiếu động lực để hành động khi không nhận được “phản hồi tích cực”.
- Không có tình yêu: Sự vắng bóng của cảm giác yêu thương, hoặc là dành cho Thiên Chúa, hoặc là từ Thiên Chúa.
- Lười biếng, nguội lạnh, buồn bã: Một cuộc tấn công vào nguồn năng lượng thiêng liêng vốn là động lực thúc đẩy một người yêu mến và phụng sự Thiên Chúa.
- Như thể bị chia lìa khỏi Đấng Tạo Hóa và là Chúa của mình: Một trải nghiệm sâu sắc và đau đớn về sự mất mát hoàn toàn Thiên Chúa. Điều này được biểu hiện một cách trọn vẹn nơi bản tính nhân loại của Chúa Giêsu trên Thập giá khi Người kêu cầu Chúa Cha: “Lạy Thiên Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con, sao Ngài bỏ rơi con?”
Mặc dù những trải nghiệm sầu khổ thiêng liêng này thoạt nhìn có vẻ tồi tệ và không ai mong muốn, nhưng trên thực tế chúng lại là những hành động thương xót khôn lường từ Thiên Chúa. Chúng ban cho bạn cơ hội để tăng trưởng trong đức tin, đức cậy và đức mến theo cách thuần khiết và sâu sắc nhất mà con người có thể đạt được. Bằng cách thực hiện các hành vi đức tin, đức cậy và đức mến trong khi trải qua những nỗi sầu khổ này, Thiên Chúa làm cho bạn nên mạnh mẽ. Người biến đổi bạn từ một đứa trẻ thành một người trưởng thành về mặt tâm linh và kiên định trên hành trình Kitô giáo của mình.
Dẫu vậy, nếu sự sầu khổ và cám dỗ đến từ trải nghiệm sầu khổ đó không bị khước từ một cách trọn vẹn, bạn sẽ phải chịu đau khổ dữ dội khi bị lôi kéo vào sự hỗn loạn và tội lỗi. Điều này đặc biệt đúng bởi vì người nào thất bại trong việc khước từ sự sầu khổ cũng sẽ phải chật vật với lối suy nghĩ sai lầm, để cho tư tưởng của chính mình nuôi dưỡng những ý tưởng đi ngược lại với chân lý. Nếu buông xuôi, sự sầu khổ sẽ dẫn đến những suy nghĩ như từ bỏ cầu nguyện, quay lưng lại với đức tin, nghi ngờ Thiên Chúa, hoang mang về cuộc sống và buông tay trước tuyệt vọng. Nhưng những tư tưởng này phải bị loại bỏ để ân sủng của cuộc thử thách bạn đang trải qua có thể sinh ra hiệu quả tốt đẹp mà Thiên Chúa muốn ban tặng cho bạn.
Vì những cám dỗ này là có thật, Thánh Inhaxio đưa ra bốn quy tắc để hướng dẫn tư duy của bạn trong những trải nghiệm sầu khổ thiêng liêng. Chúng được tìm thấy trong các Quy tắc từ Năm đến Tám và phần thứ hai của Quy tắc Mười Một trong cuốn Linh Thao. Hãy đọc chúng thật kỹ và quay lại với chúng bất cứ khi nào bạn thấy mình đang trải qua bất kỳ hình thức sầu khổ thiêng liêng nào:
Quy tắc Thứ Năm: Trong thời gian sầu khổ, đừng bao giờ thực hiện một sự thay đổi nào; nhưng hãy kiên vững và bền chí trong các quyết định và lòng kiên định mà mình đã có vào ngày trước cơn sầu khổ đó, hoặc trong lòng kiên định mà mình đã có trong niềm an ủi trước đó. Bởi vì, nếu trong niềm an ủi, chính thần lành là đấng hướng dẫn và khuyên bảo chúng ta, thì trong sự sầu khổ, chính là thần dữ, mà với những lời khuyên của nó, chúng ta không thể chọn một lối đi để quyết định đúng đắn.
Quy tắc Thứ Sáu: Mặc dù trong sự sầu khổ chúng ta không nên thay đổi các quyết định ban đầu của mình, nhưng việc thay đổi bản thân một cách mãnh liệt để chống lại chính sự sầu khổ đó lại rất hữu ích, chẳng hạn như bằng cách nài xin nhiều hơn trong sự cầu nguyện, suy niệm, xét mình nhiều, và bằng cách mở rộng chiều kích cho bản thân theo một phương thế thích hợp nào đó để làm việc đền tội.
Quy tắc Thứ Bảy: Người đang trong cơn sầu khổ hãy suy xét xem Chúa đã để mình trong cuộc thử thách với các năng lực tự nhiên như thế nào, nhằm kháng cự lại các xao động và cám dỗ khác nhau của kẻ thù; vì người ấy có thể làm được với sự trợ giúp của Thiên Chúa, đấng luôn ở lại với họ, dù họ không nhận thức điều đó một cách rõ ràng: bởi vì Chúa đã cất khỏi họ lòng sốt mến lớn lao, tình yêu cao cả và ân sủng mãnh liệt, tuy nhiên vẫn để lại cho họ đủ ân sủng cho ơn cứu rỗi đời đời.
Quy tắc Thứ Tám: Người đang trong cơn sầu khổ hãy nỗ lực ở trong sự kiên nhẫn, điều vốn trái ngược với những nỗi muộn phiền đang ập đến với mình: và hãy nghĩ rằng mình sẽ sớm được an ủi, bằng cách áp dụng các phương thế chống lại sự sầu khổ, như đã nói ở Quy tắc thứ sáu.
Quy tắc Thứ Mười Một: ... Ngược lại, người đang trong cơn sầu khổ hãy nghĩ rằng mình có thể làm được nhiều điều với ân sủng đầy đủ để kháng cự lại tất cả kẻ thù của mình, tìm kiếm sức mạnh nơi Đấng Tạo Hóa và là Chúa của mình.
Các chiến thuật của ác thần
Thánh I-nhã kết thúc tập hợp các quy tắc đầu tiên của mình bằng cách đưa ra ba hiểu biết sâu sắc về các chiến thuật của ác thần. Thấu hiểu những chiến thuật này sẽ giúp bạn phá vỡ cuộc tấn công hiểm ác của nó và ngăn chặn hành động áp bức của nó.
Quy tắc Thứ Mười Hai: …cũng theo cách đó, đặc tính của kẻ thù là suy yếu và ngã lòng, các cám dỗ của nó sẽ tháo chạy, khi người đang thực hành các việc thiêng liêng đối kháng một bộ mặt táo bạo chống lại các cám dỗ của kẻ thù, làm điều hoàn toàn ngược lại. Và ngược lại, nếu người đang thực hành bắt đầu sợ hãi và ngã lòng khi chịu đựng các cám dỗ, thì không có loài thú nào dữ tợn trên mặt đất này như kẻ thù của bản tính nhân loại trong việc theo đuổi ý định đáng trừng phạt của nó với ác tâm lớn lao như vậy.
Lời khuyên rõ ràng của thánh I-nhã ở đây là hãy mạnh mẽ, tự tin và tràn đầy đức tin. Ác thần cố gắng gây ra nỗi sợ hãi và lo âu. Và khi nó thành công trong việc tạo ra nỗi sợ này, nó sẽ có được tầm ảnh hưởng và quyền lực đối với bạn. Tuy nhiên, khi nó và những lời dối trá của nó lập tức bị khiển trách với lòng tin tưởng vào Đấng Kitô, bấy giờ nó sẽ bị suy yếu dữ dội và co rúm lại trước đức tin của bạn. Quyền năng áp bức của ác thần tỷ lệ thuận với sức mạnh thiêng liêng hoặc sự yếu đuối thiêng liêng của bạn. Khi bạn yếu, nó mạnh. Khi bạn mạnh, nó yếu.
Quy tắc Thứ Mười Ba:…cũng theo cách đó, khi kẻ thù của bản tính nhân loại mang những mưu chước và sự dụ dỗ của nó đến cho linh hồn công chính, nó muốn và ao ước rằng chúng được đón nhận và giữ kín trong bí mật; nhưng khi người ta tỏ lộ chúng cho vị Giải tội tốt lành của mình hoặc cho một người thiêng liêng khác biết những mưu gian và mục đích xấu xa của nó, thì điều đó rất đau đớn cho nó, bởi vì nó nhận thấy, từ việc những mưu gian hiển nhiên của mình bị phát giác, rằng nó sẽ không thể thành công với sự gian ác đã bắt đầu.
Ác thần có được quyền lực trên bạn khi bạn giữ kín những cuộc tấn công độc ác của nó trong nỗi sợ hãi. Tuy nhiên, khi bạn khiêm tốn đưa những cuộc tấn công của nó ra ánh sáng, đặc biệt là bằng cách tỏ lộ chúng cho một vị linh hướng hoặc vị giải tội, nó sẽ mất đi quyền lực trên bạn. Những cuộc tấn công của nó giống như nấm mốc vậy. Khi nấm mốc ở trong bóng tối, nó phát triển. Khi nó bị phơi ra ánh sáng, nó sẽ chết. Do đó, việc cởi mở và trung thực về những gì bạn đang trải nghiệm trên bình diện thiêng liêng luôn mang lại hoa trái dồi dào về mặt tâm linh.
Quy tắc Thứ Mười Bốn: …cũng theo cách đó, kẻ thù của bản tính nhân loại, rảo quanh, lần lượt xem xét tất cả các nhân đức của chúng ta, đối thần, hồng ân và luân lý; và nơi nào nó tìm thấy chúng ta yếu kém nhất và cần thiết nhất cho ơn cứu rỗi đời đời của mình, chính ở đó nó tấn công chúng ta và nhắm mục đích chiếm đoạt chúng ta.
Ác thần thường sẽ tấn công bạn vào điểm yếu nhất của bạn. Do đó, hãy nhận biết những điểm yếu của mình! Nếu bạn từng chật vật với một tội lỗi theo thói quen, thì rất có thể nó sẽ tấn công vào chính nơi đó. Trên thực tế, bất cứ điều gì bạn chật vật đối phó đều là một vùng tấn công tiềm tàng từ ác thần. Có lẽ bạn chật vật với việc làm việc quá sức, hoặc chật vật với các tội lỗi xác thịt, hoặc có xu hướng ngồi lê đôi mách, v.v. Bất kể điểm yếu của bạn là gì, đó chính là nơi nó sẽ tấn công. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thức rất rõ về việc mình là ai và những điểm yếu nào mình đang phải chật vật nhiều nhất, bạn sẽ ở trong một vị thế tốt để lên án và vượt qua các cuộc tấn công của nó khi chúng ập đến.
Nguồn: My Catholic Life!
Chuyển ngữ: Têrêsa Hồng Yến | CTV JESCOM - Truyền Thông Dòng Tên
