Trong bài giáo lý tại buổi Tiếp kiến chung sáng thứ Tư ngày 9/9/2026, Đức Thánh Cha Lêô XIV tập trung suy tư về phẩm giá của con người, như được trình bày trong Hiến chế "Gaudium et spes" của Công đồng Vatican II. Ngài giải thích rằng phẩm giá con người bắt nguồn từ căn tính của chúng ta, những người con được tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa, là ân ban của Thiên Chúa. Do đó, ngài mời gọi các tín hữu tái khám phá giá trị và thăng tiến phẩm giá độc nhất Thiên Chúa ban.
Mở đầu buổi Tiếp kiến, cộng đoàn cùng nghe đọc đoạn Thánh vịnh (Tv 8,2.5-7):
Lạy ĐỨC CHÚA là Chúa chúng con,
lẫy lừng thay danh Chúa trên khắp cả địa cầu!
Uy phong Ngài vượt quá trời cao.
con người là chi, mà Chúa cần nhớ đến,
phàm nhân là gì, mà Chúa phải bận tâm?
Chúa cho con người chẳng thua kém thần linh là mấy,
ban vinh quang danh dự làm mũ triều thiên,
cho làm chủ công trình tay Chúa sáng tạo,
đặt muôn loài muôn sự dưới chân.
Bài giáo lý của Đức Thánh Cha
Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chào mừng anh chị em!
Hiến chế Gaudium et spes (GS) của Công đồng, khi dành chương đầu tiên nói về phẩm giá con người, nhấn mạnh rằng phẩm giá ấy là nền tảng và điều kiện của những “giá trị mà ngày nay được đề cao nhất”, nhưng những giá trị này không được đánh mất mối tương quan với “nguồn gốc thần linh của mình”, để tránh những biến dạng có thể xảy ra do “lòng con người bị hư hỏng” (GS, 11).
Hành trình giúp làm nổi bật những đặc điểm và các quyền căn bản của phẩm giá con người chắc chắn là một trong những trang sử có ý nghĩa nhất của lịch sử nhân loại. Tuy nhiên, hành trình ấy vẫn chưa kết thúc và còn phải đối diện với những mâu thuẫn cũ cũng như mới, vốn đang cản trở việc hiện thực hóa trọn vẹn phẩm giá con người.
Đức Thánh Cha Lêô tại buổi tiếp kiến chung - 09/09/2026 (@Vaican Media)
Giáo hội đóng góp một cách rõ ràng vào hành trình này, khi nhắc nhớ rằng phẩm giá con người bắt nguồn từ chính bản thể của con người. Tôi cũng đã có dịp khẳng định điều này trong Thông điệp gần đây Magnifica humanitas: “Mỗi người đều được Thiên Chúa nghĩ đến và muốn họ bước vào một lịch sử hiệp thông với Người, với tha nhân và với thụ tạo. Phẩm giá của họ không tùy thuộc vào những khả năng họ có, vào sự giàu có hay vai trò họ đảm nhận, vào những lựa chọn đúng hay sai mà họ thực hiện, nhưng là một hồng ân có trước họ và vượt trên họ, được Thiên Chúa đặt để như biểu hiện của tình yêu bất diệt của Người” (số 50). Do đó, phẩm giá vô hạn của con người bắt nguồn từ căn tính của họ là một thụ tạo được tạo dựng “‘theo hình ảnh Thiên Chúa’, có khả năng nhận biết và yêu mến Đấng tạo dựng mình”, một kế hoạch và hồng ân tình yêu vượt trên mọi thực tại được tạo dựng khác. Những thực tại ấy được trao phó cho con người chăm sóc, “để quản trị và sử dụng chúng nhằm tôn vinh Thiên Chúa” (GS, 12).
Trong đức tin, chúng ta có thể hiểu được nền tảng tối hậu của phẩm giá con người, bởi vì Chúa Con, “khi mặc khải mầu nhiệm Chúa Cha và tình yêu của Người, cũng đồng thời giúp con người hiểu biết đầy đủ về chính mình và nhận ra ơn gọi vô cùng cao quý của mình” (số 22).
Con người luôn bao hàm tương quan, hiệp thông và tham dự trong tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân; vì thế, đó là tương quan nghĩa tử với Thiên Chúa là Cha và tương quan huynh đệ với Đức Kitô cũng như với tất cả mọi người. Điều này loại trừ mọi sự khép kín quy hướng về chính mình. Là một con người có nghĩa là nhận ra chính mình như một hồng ân cần được chia sẻ, đồng thời lớn lên và trưởng thành trong việc đón nhận, trong sự tương trợ và trong phục vụ.
Đức Thánh Cha Lêô tại buổi tiếp kiến chung - 09/09/2026 (@Vaican Media)
Phẩm giá ấy được trao phó cho trách nhiệm của mỗi người; đồng thời, nó cũng đòi hỏi sự liên đới và quan tâm lẫn nhau, vượt qua vô số những xuyên tạc và thao túng vẫn còn làm biến dạng nhận thức về phẩm giá và cản trở việc hiện thực hóa phẩm giá ấy. Thật vậy, vì những lựa chọn đi ngược lại phẩm giá con người đã được thực hiện trong suốt lịch sử, ngày nay “con người thấy mình bị phân rẽ trong chính bản thân mình” và “toàn bộ đời sống con người, cả cá nhân lẫn tập thể, đều mang dấu ấn của một cuộc chiến đấu bi thảm giữa điều thiện và điều ác, giữa ánh sáng và bóng tối”. Tuy nhiên, tình trạng mong manh và giới hạn này có thể được nhìn với niềm hy vọng, bởi vì “chính Chúa đã đến để giải thoát con người và ban sức mạnh cho họ, đổi mới tâm hồn họ và xua đuổi ‘tên thủ lãnh thế gian này’ (Ga 12,31), kẻ đã kìm giữ họ trong vòng nô lệ tội lỗi” (GS, 13).
Ngoài ra, Hiến chế Gaudium et spes khẳng định rằng phẩm giá con người liên quan đến toàn thể con người và vì thế cần phải vượt qua những quan niệm nhị nguyên: con người là “một thể thống nhất gồm hồn và xác”. Việc giản lược thân xác thành một “đối tượng”, để con người tùy ý sử dụng, luôn là sự phủ nhận phẩm giá con người: “không được khinh miệt sự sống thể xác của con người”, trái lại cần phải “coi thân xác mình là tốt lành và đáng được tôn trọng, chính vì thân xác được Thiên Chúa tạo dựng và sẽ sống lại trong ngày sau hết”, đồng thời phải cảnh giác để thân xác không “trở thành nô lệ cho những khuynh hướng xấu xa của lòng mình” (GS, 14), bởi tất cả chúng ta đều bị tội lỗi làm tổn thương.
Đức Thánh Cha Lêô chúc lành cho em nhỏ tại buổi tiếp kiến chung - 09/09/2026 (@Vaican Media)
Sau cùng, Gaudium et spes nhắc đến ba biểu hiện quan trọng nhất của phẩm giá con người: trí tuệ, giúp con người trở thành kẻ không ngừng tìm kiếm chân lý (số 15); lương tâm, nhờ đó con người đem lại sự thống nhất và ý nghĩa cho cuộc sống của mình (số 16); và tự do, làm cho con người trở thành chủ thể có trách nhiệm đối với những quyết định của mình (số 17). Ba chiều kích này liên kết chặt chẽ với nhau: chính trong lương tâm, chân lý được nhận biết như chân lý, và tự do có thể cảm nghiệm chân lý ấy như nền tảng và khả năng của mình. Chúa Thánh Thần, Đấng ban sự sống trong Đức Kitô, làm cho chúng ta được tự do và không ngừng bảo đảm cho chúng ta về phẩm giá của mình là những người con Thiên Chúa, giải thoát chúng ta khỏi sợ hãi và hướng dẫn chúng ta đến cùng đích tối hậu, đó là sự sống viên mãn sau cái chết mà Đức Kitô đã hứa ban cho chúng ta. Chỉ nơi Người, mầu nhiệm con người mới tìm được ánh sáng đích thực; từ Người, chúng ta nhận được ánh sáng để soi chiếu mầu nhiệm của đau khổ và sự chết, và cùng với Người, chúng ta tiến về sự phục sinh.
Anh chị em thân mến, được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, nhờ Đức Kitô và hướng về Người, chúng ta đã lãnh nhận một phẩm giá độc nhất và không thể bị xóa bỏ. Chúng ta hãy luôn dấn thân cổ võ và bảo vệ phẩm giá ấy, bằng ánh sáng và sức mạnh của Tin Mừng.
Đức Thánh Cha Lêô tại buổi tiếp kiến chung - 09/09/2026 (@Vaican Media)
Vào cuối buổi Tiếp kiến, sau khi Đức Thánh Cha chào các nhóm tín hữu thuộc các nhóm ngôn ngữ, cộng đoàn cùng hát Kinh Lạy Cha và nhận lãnh phép lành Đức Thánh Cha ban.
Vatican News
