SỐNG TỈNH THỨC
Tỉnh thức là một thái độ hết sức quan trọng và cốt lõi trong đời Kitô hữu. Trong Tin Mừng, điệp khúc tỉnh thức nhiều lần được lặp lại nơi lời của Chúa Giêsu: “vậy anh em hãy canh thức” (Mt 24,42); “anh em hãy canh thức và cầu nguyện” (Mt 26,41) hay “anh em phải coi chừng, phải tỉnh thức” (Mc 13,33).
Càng gần những ngày cuối cùng của năm Phụng vụ, Giáo hội càng tha thiết mời gọi con cái mình dừng lại và ngẫm suy nhiều hơn về đề tài tỉnh thức. Kết thúc bài Tin Mừng Chúa nhật thứ XXXII mùa Thường niên hôm nay, lời của Chúa Giêsu còn ngân vang mãi: “anh em hãy canh thức”. Lời Chúa không đơn thuần cho ta hướng sống tỉnh thức; nhưng còn chỉ dẫn ta bằng các đường nét cụ thể.
Tỉnh thức với lòng biết ơn
Trong dụ ngôn mà Chúa Giêsu kể lại, tất cả mười cô trinh nữ đều cầm đèn ra đón chú rể. Tuy nhiên, dù là năm cô khôn hay năm cô khờ; dù đèn có dầu hay đèn không dầu, thì tất cả các cô đều không biết chính xác thời điểm chàng rể sẽ tới. Tin Mừng cho hay: “chú rể đến chậm” (Mt 25,4). Các cô không làm chủ được tình thế, thiếp đi và ngủ cả.
Chính trong lúc các cô ngủ, thì chàng rể tới. Lúc bấy giờ, các cô không phải là những người phát hiện ra sự kiện chàng rể tới. Tiếng hô: “chú rể kia rồi, ra đón đi!” (Mt 25,6) đã đánh thức các cô. Ta không biết chính xác tiếng hô ấy từ đâu tới, và ai đã hô lên tiếng hô như vậy. Chỉ biết rằng, tiếng hô ấy giúp các cô thức dậy và sửa soạn đèn dầu.
Thực tại này mời ta dừng lại và ngẫm suy về đời sống Đức tin của mình. Có quá nhiều điều trong đời sống mà ta không thể kiểm soát và chẳng thể làm chủ. Không ít điều ta đã xin, đã chờ, đã mong từ nơi Chúa mà chưa nhận được. Cũng chẳng thiếu những lần ta thiếp đi và để cho đời sống thiêng liêng ở trong tình trạng “ngủ mê”. Thế nhưng, tình trạng “ngủ mê” ấy luôn được đánh thức bởi những tiếng hô mà Chúa gửi đến cho ta. Có khi tiếng hô ấy đến từ lời nhắc bảo nhẹ nhàng của người xung quanh; có khi là biến cố xảy ra trong ngày; hay đến từ cuộc gặp gỡ với một ai đó. Thiên Chúa thực sự thương ta và yêu ta dường nào! Vậy nên, mỗi khi khép lại một ngày sống và chuẩn bị đi ngủ, lòng biết ơn của ta dành cho Chúa, vì những “tiếng hô” nhận được, phải là đường nét cụ thể để ta sống đời tỉnh thức.
Tỉnh thức qua việc dấn thân
Từ lòng biết ơn, ta khao khát sống tỉnh thức qua việc dấn thân hành động. Trong dụ ngôn vừa kể, Chúa Giêsu không giải nghĩa rõ ràng xem đèn và dầu muốn nói điều gì. Dưới lăng kính đời sống thiêng liêng, hình ảnh cây đèn khiến ta nghĩ tới ơn huệ Đức tin; còn “dầu” hướng ta tới lòng mến nơi Đức ái.
Giống như chuyện có đèn là không đủ, thì Đức tin của ta cũng vậy. Đèn không có dầu, đèn không sáng. Đức tin không việc làm, Đức tin coi như đã chết (x. Gc 2,17). Chúa đã ban Đức tin cho ta, thì nhiệm vụ của ta là sống Đức tin, làm cho Đức tin mà ta đã lãnh nhận luôn trong tình trạng sống động. Vì lẽ, khi phân xử, Chúa không dựa vào những lời lẽ trau chuốt bề ngoài của ta, nhưng dựa vào lòng mến mà ta thực hiện trong đời. Chúa Giêsu đã chẳng khẳng định thế này sao: “Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: ‘Lạy Chúa! lạy Chúa!’ là được vào Nước Trời cả đâu” (Mt 7,21). Rồi thánh Phaolô cũng nói: “chỉ có đức tin hành động nhờ đức ái” (Gl 5,6).
Chúa mời ta sống tỉnh thức để chờ Chúa đến. Chúa hướng dẫn ta sống Đức ái để hiện thực hóa đời thức tỉnh. Vậy nên, dù hoàn bị động khi không biết giờ Chúa đến; thì nhờ ơn Chúa, mỗi người hoàn toàn có thể chủ động dấn thân trong mọi việc lành phúc đức. Ai đang phục vụ người nghèo, hãy phục vụ hơn nữa vì lòng mến Chúa; ai đang học tập, hãy cố gắng hơn nữa vì ơn huệ Chúa ban; ai đang lãnh đạo, hãy tận tâm hơn nữa vì trách nhiệm Chúa trao; ai đang chịu đau khổ, hãy kiên nhẫn đón nhận vì tình yêu thập giá…Ta làm tất cả những điều ấy trong niềm tin vào lời của Đức Vua: “mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy” (Mt 25,40).
Tỉnh thức bằng tình liên đới
Sống tỉnh thức với lòng biết ơn! Sống tỉnh thức qua việc dấn thân! Nhưng đồng thời, ta cũng được mời gọi giúp đỡ người khác sống lòng biết ơn, giúp họ sống dấn thân. Đó là khía cạnh liên đới trong đời tỉnh thức.
Xung quanh môi trường sống của ta, có lẽ không thiếu những người đang sống trong tình trạng “khờ dại”. Họ đã đón nhận Đức tin, nhưng việc thực hành Đức tin thì bị lơ là và thậm chí bị bỏ bê. Trước cảnh huống đó, mỗi người được mời gọi sống tỉnh thức bằng tình liên đới. Chắc chắn, ta không thể sống đời Kitô hữu thay cho người khác, tựa như chuyện năm cô khôn ngoan không thể làm hết mọi sự cho năm cô khờ dại. Tuy nhiên, Chúa mời ta đi cùng, nhắc nhớ và nhất là cầu nguyện cho họ với tất cả lòng yêu mến và sự kiên nhẫn đón nhận.
Cách đặc biệt, trong tháng Mười Một, ta được mời gọi sống tình liên đới với những ai đã an giấc ngàn thu. Có những linh hồn đang “ngủ” ở nơi luyện ngục. Mọi lời cầu nguyện, mọi hy sinh, mọi việc làm bác ái của ta đều trở thành những hy lễ đẹp dâng lên Thiên Chúa, xin Chúa sớm đưa các linh hồn về hưởng tôn nhan của Người.
Lm Fx. Phạm Quang Khanh, S.J.
