[Hạnh Các Thánh] - Ngày 17.10: Học sống tình yêu tử đạo như Thánh Inhaxiô thành Antiôkia

1. Tóm lược tiểu sử: Hạt lúa tinh tuyền giữa đấu trường sinh tử

Liệu có điều gì trên thế gian đủ sức mạnh để khiến một con người thản nhiên bước vào cái chết mà không một chút mưu cầu đào tẩu hay oán than? Thông thường, bản năng sinh tồn thúc ép con người phải tích trữ, né tránh khổ đau và bảo toàn sự sống bằng mọi giá, vì thế, quyết định chủ động chọn lấy khổ hình bỗng trở thành một thách đố. Nối tiếp thời kỳ các Tông đồ, Giáo hội sơ khai ghi dấu cuộc hành trình tử đạo lừng lẫy của vị Giám mục thứ ba xứ Antiôkia - người đã nhìn thấy nơi cái chết tại Đấu trường Colosseum không phải là sự chấm dứt bi thảm, mà là ngày sinh nhật thiêng liêng để bước vào đời sống vĩnh cửu. Đấng dâng hiến trọn vẹn bằng căn tính “hạt lúa” ấy chính là Thánh Inhaxiô thành Antiôkia.

Sinh trưởng tại Syria vào khoảng năm 50, Inhaxiô là một trong những cột trụ vững chắc của Giáo hội thời sơ khai. Ngài đón nhận đức tin Kitô giáo và trở thành Giám mục tại Antiôkia - một trong những trung tâm Kitô giáo sầm uất và quan trọng bậc nhất thời bấy giờ. Bước ngoặt tử đạo ập đến khi Hoàng đế Trajan phát động cuộc bách hại, ra sắc lệnh buộc các tín hữu phải dâng lễ tế tà thần hoặc đối mặt với án tử. Từ chối thỏa hiệp để bảo toàn mạng sống, ngài bị giải về Rôma để chịu án hành hình.

Trên chặng đường dài bị áp giải từ Antiôkia đến nơi hành hình, vị mục tử đã để lại cho hậu thế bảy lá thư bất hủ - những tâm thư thấm đẫm tình mến và lòng trung thành. Ngài tha thiết xin các tín hữu Rôma đừng can thiệp để cứu mạng ngài, bởi ngài khao khát được hiến dâng trọn vẹn: “Tôi là hạt lúa của Thiên Chúa, ước chi tôi được nghiền nát dưới nanh thú dữ để trở nên bánh tinh tuyền của Đức Kitô”. Lời nguyện ước chân thành ấy đã được đóng ấn vào năm 107 khi vị Giám mục anh dũng ngã xuống tại Đấu trường Colosseum, hoàn tất giao ước tình yêu bằng chính máu mình.

2. Nhân đức anh hùng và lời mời gọi sống: Ngọn lửa dâng hiến giữa đời thường

Sức mạnh phi thường nơi Thánh Inhaxiô thành Antiôkia không đến từ sự cuồng tín hay chịu đựng bi lụy, mà bùng cháy từ một tình yêu hoàn toàn tự do. Ngài coi mọi danh vọng, chức vị Giám mục và ngay cả sự sống thể xác chỉ là phương tiện; mục tiêu tối hậu duy nhất là được kết hợp trọn vẹn với Đức Kitô. Bản lĩnh ấy giúp ngài vượt lên trên bản năng sinh tồn tự nhiên để coi cuộc tử đạo như một hy tế tự nguyện.

Tư tưởng “hạt lúa chịu nghiền nát” của ngài xoáy sâu vào căn bệnh chuộng sự an thân và thói quen tích trữ bảo vệ cái tôi của con người hôm nay. Đời sống đức tin rất dễ bị biến thành một công cụ tìm kiếm sự an toàn, khiến người ta chùn bước và sợ hãi trước bất kỳ sự thiệt thòi hay đòi hỏi hy sinh nào.

Linh đạo của Thánh Inhaxiô thách đố mỗi người tập luyện sự dứt bỏ ngay trong các chọn lựa hằng ngày. Sự tử đạo đời thường bắt đầu khi ta can đảm khước từ sự nuông chiều bản thân, dám nhận phần việc vất vả mà không ai muốn làm trong gia đình hay tập thể, và chấp nhận sự lu mờ cá nhân để sự hiệp nhất chung được lớn lên. Khi không còn bị độc chiếm bởi nhu cầu bảo vệ quyền lợi riêng, chúng ta mới thực sự nếm cảm sự tự do và sức sống Phục Sinh giữa lòng đời.