[Hạnh Các Thánh] - Ngày 01.08: Học lối ứng xử nhân từ như Thánh Anphong Liguori

1. Tóm lược tiểu sử: Từ hào quang luật sư đến mục tử của người nghèo

Có bao giờ bạn cảm thấy ngột ngạt trước những tiêu chuẩn hoàn hảo hay những phán xét khắt khe của người đời? Giữa một thế giới dường như ngày càng trở nên nhạy cảm và dễ tổn thương, con người đôi khi lại có xu hướng dùng những chiếc “thước đo” cứng nhắc để áp đặt và dán nhãn lên nhau. Vào thế kỷ thứ XVIII tại nước Ý, có một người trẻ cũng từng đứng trước những lằn ranh nghiêm khắc của thời đại như thế, nhưng anh đã chọn một lối đi hoàn toàn khác: lối đi của lòng nhân từ dịu dàng. Đó chính là Anphong Liguori.

Sinh năm 1696 tại vùng Marianelli gần Naples trong một gia đình quý tộc đạo đức, Anphong sở hữu một “sự khởi nghiệp” mà bất cứ người trẻ nào cũng mơ ước: mới 16 tuổi đã xuất sắc lấy bằng tiến sĩ giáo luật và dân luật. Hào quang của một luật sư trẻ tuổi tài năng đang rộng mở trước mắt. Thế nhưng, tiếng gọi từ bên trong đã thúc đẩy anh rẽ hướng. Ở tuổi 29, anh từ bỏ thanh danh, khoác lên mình chiếc áo linh mục và dồn mọi nỗ lực vào việc tổ chức tuần đại phúc, nghe xưng tội và phục vụ những con người bình dân nghèo khổ.

Năm 1732, ngài sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế tại Scala với mục tiêu tối hậu là mang Tin Mừng đến cho những nông dân vùng thôn quê. Hành trình lập Dòng không hề trải hoa hồng; những người bạn đồng hành thuở đầu đã rũ áo ra đi, chỉ còn lại ngài và một thầy trợ sĩ. Nhưng bằng sự kiên định, tu hội vẫn đứng vững và được chấp nhận sau nhiều khó khăn. Cha Anphong đã tạo nên một cuộc cách mạng mục vụ lớn lao: Ngài dẹp bỏ lối giảng thuyết khoa trương rỗng tuếch để thay bằng sự giản dị dễ hiểu, và đặc biệt là dùng lòng nhân từ để đánh tan sự khắc nghiệt của chủ thuyết Jansen thời bấy giờ. Ở tuổi 66, ngài được bổ nhiệm làm Giám mục giáo phận Thánh Agata dei Gotti và lập tức cải tổ toàn diện nơi này. Dù để lại kho tàng thần học luân lý và tâm linh đồ sộ (như cuốn Viếng Thánh Thể hay Vinh quang của Đức Maria), những năm cuối đời của vị Tiến sĩ Hội thánh lại thấm đẫm đau đớn thể xác vì bệnh tật và những thử thách thiêng liêng tăm tối. Ngài về trời năm 1787, để lại một di sản vĩ đại về một Thiên Chúa giàu lòng xót thương.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Sự nhân từ chữa lành những vết thương

Điểm sáng rực rỡ nhất nơi Thánh Anphong chính là sự tiết độ và lòng nhân từ mục vụ sâu sắc, can đảm giải thoát nền thần học luân lý khỏi sự khắc nghiệt bóp nghẹt tâm hồn của chủ thuyết Jansen. Với ngài, luật lệ phải phục vụ con người và hướng đến các vấn đề thực tế của cuộc sống, chứ không phải là những định luật khô cứng để lên án tội nhân. Lòng nhân từ không phải là sự thỏa hiệp dễ dãi, mà là một tình yêu đầy sư phạm và thấu cảm. Câu chuyện ngài đặt cây thập giá lớn trước cửa phòng một vị linh mục đang sống buông thả, cưỡng lại các biện pháp sửa đổi, rồi ôn tồn nói: “Hãy bước vào đi, và nhớ đạp lên thánh giá. Đây không phải lần đầu tiên mà cha đạp Chúa dưới chân mình” chính là đỉnh cao của sự thức tỉnh bằng lòng trắc ẩn. Ngài không dùng quyền bính để trừng phạt, nhưng dùng chính tình yêu bị tổn thương của Thiên Chúa để lay động và hoán cải những góc khuất chai đá nhất trong trái tim con người.

Nhìn vào hành trình của Thánh Anphong, mỗi Kitô hữu hôm nay được khơi gợi để tự vấn về cách chúng ta đang đối xử với tha nhân và với chính bản thân mình. Thay vì biến đức tin thành một thứ vũ khí phán xét, chúng ta được mời gọi học cách kiến tạo một bầu khí nhẹ nhàng và bao dung hơn trong các mối quan hệ hằng ngày. Sự thực tập này có thể bắt đầu ngay nơi không gian mạng hay trong gia đình: chúng ta chủ động dừng lại vài giây trước khi đưa ra một lời nhận xét tiêu cực về lỗi lầm của người khác, thay thế những lời chỉ trích gay gắt bằng sự lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân sâu xa.

Mỗi người cũng có thể tập luyện sự nhân từ bằng việc nâng đỡ những người bạn đang rơi vào khủng hoảng tâm lý hay lầm lỡ, dành thời gian trò chuyện ôn tồn thay vì dạt họ ra bên lề bằng thái độ loại trừ hay bài bác. Khi chọn cách cư xử mềm mỏng, tôn trọng phẩm giá và nâng đỡ sự yếu đuối của anh chị em xung quanh, chúng ta đang biến cuộc sống của mình thành máng chuyển thông tình thương đích thực của Đức Kitô, mang lại sự chữa lành giữa một thế giới đầy rạn nứt.