Sáng ngày 05/11, tại Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha đã chủ sự Thánh lễ cầu nguyện cho các Hồng y và Giám mục qua đời trong năm qua. Trong số các vị được tưởng nhớ và cầu nguyện có Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, nguyên Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Sài Gòn, qua đời ngày 22/03/2026. Sau Thánh Lễ, Đức Thánh Cha đã xuống hầm mộ bên dưới đền thờ thánh Phêrô để cầu nguyện trước mộ của một số Giáo hoàng.
Bài giảng của Đức Thánh Cha
“Ai phục vụ Thầy thì hãy theo Thầy; và Thầy ở đâu, kẻ phục vụ Thầy cũng sẽ ở đó” (Ga 12,26). Những lời này của Chúa Giêsu chất vấn tâm hồn chúng ta, mời gọi chúng ta bước theo Người trên con đường Người đã đi, con đường dẫn đến vinh quang ngang qua thập giá. Trên hành trình không tránh khỏi những thử thách và đau khổ ấy, một lời hứa hướng dẫn và nâng đỡ chúng ta: lời hứa về một sự hiệp thông mà sự chết không thể chế ngự. Thật vậy, người bước theo Đức Kitô trở thành người phục vụ Người và sẽ luôn ở nơi mà Người hiện diện, chính vì đã bước theo con đường của Người. Vì thế, thánh Phaolô khẳng định: “Nếu ta cùng chết với Người, ta sẽ cùng sống với Người” (2 Tm 2,11). Anh chị em thân mến, niềm xác tín của đức tin và đức cậy này làm sống động cử hành của chúng ta để cầu nguyện cho các Hồng y và Giám mục đã từ biệt chúng ta trong năm vừa qua; chúng ta muốn cầu xin Chúa cho các ngài, để Người ân thưởng các tôi tớ trung thành của Người.
Việc tưởng nhớ trong cầu nguyện này mời gọi chúng ta suy tư về giá trị thiêng liêng của việc tưởng nhớ. Thánh Mônica, ít lâu trước khi qua đời, khi từ biệt hai người con là Augustinô và Navigiô, đã nói: “Mẹ chỉ xin các con một điều: dù ở đâu, các con hãy nhớ đến mẹ trước bàn thờ Chúa” (Thánh Augustinô, Tự thuật, IX, 11, 27). Ở đây, mầu nhiệm sự chết được gắn liền với việc cầu nguyện cho những người đã qua đời, điều mà ngay từ thuở ban đầu, Giáo hội vẫn luôn thực hành như một trong những bổn phận căn bản của mình.
Vì thế, dưới ánh sáng Lời Chúa, chúng ta có thể suy niệm vắn tắt về hai chân lý soi sáng việc cầu nguyện cho những người đã qua đời: niềm hy vọng phục sinh và sự hiệp thông của các thánh.
Câu chuyện về ông Giuđa Macabê mà chúng ta vừa nghe trong Bài đọc thứ nhất (2 Mcb 12,43-46) giúp chúng ta suy tư về sự phục sinh. Sau khi một số chiến hữu từng phạm tội thờ ngẫu tượng ngã xuống trong trận chiến, ông Giuđa phó thác họ cho lòng thương xót của Thiên Chúa và cho dâng một hy lễ đền tội để họ được tha thứ tội lỗi. Cử chỉ này đặt nền tảng trên niềm xác tín rằng sự hiệp thông mà chúng ta sống với nhau nơi trần thế, dù mang dấu ấn của những giới hạn và lỗi lầm, vẫn không mất đi nếu được đặt trong tay Thiên Chúa. Như thế, chứng tá của các vị Macabê báo trước điều sẽ đạt tới sự viên mãn trong phụng vụ Kitô giáo. Thật vậy, việc tưởng nhớ những anh chị em đã qua đời trước bàn thờ Chúa đặt nền tảng trên lời hứa rằng, trong Đức Kitô, sự sống của chúng ta không bị mất đi, bởi đã được cứu chuộc.
Cử chỉ của ông Giuđa trước hết là một hành vi đức tin, bởi ông dâng hy lễ “với niềm tin vững chắc rằng những người đã chết sẽ sống lại” (c. 44). Trong ánh sáng của Chúa Giêsu, chính là Đấng ban sự phục sinh, chúng ta cũng cầu nguyện cho những người thân đã qua đời nhờ sức mạnh của niềm hy vọng lớn lao được ban cho chúng ta trong Mầu nhiệm Vượt Qua. Thật vậy, như Kinh Thánh nhấn mạnh, nếu không có sự sống lại, thì cầu nguyện cho người chết là điều vô ích (x. c. 44). Chính thánh Tông đồ Phaolô cũng tha thiết cảnh tỉnh: “Nếu kẻ chết không sống lại, thì Đức Kitô đã không trỗi dậy! Mà nếu Đức Kitô đã không trỗi dậy, thì lời rao giảng của chúng tôi trống rỗng, và cả đức tin của anh em cũng trống rỗng” (1 Cr 15,13-14).
Anh chị em thân mến, cầu nguyện cho những người đã qua đời có nghĩa là cử hành sự sống! Trước hết là sự sống phục sinh của Chúa Kitô, và nhờ ân sủng của Người, cũng là sự sống của chúng ta, được phục sinh trong Người. Hy lễ Thánh Thể là việc tưởng niệm cuộc Vượt Qua của Người, qua đó Người đã cứu độ chúng ta khi trao hiến chính mình vì chúng ta. Vì thế, đừng để việc tưởng nhớ những người đã qua đời chỉ còn là nỗi hoài niệm đơn thuần: trong đức tin, chúng ta suy niệm về mầu nhiệm sự chết mà không sợ hãi, bởi Chúa đang sống, Người chờ đợi chúng ta và đã dọn sẵn một chỗ cho chúng ta trong nhà Cha của Người (x. Ga 14,2-3).
Giáo hội cử hành hành vi phó thác và hy vọng này trong sự hiệp thông của các thánh. Thật vậy, khi cầu nguyện cho những người đã qua đời, chúng ta không chỉ cầu nguyện cho họ, mà còn cùng với họ, cùng tham dự vào một mối tương quan hỗ tương được Chúa Thánh Thần làm cho sống động trong tâm hồn chúng ta. Giáo hội là mầu nhiệm hiệp thông giữa Đức Kitô là Đầu và chúng ta là những chi thể của Người: chúng ta đón nhận sự sống từ Người. Sự hiệp thông này nối kết các linh hồn diễm phúc đang chiêm ngưỡng dung nhan Thiên Chúa với tất cả những ai, ở trên trời hay dưới đất, đang tiến bước về đích điểm rạng ngời.
Anh chị em thân mến, trong Đức Kitô, sự chết không cắt đứt các mối dây liên kết, nhưng biến đổi chúng trong một chiều kích mới, chỉ có thể hiểu được trong mầu nhiệm tình yêu của Người, tình yêu được trao hiến đến cùng trên thập giá và tuôn đổ sau chiến thắng Vượt Qua. Vì thế, khi đón nhận tình yêu của Chúa Phục Sinh trong Bí tích Thánh Thể, chúng ta hãy luôn gìn giữ và vun đắp sự hiệp thông này trên hành trình của mình, để khi giờ của chúng ta đến, chúng ta cũng được đón nhận lời cầu nguyện của các anh chị em đang lữ hành và cùng với tất cả các thánh tận hưởng niềm vui quê trời.
Vatican News
